Adhyaya 83

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य पूर्वेण संस्थिताम् । योगेश्वरीं महादेवीं योगसिद्धिफलप्रदाम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੱਸਦੀ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 2

तदुत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु श्रद्धासमन्विता । पुरा दानवशार्दूलो महिषाख्यो महाबलः

ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਮਹਿਸਾਖ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ।

Verse 3

बभूव प्रवरो देवि सर्वदेवभयंकरः । कामरूपी स लोकांस्त्रीन्वशीकृत्वाऽभवत्सुखी

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ। ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।

Verse 4

कस्मिंश्चिदथ काले तु ब्रह्मणा लोककारिणा । सृष्टा मनोहरा कन्या रूपेणाप्रतिमा दिवि

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਨੋਹਰ ਕੁਆਰੀ ਰਚੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੁੱਲ ਸੀ।

Verse 5

अतपत्सा तपो घोरं कन्या रूपवती सती । नारदेन ततो दृष्टा सा कदाचिद्वरानने

ਉਹ ਸਤੀ, ਰੂਪਵਤੀ ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ।

Verse 6

ततः स सहसा देवि विस्मयं परमं गतः । अहो रूपमहो धैर्यमहो कान्तिरहो वयः

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਪਰਮ ਵਿਸਮਯ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ—“ਅਹੋ ਰੂਪ! ਅਹੋ ਧੀਰਜ! ਅਹੋ ਕਾਂਤੀ! ਅਹੋ ਯੌਵਨ ਦਾ ਤੇਜ!”

Verse 7

इत्येवं चिन्तयंस्तत्र नारीं वचनमब्रवीत् । कुरुष्वात्मप्रदानं मे न मे दारपरिग्रहः । तवाहं दर्शनाद्देवि कामवाणेन पीडितः

ਇਉਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ; ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਦੇਵੀ-ਸਮਾਨੇ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।”

Verse 8

साऽब्रवीन्न हि मे कार्यं कामधर्मेण सत्तम । कौमारं व्रतमासाद्य साधयिष्ये यथेप्सितम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਕਾਮ-ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ। ਕੁਆਰਪਨ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੀ।”

Verse 9

न च मन्युस्त्वया कार्यो ह्यस्मिन्नर्थे कथंचन । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिर्नारदः प्रिये

“ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।” ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ…

Verse 10

समुद्रान्तेऽगमद्दिव्यां पुरीं महिषपालिताम् । अर्चितो हि मुनिस्तेन महिषेण महात्मना

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਹ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਿਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 11

पृष्ट्वा ह्यनामयं देवि दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम् । सोऽब्रवीत्प्राञ्जलिर्भूत्वा किमागमनकारणम् । ब्रूहि यत्ते व्यवसितं सर्वं कर्त्तास्मि नारद

ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: “ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਦੱਸੋ—ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 12

अथोवाच मुनिस्तत्र महिषं दानवेश्वरम् । कन्यारत्नं समुत्पन्नं जंबूद्वीपे महासुर

ਤਦ ਮুনি ਨੇ ਉੱਥੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਰਤਨ-ਸਮਾਨ ਇਕ ਕਨਿਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।”

Verse 13

स्वर्गे मर्त्ये च पाताले न दृष्टं न च मे श्रुतम् । तादृग्रूपमहं येन कामबाणवशीकृतः

“ਸਵਰਗ, ਮਰਤ ਲੋਕ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ—ਕਿਤੇ ਵੀ ਐਸੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਹੈ ਨਾਂ ਹੀ ਸੁਣੀ; ਉਸੇ ਰੂਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣ ਦੇ ਵਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 14

स श्रुत्वा वचनं तस्य कामस्योत्पादनं परम् । जगाम यत्र सा साध्वी क्षेत्रे प्राभासिके स्थिता

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾ ਦੀ ਅਤਿ ਤੀਬਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਪ੍ਰਾਭਾਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।

Verse 15

तामेव प्रार्थयामास बलेन महता वृतः । भार्या भव त्वं मे भीरु भुंक्ष्व भोगान्मनोरमान् । एतत्तपो महाभागे विरुद्धं यौवनस्य ते

ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸੇ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ: “ਡਰਪੋਕੀਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ ਭੋਗ ਭੋਗ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇਰੇ ਯੌਵਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।”

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जहास वरवर्णिनी । तस्या हसंत्या देवेशि शतशोऽथ सहस्रशः

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਵਰਵਰਣੀ ਹੱਸ ਪਈ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤਿਧਵਨਿਤ ਹੋਈ।

Verse 17

निश्वासात्सहसा नार्यः शस्त्रहस्ता भयानकाः । ताभिर्विध्वंसितं सैन्यं महिषस्य दुरात्मनः

ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਯੋਧਾ-ਨਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਮਹੀਸ਼ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਦਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

तस्मिन्निपात्यमाने तु सैन्ये दानवसत्तमः । क्रोधं कृत्वा ततः शीघ्रं तामेवाभिमुखो ययौ

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਨਾ ਡਿੱਗਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਯੋਧਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਧਿਆ।

Verse 19

विधुन्वन्स हि ते तीक्ष्णशृंगेऽभीक्ष्णं भयानके । तया सार्धं च सुमहत्कृत्वा युद्धं महासुरः

ਉਹ ਮਹਾਸੁਰ ਆਪਣੇ ਤੀਖੇ, ਭਿਆਨਕ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਝਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 20

शृंगाभ्यां जगृहे देवीं सा तस्योपरि संस्थिता । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यपुंगवः

ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਪਰ ਦੇਵੀ ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੈਤ-ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 21

छिन्ने शिरसि खङ्गेन तद्रूपो निःसृतः पुमान् । रौद्रोऽपि स गतः स्वर्गं दैत्यो देव्यस्त्रपातितः

ਜਦ ਖੜਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਧੜ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਦੈਤ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 22

ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । महेंद्राद्याः स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਮਹੀਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਆਦਿ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ।

Verse 23

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । नयस्थिते सुसिद्धांते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि

ਦੇਵ ਬੋਲੇ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਗੰਭੀਰ, ਭਯਾਨਕ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ; ਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸੁਸਿੱਧਾਂਤ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।

Verse 24

विद्याविद्ये जये जाप्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वविद्येशे देवि विश्वस्वरूपिणि

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪਰਦਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ; ਜਯ ਅਤੇ ਜਪਣਯੋਗ ਪਵਿੱਤਰ ਜਪ ਵੀ; ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰਮਰਦਿਨੀ; ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਸਰਵ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀ—ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਵਰੂਪਣੀ!

Verse 25

वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रायतेक्षणे । शुद्धसत्त्वे व्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ, ਧ੍ਰੁਵ ਅਡੋਲ; ਕਮਲ-ਪੱਤ੍ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ; ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤਵ ਵਾਲੀ, ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ; ਚੰਡ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰਾਤ!

Verse 26

ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि कालनृत्ये धृतिप्रिये । शांकरि ब्राह्मणि ब्राह्मि सर्वदेवनमस्कृते

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ, ਕਾਲ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ-ਸਰੂਪਾ, ਧੀਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ; ਸ਼ਾਂਕਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ—ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ।

Verse 27

घंटाहस्ते शूल हस्ते महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृते शिवे

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ, ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ; ਮਹਾ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ-ਮਰਦਿਨੀ; ਉਗ੍ਰ ਰੂਪਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ; ਮਹਾਮਾਇਆ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਿਵਾ!

