Adhyaya 5

Verse 1

सूत उवाच । इत्येवमुक्ते विप्रेंद्रा शंकरेण महात्मना । पुनः पप्रच्छ सा देवी हर्षसंपूर्णमानसा

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਜਦ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਤਾਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹರ್ಷ ਭਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ सर्वप्राणहिताय वै । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं विस्तराद्वद मे प्रभो

ਦੇਵੀ ਬੋਲੀ: ਹੇ ਦੇਵਦੇਵ, ਜਗੰਨਾਥ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹੋ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । अन्यद्दृष्टांतरूपं ते कथयामि यशस्विनि । येन सृष्टं महादेवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्

ਈਸ਼ਵਰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਭਿੰਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਿਯ ਖੇਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 4

या गतिर्ध्यायतां नित्यं निःसंगानां च योगिनाम् । सैवं संत्यजतां प्राणान्प्रभासे तु परा गतिः

ਜੋ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨਿਤ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਸੰਗ ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਉੱਚਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 5

अनेककल्पस्थायी च मार्कंडेयो महातपाः । सोऽपि देवं विरूपाक्षं प्रभासे तु सदाऽर्चति

ਅਨੇਕ ਕਲਪਾਂ ਤਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਦੇਵ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

अटित्वा सर्वतीर्थानि प्रभासं नैव मुंचति । दुर्वासाश्च महातेजा लिंगस्याराधनोद्यतः । न मुंचति क्षणं देवि तत्क्षेत्रं शशिमौलिनः

ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਲਿੰਗ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ—ਹੇ ਦੇਵੀ—ਚੰਦਰਮੌਲੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ।

Verse 7

भरद्वाजो मरीचिश्च मुनिश्चोद्दालकस्तथा । क्रतुश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपो भृगुरेव च

ਭਰਦਵਾਜ, ਮਰੀਚਿ, ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਉਦਾਲਕ; ਕ੍ਰਤੁ, ਵਸਿਸ਼ਠ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ।

Verse 8

दक्षश्चैव तु सावर्णिर्यमश्चांगिरसस्तथा । शुको विभांडकश्चैव ऋष्यशृंगोऽथ गोभिलः

ਦਕਸ਼, ਸਾਵਰਣੀ, ਯਮ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵੀ; ਸ਼ੁਕ, ਵਿਭਾਂਡਕ, ਰਿਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਭਿਲ—ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 9

गौतमश्च ऋचीकश्च अगस्त्यः शौनको महान् । नारदो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽथ लोमशः

ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਰਿਚੀਕ; ਅਗਸਤ੍ਯ; ਮਹਾਨ ਸ਼ੌਨਕ; ਨਾਰਦ; ਜਮਦਗ੍ਨਿ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਮਸ਼—ਇਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 10

अन्ये च ऋषयश्चैव दिव्या देवर्षयस्तथा । न मुंचंति महाक्षेत्रं लिंगस्याराधनोद्यताः

ਹੋਰ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਭੀ—ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਉਦਯਤ—ਉਸ ਮਹਾ-ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ।

Verse 11

अहं तत्रैव तिष्ठामि लिंगाराधनतत्परः । न मुंचामि महाक्षेत्रं सत्यंसत्यं वरानने

ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਲਿੰਗ-ਅਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾ-ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ।

Verse 12

सर्वतीर्थानि देवेशि मया दृष्टानि भूतले । प्रभासेन समं क्षेत्रं नैव दृष्टं कदाचन

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵੇਖੇ ਹਨ; ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਖੇਤਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।

Verse 13

देवि षष्टिसहस्राणि याज्ञवल्क्यपुरस्कृताः । जपं कुर्वंति रुद्राणां चन्द्रभागां व्यवस्थिताः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਯਾਜ਼੍ਞਵਲਕ੍ਯ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਰੁਦ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 14

चत्वारिंशत्सहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । देविकातटमाश्रित्य जपंति शतरुद्रियम्

ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਿਕਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 15

कोटयश्चैव पंचाशन्मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । उमापतिं समासाद्य लिंगं तत्रैव संस्थितम्

ਪੰਜਾਹ ਕਰੋੜ ਉਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਮੁਨੀ ਉਮਾਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਓਥੇ ਹੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 16

रुद्राणां कोटि जाप्यं तु कृतं तत्रैव तैः पुरा । कोटिस्तत्रैव संसिद्धास्तस्मिंल्लिंगे न संशयः

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਜਪ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪਾਈ—ਉਸ ਲਿੰਗ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 17

शतं चैव सहस्राणां देवेशं शशिभूषणम् । पूजयंति महासिद्धा मम क्षेत्रनिषेविणः

ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਸਿੱਧ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਓਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਚੰਦ੍ਰ-ਭੂਸ਼ਣ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 18

