Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 55

Devanagari script

तमागतमभिप्रेत्य रघुरादरतस्तदा । उत्थाय पूजयामास विधिवत्स परंतपः । सपर्य्यासीत्तस्य सर्वा मृत्पात्रविहितक्रिया

Transliteration

tamāgatamabhipretya raghurādaratastadā | utthāya pūjayāmāsa vidhivatsa paraṃtapaḥ | saparyyāsīttasya sarvā mṛtpātravihitakriyā

Translation

ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਰਘੂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਰੰਤਪ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਾਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਸੇਵਾ-ਸਪਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आगतम्: arrived
• आगतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त
• Form: भूतकर्तरि कृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आगत’ = arrived (tam विशेषयति)

• अभिप्रेत्य: having approached/considered
• अभिप्रेत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-प्र-इ (धातु) (गत्यर्थ) + ल्यप्
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• रघुः: Raghu
• रघुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आदरात्: out of respect
• आदरात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: आदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-स्था (धातु) (उत्थाने) + ल्यप्
• Form: ल्यबन्त (gerund), पूर्वकालिक

• पूजयामास: worshipped/honoured
• पूजयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) (पूजायाम्)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/कथन-भूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• विधिवत्: properly
• विधिवत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (according to rule)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• परंतपः: the scorcher of foes
• परंतपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परंतप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (परान् तपयति इति) उपाधि/विशेषणरूपेण

• सपर्या: service/attendance
• सपर्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सपर्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) (सत्तायाम्)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• सर्वा: entire
• सर्वा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सपर्या)

• मृत्पात्रविहितक्रिया: rites performed with earthen vessels
• मृत्पात्रविहितक्रिया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत् + पात्र + विहित + क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (मृत्पात्रेण विहिता क्रिया यस्याः सा)

Speaker

Agastya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: In a royal yet austere hall, King Raghu rises promptly to welcome a visiting sage; attendants bring water and simple earthen vessels for ritual hospitality; Raghu performs respectful service with folded hands and calm focus.

Characters & Entities

• Raghu
• Kautsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True reverence is measured by humility and proper hospitality, not by luxury; sincerity sanctifies simplicity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā’s dhārmic ethos is highlighted through Raghu’s exemplary reception of a visiting sage.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vidhivat pūjā (proper honoring) and saparyā (service) to a visiting sage/guest, even with minimal resources.