Verse 28

सर्वगे सर्वदे देवि सर्वसत्त्वमयोद्भवे । विद्यापुराणशल्यानां जननि भूतधारिणि

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰ-ਤੱਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ; ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ; ਸਭ ਭੂਤ-ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ।

Verse 29

सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्याऽविद्ये श्रियेऽश्रिये

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਹੱਸ-ਸਾਰ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਹੀ ਇਕੱਲੀ ਸ਼ਰਣ ਹੈਂ—ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਤੂੰ, ਅਵਿਦਿਆ ਵੀ ਤੂੰ; ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ ਤੂੰ, ਅਸ਼੍ਰੀ ਵੀ ਤੂੰ।

Verse 30

एवं स्तुता सुरैर्देवि प्रणम्य ऋषिभिस्तथा । उवाच हसती वाक्यं वृणुध्वं वरमुत्तमम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਮੁਸਕੁਰਾਂਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ: “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉੱਤਮ ਵਰ ਮੰਗੋ।”

Verse 31

देवा ऊचुः । स्तवेनानेन ये देवि स्तुवन्त्यत्र नरोत्तमाः । ते संतु कामैः संपूर्णा वरवर्षा निरंतरम्

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਰੋਤਮ ਸਦਾ ਉੱਤਮ ਵਰਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ।”

Verse 32

अस्मिन्क्षेत्रे त्वया वासो नित्यं कार्यः शुचिस्मिते

ਹੇ ਸ਼ੁਚਿ-ਸਮਿਤੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰੀਂ।

Verse 33

एवमस्त्विति सा देवी देवानुक्त्वा वरानने । विसृज्य ऋषिसंघांश्च तत्रैव निरताऽभवत्

“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ; ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹੀ।

Verse 34

आश्वयुक्छुक्लपक्षस्य नवम्यां यो वरानने । उपवासपरो भूत्वा तां प्रपश्यति भक्तितः । तस्य पापं क्षयं याति तमः सूर्योदये यथा

ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

य एतत्पठति स्तोत्रं प्रातरुत्थाय मानवः । न भीः संपद्यते तस्य यावज्जीवं नरस्य वै

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਕਦੇ ਭੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਘੇਰਦਾ।

Verse 36

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या अष्टमी मूलसंयुता । सा महानामिका प्राणा येषां तस्यां गताः शुभे

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅੱਠਮੀ ਜਦੋਂ ਮੂਲਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ‘ਮਹਾਨਾਮਿਕਾ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਨ੍ਯ ਹਨ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 37

तेषां स्वर्गे ध्रुवं वासो वीरास्तेऽप्सरसां प्रियाः

ਉਹਨਾਂ ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 38

मन्वन्तरेषु सर्वेषु कल्पादिषु सुरेश्वरि । एष एव क्रमः प्रोक्तो विशेषं शृणु सांप्रतम्

ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸਵਾਮਿਨੀ! ਸਭ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਪ ਆਦਿ ਚਕ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੇਦ ਸੁਣੋ।

Verse 39

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या पंचमी पापनाशिनी । तस्यां संपूजयेद्रात्रौ खड्गमंत्रैर्विभूषितम्

ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਖਡਗ-ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 40

मंडपं कारयेत्तत्र नवसप्तकरं तथा । प्रागुदक्प्रवणे देशे पताकाभिरलंकृतम् । योगेश्वर्याः संनिधाने विधिना कारयेद्द्विजः

ਉੱਥੇ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਡਪ ਬਣਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਵ-ਸਪਤਕਰ ਮਾਪ ਵਾਲਾ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਢਲਾਨ ਵਾਲੀ ਭੂਮੀ ‘ਤੇ, ਧੁਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਸੰਨਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 41

आग्नेय्यां कारयेत्कुण्डं हस्तमात्रं सुशोभनम् । मेखलात्रयसंयुक्तं योन्याऽश्वत्थदलाभया

ਅਗਨੇਯ ਦਿਸ਼ਾ (ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ) ਵਿੱਚ ਹੱਥ-ਮਾਪ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਬਣਾਵੇ; ਤਿੰਨ ਮੇਖਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਯੋਨੀ-ਆਕਾਰ ਆਧਾਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 42

शास्त्रोक्तं मन्त्रसंयुक्तं होतव्यं पायसं ततः । ततः खड्गं तु संस्नाप्य पंचामृतरसेन वै । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्मंत्रपूर्वं द्विजोत्तमैः

ਫਿਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਇਸ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇਵੇ। ਤਦ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਖਡਗ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਮੰਤ੍ਰ-ਪੂਰਵਕ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 43

अभीर्विशसनं खड्गः प्राणिभूतो दुरासदः । अगम्यो विजयश्चैव धर्माधारस्तथैव च । इत्यष्टौ तव नामानि स्वयमुक्तानि वेधसा

‘ਅਭੀਰ’ (ਨਿਡਰ), ‘ਵਿਸ਼ਸਨ’ (ਸੰਹਾਰਕ), ‘ਖਡਗ’ (ਤਲਵਾਰ), ‘ਪ੍ਰਾਣਿਭੂਤ’ (ਜੀਵਤ-ਸਰੂਪ), ‘ਦੁਰਾਸਦ’ (ਅਜਿੱਤ), ‘ਅਗਮ੍ਯ’ (ਅਪਹੁੰਚ), ‘ਵਿਜਯ’ (ਜਿੱਤ) ਅਤੇ ‘ਧਰਮਾਧਾਰ’ (ਧਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ)—ਇਹ ਤੇਰੇ ਅੱਠ ਨਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਵੇਧਾ ਨੇ ਆਪ ਉਚਾਰੇ।

Verse 44

नक्षत्रं कृत्तिका तुभ्यं गुरुर्देवो महेश्वरः । हिरण्यं च शरीरं ते धाता देवो जनार्दनः । पिता पितामहो देव स्वेन पालय सर्वदा

ਤੇਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਰੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਸੁਵਰਨ ਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਧਾਤਾ-ਪਾਲਕ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ! ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਸਮੇਤ।

Verse 45

इति खड्गमन्त्रः । एवं संपूज्य विधिना तं खङ्गं ब्राह्मणोत्तमैः । भ्रामयेन्नगरे रात्रौ नान्दीघोषपुरःसरम्

ਇਹ ਖਡਗ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਖਡਗ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁਮਾਵੇ, ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਮੰਗਲਮਈ ਨਾਂਦੀ-ਘੋਸ਼ ਹੋਣ।

Verse 46

सर्वसैन्येन संयुक्तस्तत्र ब्राह्मणपुंगवैः । एवं कृत्वा विधानं तु पुनर्योगेश्वरीं नयेत् । उच्चार्य मन्त्रमेवं वै खङ्गं तस्यै समर्पयेत्

ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੜਗ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 47

अञ्जनेन समालेख्य चन्दनेन विलेपितम् । बिल्वपत्रकृतां मालां तस्यै देव्यै निवेदयेत्

ਅੰਜਨ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੇਖਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਲੇਪ ਕਰ ਕੇ, ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮਾਲਾ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 48

दुर्गे दुर्गार्तिहे देवि सर्व दुर्गतिनाशिनि । त्राहि मां सर्वदुर्गेषु दुर्गेऽहं शरणं गतः

ਹੇ ਦੁਰਗਾ, ਹੇ ਕਲੇਸ਼-ਹਰਣੀ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਦੁৰ্গਤੀ ਨਾਸਿਨੀ! ਸਭ ਖਤਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਦੁਰਗਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 49

दत्त्वैवमर्घ्यं देवेशि तत्र खङ्गं च जागृयात् । नित्यं संपूज्य विधिना अष्टम्यां यावदेव हि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਘ੍ਯ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵేశੀ, ਉੱਥੇ ਖੜਗ ਉੱਤੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ। ਅਸ਼ਟਮੀ ਤੱਕ ਨਿੱਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।

Verse 50

तद्रात्रौ जागरं कृत्वा प्रभाते ह्यरुणोदये । पातयेन्महिषान्मेषानग्रतो गतकंधरान्

ਉਸ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਅਰੁਣੋਦਯ ਵੇਲੇ, ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗਰਦਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕੀਤੇ ਮਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਮੇਢਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਲਈ ਡਾਹ ਦੇਵੇ।

