Adhyaya 2

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਯਣਾਦ੍ਰਿ ਉੱਤੇ ਧਰਣੀ ਦੇਵੀ ਵਰਾਹ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਰਾਜ-ਐਸ਼ਵਰਯ, ਸੰਤਾਨ-ਲਾਭ ਅਤੇ ਨਿਯਮਨਿਸ਼ਠ ਸਾਧਕ ਲਈ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਤਪਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਾਹ ਭਗਵਾਨ ਇੱਕ ‘ਪਰਮ ਗੁਪਤ’ ਮੰਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੇਵਲ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰਿਚਯ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਮੰਤਰ: “ਓਂ ਨਮਹ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਾਯ ਧਰਣ੍ਯੁੱਧਰਣਾਯ ਚ”; ਰਿਸ਼ੀ: ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਦੇਵਤਾ: ਵਰਾਹ, ਛੰਦ: ਪੰਕਤੀ, ਬੀਜ: ਸ਼੍ਰੀ-ਬੀਜ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਧਕ ਲਈ ਚਾਰ ਲੱਖ ਜਪ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਦ-ਘਿਉ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪਾਯਸ ਨਾਲ ਹੋਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ, ਕਮਲ-ਲਾਲ ਨੇਤਰ, ਵਰਾਹਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੌਮ੍ਯਤਾ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰ-ਸ਼ੰਖ-ਅਭਯਮੁਦਰਾ-ਕਮਲ, ਲਾਲ-ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਸਤ੍ਰ-ਆਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾਧਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਰੂਪ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਤ 108 ਜਪ ਨਾਲ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ—ਧਰਮ ਨਾਮਕ ਮਨੂ ਨੇ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਪਾਈ, ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਪਤਿਤ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਵਰਗ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚ ਗਤੀ ਪਾਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਤਦ੍ਵੀਪ ਵਿੱਚ ਜਪ ਕਰਕੇ ਅਨੰਤ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਧਰਣੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਵੇਂਕਟ ਉੱਤੇ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਚਿਰ-ਨਿਵਾਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ।