Adhyaya 32

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਦੀ-ਰਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁੰਨ-ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੀ ਕਾਰਣਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਾਤಃਕਰਮ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੁਨੀ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੁਣਦੇ ਹਨ: “ਜਿੱਥੇ ਨਦੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਯਜ੍ਞ-ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਗਹਿਰੇ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਭੈ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰੋ।” ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀਗਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਮਹਾਨਦੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਗਸਤ੍ਯ ਕਠੋਰ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਵਧਾ ਕੇ ਤੀਬਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤਪ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਖਲਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਗਸਤ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਾਂਸ਼ ਨਾਲ ਅਵਤਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਤ ਸੇਵਿਤ ਨਦੀ ਬਣੇ। ਗੰਗਾ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਦਿਖਾ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਗਸਤ੍ਯ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨਦੀ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਸੁਵਰਨਮੁਖਰੀ ਦੀ ਪਾਵਨਤਾ ਦੀ ਆਧਾਰਕਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।