Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

तत्र भूयः समायोगो दुर्ल्लभोऽन्येषु पार्वति । प्रभासे देवदेवेशि तत्त्वानां त्रितयं स्थितम्

Transliteration

tatra bhūyaḥ samāyogo durllabho'nyeṣu pārvati | prabhāse devadeveśi tattvānāṃ tritayaṃ sthitam

Translation

ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਐਸਾ ਪੂਰਨ ਸਮਾਯੋਗ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਯਾੜੀ ਅਡੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• भूयः: further; again
• भूयः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: पुनरर्थक अव्यय (adverb: 'again/further')

• समायोगः: conjunction/meeting; special combination
• समायोगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्+आ+युज् (धातु) → समायोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दुर्ल्लभः: rare
• दुर्ल्लभः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'समायोगः')

• अन्येषु: in other (places)
• अन्येषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• पार्वति: O Pārvatī
• पार्वति: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• देवदेवेशि: O goddess, ruler of the gods
• देवदेवेशि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव + देव + ईशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (lord of gods), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• तत्त्वानाम्: of the principles
• तत्त्वानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• त्रितयम्: a triad
• त्रितयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्थितम्: is established/situated
• स्थितम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे कृदन्त (past participle: 'is situated'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'त्रितयम्' इत्यस्य विधेयम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A symbolic 'triple pillar' or three interwoven lights anchored into the soil of Prabhāsa, indicating the tri-tattva firmly established; Śiva explains to Pārvatī with authoritative calm.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Pārvatī
• Tattva-traya (Brahmā/Viṣṇu/Rudra principles)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual potency increases where divine forces unite; Prabhāsa is praised as an exceptional meeting-point of the highest tattvas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, singled out for its rare ‘samāyoga’ (confluence).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse provides the theological basis for Prabhāsa’s superior pilgrimage merit.