Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

इत्येवं चिन्तयंस्तत्र नारीं वचनमब्रवीत् । कुरुष्वात्मप्रदानं मे न मे दारपरिग्रहः । तवाहं दर्शनाद्देवि कामवाणेन पीडितः

Transliteration

ityevaṃ cintayaṃstatra nārīṃ vacanamabravīt | kuruṣvātmapradānaṃ me na me dāraparigrahaḥ | tavāhaṃ darśanāddevi kāmavāṇena pīḍitaḥ

Translation

ਇਉਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ; ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ-ਸਮਾਨੇ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।”

Word by Word

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध/वाक्योपपादक
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (thus)

• एवम्: in this manner
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक (in this way)

• चिन्तयन्: thinking
• चिन्तयन्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √चिन्त् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि कृदन्तः (present active participle); पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘thinking’

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक (there)

• नारीम्: the woman
• नारीम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• कुरुष्व: do/make
• कुरुष्व: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• आत्मप्रदानम्: self-giving (offering yourself)
• आत्मप्रदानम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + प्रदान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा (धातु) + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• मे: to me/for me
• मे: सम्प्रदान/सम्बन्ध (Beneficiary/Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; एन्क्लिटिक रूपम्

• न: not
• न: सम्बन्ध/वाक्योपपादक
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेध (negation)

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• दारपरिग्रहः: taking a wife; marriage
• दारपरिग्रहः: कर्ता/विषय (Subject/Topic)
• Type: Noun
• Root: दार (प्रातिपदिक) + परिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तव: your
• तव: सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• दर्शनात्: from (your) sight; because of seeing
• दर्शनात्: अपादान (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)

• देवि: O goddess
• देवि: सम्बोधन (Vocative)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• कामवाणेन: by the arrow of desire
• कामवाणेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + वाण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• पीडितः: afflicted
• पीडितः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √पीड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘afflicted’

Speaker

Unspecified male (a suitor figure in the narrative; contextually the one overcome by desire upon seeing the maiden)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A man, agitated and leaning forward, speaks impulsively to a composed maiden; an invisible floral arrow motif (Kāma’s bāṇa) is suggested between them; the sea and sacred shoreline frame the tension.

Characters & Entities

• Kāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire can overwhelm even the resolved mind; Purāṇic dharma urges restraint and right conduct rather than impulsive gratification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra (Prabhās), presented as the sacred setting where vows and moral tests unfold.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the verse foregrounds the ethical tension between lust (kāma) and dharmic restraint.