Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

दंडपाणिं तु ये भक्त्या पश्यंतीह नरोत्तमाः । न तेषां जायते विघ्नं तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

Transliteration

daṃḍapāṇiṃ tu ye bhaktyā paśyaṃtīha narottamāḥ | na teṣāṃ jāyate vighnaṃ tatra kṣetranivāsinām

Translation

ਪਰ ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਦੰਡਪਾਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ।

Word by Word

• दण्डपाणिम्: Daṇḍapāṇi (the staff-handed deity)
• दण्डपाणिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दण्ड + पाणि (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: indeed)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम् (Singular)

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural)

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (here)

• नरोत्तमाः: best of men
• नरोत्तमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर + उत्तम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• तेषाम्: for them/of them
• तेषाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)

• जायते: arises/is born
• जायते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular)

• विघ्नम्: obstacle
• विघ्नम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम् (Singular); अत्र कर्तृपदत्वे (as subject of जायते)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (there/in that place)

• क्षेत्रनिवासिनाम्: of the residents of the sacred place
• क्षेत्रनिवासिनाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + निवासिन् (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)

Speaker

Śiva (continuation to Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śivā / Pārvatī (addressed as 'priye')

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at the coastal Prabhāsa-kṣetra approach a guardian-deity shrine of Daṇḍapāṇi; the deity holds a staff (daṇḍa), granting protection; the sea-wind and temple flags frame the scene.

Characters & Entities

• Daṇḍapāṇi
• Vighna (obstacle)
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional darśana of the kṣetra’s protective deity removes impediments and supports steady spiritual life in the holy place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (Somnātha region), highlighting a local protective form called Daṇḍapāṇi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (reverent beholding) of Daṇḍapāṇi with bhakti is recommended as a means to avert vighnas.