Verse 51

शतमर्धशतं वापि तदर्धार्धं यथेच्छया । सुरासवभृतैः कुंभैस्तर्पयेत्परमेश्वरीम्

ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੌ, ਪੰਜਾਹ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਵੀ—ਸੁਰਾ ਅਤੇ ਆਸਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 52

कापालिकेभ्यस्तद्देयं दासीदासजने तथा । ततोऽपराह्नसमये नवम्यां स्यन्दने स्थिताम्

ਉਹ ਭੇਟ ਕਾਪਾਲਿਕ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਦਾਸ-ਜਨ ਨੂੰ ਵੀ। ਫਿਰ ਨਵਮੀ ਦੇ ਅਪਰਾਹਨ ਸਮੇਂ (ਦੇਵੀ) ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 53

योगेशीं भ्रामयेद्राष्ट्रे स्वयं राजा स्वसैन्यवान् । नदद्भिः शंखपटहैः पठद्भिर्बटुचारणैः

ਰਾਜਾ ਆਪ, ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਯੋਗੇਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੁਲੂਸ ਵਜੋਂ ਘੁਮਾਵੇ—ਗੂੰਜਦੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਤੇ ਪਟਹਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਟੂ-ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ।

Verse 54

भूतेभ्यश्च बलिं दद्यान्मंत्रेणानेन भामिनि । सरक्तं सजलं सान्नं गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्

ਹੇ ਤੇਜਸਵੀਏ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇਵੇ—ਰਕਤ ਸਮੇਤ, ਜਲ ਸਮੇਤ, ਅੰਨ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ, ਅਖੰਡ ਅੱਖਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 55

त्रीन्वारांस्तु त्रिशूलेन दिग्विदिक्षु क्षिपेद्बलिम् । बलिं गृह्णन्त्विमे देवा आदित्या वसवस्तथा

ਤਿੰਨ ਵਾਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਛਿਟਕੇ। ‘ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਬਲੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ—ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਵਸੁ ਵੀ।’

Verse 56

मरुतोऽथाश्विनौ रुद्राः सुपर्णाः पन्नगा ग्रहाः । सौम्या भवंतु तृप्ताश्च भूताः प्रेताः सुखावहाः

ਮਰੁਤ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸੁਪਰਨ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ ਸਭ ਕੋਮਲ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ; ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ।

Verse 57

य एवं कुर्वते यात्रां ब्राह्मणाः क्षेत्रवासिनः । न तेषां शत्रवो नाग्निर्न चौरा न विनायकाः । विघ्नं कुर्वंति देवेशि योगेश्वर्याः प्रसादतः

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੈਰੀ ਪੀੜਦੇ, ਨਾ ਅੱਗ, ਨਾ ਚੋਰ, ਨਾ ਵਿਨਾਇਕ ਆਦਿ ਵਿਘਨ; ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰੁਕਾਵਟ ਉੱਠਦੀ ਨਹੀਂ।

Verse 58

सुखिनो भोगभोक्तारः सर्वातंकविवर्जिताः । भवन्ति पुरुषा भक्ता योगेश्वर्या निरंतरम्

ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਮਸੰਗਤ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ, ਹਰ ਆਤੰਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਭਗਤ ਹਨ।

Verse 59

इत्येष ते समाख्यातो योगेश्वर्या महोत्सवः । पठतां शृण्वतां चैव सर्वाशुभविनाशनः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਨੂੰ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਮਹੋਤਸਵ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 60

शूलाग्रभिन्नमहिषासुरपृष्ठपीठामुत्खातखड्ग रुचिरांगदबाहुदंडाम् । अभ्यर्च्य पंचवदनानुगतं नवम्यां दुर्गां सुदुर्गगहनानि तरंति मर्त्याः

ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਜੋ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿਸ ਦਾ ਆਸਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਚੀਰੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਭੁਜਦੰਡ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਜੂਬੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਠੀ ਤਲਵਾਰ ਚਮਕਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਮਰਤ੍ਯ ਅਤਿ ਦੁৰ্গਮ ਘੋਰ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 83

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये योगेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਵਿੱਚ ‘ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਤਿਰਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।