
ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ—ਜੋ ‘ਪਾਦੁਕਾ-ਆਸਨ’ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਰਵ-ਪਾਪਹਰ ਅਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਮੇਘਵਾਹਨ ਨਾਮ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤ ਐਸਾ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਲਗਭਗ ਅਜੇਯ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਾਦੁਕਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਉਜਾੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਪੀੜਤ ਰਿਸ਼ੀ ਗਰੁੜਧਵਜ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਜਗਤ-ਕਾਰਣਤਾ, ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਪਾਵਨ ਮਹਿਮਾ ਗਾਂਦਿਆਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭਯ ਕਰਨ ਲਈ ਦੈਤ-ਨਾਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੇਘਵਾਹਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਪਾਦੁਕਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਪਾਦੁਕਾ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤ-ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ-ਸਮ ਯਜ੍ਞ-ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਹਾਦਾਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਗੋਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਘਟਦਾ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਤਵਾਰ-ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਸਨਾਨ-ਪੂਜਾ ‘ਭਵ-ਬੰਧਨ’ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਵਣ-ਫਲ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ-ਹਰ ਹੈ।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि आदिनारायणं हरिम् । तस्याश्च पूर्वदिग्भागे सर्वपातकनाशनम्
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
पादुकासनसंयुक्तं सर्वदैत्यांतकारिणम् । आदौ कृतयुगे देवि दैत्योऽभून्मेघवाहनः
ਉਹ ‘ਪਾਦੁਕਾਸਨ’ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ‘ਮੇਘਵਾਹਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
Verse 3
महाबलो महाकायो योजनायुतविस्तरः । अजेयः सर्वदेवानां त्रैलोक्यक्षयकारकः । ब्रह्मणा तस्य तुष्टेन वरो दत्तो वरानने
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਕਾਯ ਸੀ—ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ; ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਜੇਯ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 4
यदा पादुकया विष्णुस्त्वां हनिष्यति संयुगे । तदैव मृत्युर्भविता नान्यथा मरणं तव
‘ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਦੁਕਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਤਦ ਹੀ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇਰਾ ਮਰਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।’
Verse 5
इति लब्धवरो दैत्यः संतापयति भूतलम् । युगानां कोटिमेकां तु सदेवासुरमानुषम्
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੈਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਰੋੜ ਮਿਆਦ ਤੱਕ, ਦੇਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 6
संतप्य बहुधा देवि दक्षिणो दधिमागतः । तत्र विध्वंसयामास ऋषीणामाश्रमाणि वै
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ-ਤਪਾਉਂਦਾ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਦਧਿਮਾਨ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
Verse 7
ततस्त ऋषयः सर्वे विध्वस्ताश्रममण्डलाः । शरणं चैव संप्राप्ता देवदेवं तु केशवम् । अजेयं तं तु संज्ञात्वा तुष्टुवुर्गरुडध्वजम्
ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ-ਮੰਡਲ ਵਿਧਵੰਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਕੇਸ਼ਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇਯ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਰੁੜਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 8
ऋषय ऊचुः । नमः परमकल्याणकल्याणायात्मयोगिने । जनार्द्दनाय देवाय श्रीधराय च वेधसे
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਯ, ਸਭ ਮੰਗਲਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲ—ਆਤਮ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਧਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੇਧਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 9
नमः कमलकिंजल्कसुवर्णमुकुटाय च । केशवायातिसूक्ष्माय बृहन्मूर्ते नमोनमः
ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਸਰ ਵਰਗੇ ਸੁਵਰਨ ਮੁਕੁਟ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ—ਅਤਿ ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿ ਸੂਖਮ, ਪਰ ਬ੍ਰਹੱਤ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ—ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮੋ ਨਮਹ।
Verse 10
महात्मने वरेण्याय नमः पंकजनाभये । नमोऽस्तु मायाहरये हरये हरिवेधसे
ਮਹਾਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਰੇਣ੍ਯ—ਕਮਲ-ਨਾਭ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮਾਇਆ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਨਮੋ; ਹਰਿ ਨੂੰ, ਹਰਿ-ਵੇਧਸ ਸਰਵ-ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮੋ।
Verse 11
हिरण्यगर्भगर्भाय जगतः कारणात्मने । अच्युताय नमो नित्यमनन्ताय नमोनमः
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ ਦੇ ਭੀ ਅੰਤਰ-ਗਰਭ ਸਰੂਪ, ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਣ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਿਤ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮੋ; ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮੋ ਨਮਹ।
Verse 12
नमो मायापटच्छन्न जगद्धात्रे महात्मने । संसारसागरोत्तार ज्ञानपोतप्रदायिने । अकुंठमतये धात्रे सर्गस्थित्यंत कर्मणे
ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਜਗਤ-ਧਾਤਾ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗਿਆਨ-ਨੌਕਾ ਦੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਕੁੰਠ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮੋ—ਜਿਸ ਦਾ ਕਰਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈ।
Verse 13
यथा हि वासुदेवेति प्रोक्ते नश्यति पातकम् । तथा विलयमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः
ਜਿਵੇਂ ‘ਵਾਸੁਦੇਵ’ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਦੈਤ ਮੇਘਵਾਹਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
Verse 14
यथा विष्णुः स्वभक्तेषु पापमाप्नोति संस्थितम् । तथा विनाशमायातु दैत्योऽयं पापकर्मकृत्
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪਾਪਕਰਮੀ ਦੈਤ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
Verse 15
स्मृतमात्रो यथा विष्णुः सर्वं पापं व्यपोहति । तथा प्रणाशमभ्येतु दैत्योऽयं मेघवाहनः
ਜਿਵੇਂ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਦੈਤ ਮੇਘਵਾਹਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
Verse 16
भवंतु भद्राणि समस्तदोषाः प्रयांतु नाशं जगतोऽखिलस्य । अभेद्यभक्त्या परमेश्वरेशे स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे
ਸਭ ਥਾਂ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੋਸ਼ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਜਗਤ-ਧਾਰਕ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ—ਨੂੰ ਅਭੇਦ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸਭ ਅਮੰਗਲ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 17
ये भूतले ये दिवि येऽन्तरिक्षे रसातले प्राणिगणाश्च केचित् । भवन्तु ते सिद्धियुता नरोत्तमाः स्मृते जगद्धातरि वासुदेवे
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਜਗਤ-ਧਾਰਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ-ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਨਰੋਤਮ ਬਣਨ।
Verse 18
ये प्राणिनः कुत्रचिदत्र संति ब्रह्माण्डमध्ये परतश्च केचित् । तेषां तु सिद्धिः परमास्त्वनिंद्या स्तुते जगद्धातरि वासुदेवे
ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਗਤ-ਧਾਰਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
Verse 19
ईश्वर उवाच । इति स्तुतस्तदा देवि आदिनारायणो हरिः । ज्ञात्वा स भावि कार्यं तत्समारुह्य च पादुकाम्
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਹਰਿ ਨੇ, ਜੋ ਕਾਰਜ ਹੋਣਾ ਸੀ ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਦੁਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
Verse 20
बभूव तेषां प्रत्यक्ष ऋषीणां पापनाशनः । उवाच प्रणतान्सर्वान्किं वा कार्यं हृदि स्थितम्
ਉਹ ਪਾਪਨਾਸਕ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਇਆ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?”
Verse 21
कथ्यतां तत्करिष्यामि युष्मत्स्तोत्रेण तर्पितः
ਕਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
Verse 22
इत्युक्ता ऋषयः सर्वे कृतांजलिपुटाः स्थिताः । आदिदेवं हरिं प्रोचुः सर्वे नतशिरोधराः
ਇਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਆਦਿਦੇਵ ਹਰਿ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 23
ऋषय ऊचुः । जानासि सर्वं त्वं देव न चास्त्यविदितं तव । इमं दैत्यं महादेव संहरस्व महाबलम् । यथेदं सकलं विश्वं निरातंकं भवेत्प्रभो
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵ! ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਗਿਆਤ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਇਸ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਜਾਵੇ।”
Verse 24
इत्युक्तस्तैस्तदा विष्णुर्दैत्यमाहूय संयुगे । ताडयामास तं दैत्यं हृदि पादुकया शुभे
ਇਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਤਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਾਦੁਕਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 25
स हतः पतितो दैत्यो विगतासुर्महोदधौ । हत्वा दैत्यवरं देवस्तत्र स्थाने स्थितोऽभवत् । पादुकासनसंस्थस्तु तत्राद्यापि वरानने
ਉਹ ਦੈਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕ ਗਿਆ—ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਾਦੁਕਾ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਹਾਜਮਾਨ ਹੈ।
Verse 26
यस्तं पूजयते भक्त्या एकादश्यां नरोत्तमः । सोश्ववमेधफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत्
ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
Verse 27
गोलक्षं ब्राह्मणे दत्त्वा यत्फलं प्राप्नुयान्नरः । तदादिदेवे गोविन्दे दृष्टे भक्त्या फलं लभेत्
ਜੋ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਆਦਿਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 28
कलौ कृतयुगं तेषां क्लेशस्तेषां सुखाधिकः । आदिनारायणो देवो येषां हृदयसंस्थितः
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਲਿਯੁਗ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਘਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 29
एकादश्यां रविदिने स्नात्वा संनिहिता जले । आदिनारायणं पूज्य मुच्यते भवबन्धनात्
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਾਲੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 30
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं विष्णुदैवतम् । श्रुतं पापहरं नृणां दारिद्यौघविनाशनम्
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੁ-ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 84
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आदिनारायणमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਆਦਿਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਚੌਰਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।