Adhyaya 39

ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸੂਤ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰਣਿਤ ਸੰਵਾਦ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ-ਹੀਨਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅੰਜਨਾ ਕੋਲ ਰਿਸ਼ੀ ਮਤੰਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਅੰਜਨਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇਸ਼ਰੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਪਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ ਜਨਮੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੇਸ਼ਰੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਰਤ, ਸਨਾਨ-ਦਾਨ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ-ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸੰਬੰਧੀ ਉਪਚਾਰ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਕੀਤੇ; ਫਿਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ। ਮਤੰਗ ਉਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘਨਾਚਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੁਵਰਨਮੁਖਰੀ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਚਲ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀਪੁਸ਼ਕਰਿਣੀ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਵਿਯਦਗੰਗਾ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਨਿਯਤ ਤਪ ਕਰੇ। ਅੰਜਨਾ ਤਪ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਫਲਾਹਾਰ ਤੋਂ ਜਲਾਹਾਰ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਸੰਯਮ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਭ ਜੋਤਿਸ਼-ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅੰਜਨਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਾਯੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਯਸ਼-ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸਦੀ ਅਦਭੁਤ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਸਹੀ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।