वेदांतेषु च यत्प्रोक्तं फलं चैव महर्षिभिः । तत्फलं सकलं तत्र चंद्रभूषणदर्शनात्

ਵੇਦਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਫਲ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਓਥੇ ਚੰਦ੍ਰ-ਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

अग्नितीर्थे ऋषीणां तु कोटिः साग्रा स्थिता शुभे । रुद्रेश्वरे स्मृतं लक्षं कंपर्द्दीशे तथैव च

ਅਗ્નਿਤੀਰਥ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੰਪਰੱਡੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਹੀ ਹੈ।

Verse 20

रत्नेश्वरे सहस्रं तु ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । अर्कस्थले महापुण्ये कोटिः साग्रा स्थिता शुभे

ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਉਰਧਵਰੇਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ-ਨਿਸ਼ਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਅਰਕਸਥਲ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰ-ਸਹਿਤ ਇਕ ਕਰੋੜ (ਅਤੇ ਵੱਧ) ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 21

षष्टिश्चैव सहस्राणि तत्र सिद्धेश्वरे स्थिताः । सप्त चैव सहस्राणि मार्कंडेये तु संस्थिताः

ਉੱਥੇ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।

Verse 22

सरस्वत्यां ब्रह्मकुण्डेऽसंख्याता मुनयः स्मृताः । दशार्बुदसहस्राणि कोटित्रितयमेव च

ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਅਸੰਖ੍ਯ ਮੁਨੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਰਬੁਦ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਵੀ।

Verse 23

ऋषयस्तत्र तिष्ठंति यत्र प्राची सरस्वती । ब्रह्महत्या गता यत्र शंकरस्य च तत्क्षणात्

ਰਿਸ਼ੀ ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ। ਓਥੇ ਹੀ ਉਸੇ ਪਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 24

कायः सुवर्णतां प्राप कपालं पतितं करात् । ज्ञात्वैवं शंकिना पूर्वं कृतं तत्र महातपः

ਉਸ ਦਾ ਦੇਹ ਸੁਵਰਨ-ਕਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਪਾਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਖੀ ਨੇ ਓਥੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 25

तुष्टः श्रीशंकरो देवो लिंग वासवरेण तु । कोटियज्ञफलं स्नाने प्राच्यां लिंगस्य पूजने

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ (ਸਰਸਵਤੀ-ਮੁਖ) ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਰੋੜ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

पिंडे गयाशतगुणममासोमयुते दिने । भूतायां पिंडदस्तत्र कुलकोटिं समुद्धरेत्

ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਯਾ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਭੂਤਾ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਕਰੋੜ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਉਧਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

ये चात्र मलनाशाय निमङ्क्ष्यंति च मानवाः । दशगोदानजं पुण्यं तेषामपि भविष्यति

ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਮਲ-ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਡੁੱਬਕੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਸ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

पादेन वा क्रीडमाना जलं लिप्संति ये नरा । तेषामपि श्राद्धफलं विधिवत्संभविष्यति । तत्र लिंगानि पूज्यानि शूलभेदादिकानि तु

ਜੋ ਨਰ ਕੇਵਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਲੈਂਦੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ੂਲਭੇਦ ਆਦਿਕ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 29

एवं विकल्प्य लिंगानि अश्वमेध फलानि तु । दर्शनेनापि सर्वेषां स्पर्शाद्धि द्विगुणं फलम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਲਿੰਗ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਲ ਦੋਗੁਣਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 31

तेषां तुष्टो जगन्नाथः शंकरो नीललोहितः । त्रिंशत्कोटिगणस्तत्र प्राचीं रक्षंति सर्वतः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਜਗਤਨਾਥ ਸ਼ੰਕਰ—ਨੀਲ-ਲੋਹਿਤ—ਉੱਥੇ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਗਣ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 32

महापापसमाचारः पापिष्ठो वाऽति किल्बिषी । घुणाक्षरमिव प्राणान्प्राच्यां मुक्त्वा शिवं व्रजेत्

ਜੋ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਭਾਰੀ ਕਲੰਕਿਤ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ, ਤਾਂ ਘੁਣ-ਲਿਖਤ ਅੱਖਰ ਵਾਂਗ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

दधिकंबलदानं तु तत्र देयं द्विजोत्तमे । कथितं पापशमनं सारात्सारतरं ध्रुवम्

ਪਰ ਉੱਥੇ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਦਹੀਂ-ਕੰਬਲ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪ-ਸ਼ਮਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿ-ਸਾਰ।

Verse 34

अधुना संप्रवक्ष्यामि हिरण्याश्च महोदयम् । दुर्वाससा तपस्तप्तं तत्र सूर्यः प्रतिष्ठितः

ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਿਰਣਿਆ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਏ।

Verse 35

कोटिरेका तु तत्रैव ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । चतुर्विंशतितत्त्वानामधिको बलरूपधृक्

ਉੱਥੇ ਹੀ ਉੱਧਵਰੇਤਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਤਾ ਚੌਵੀ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 36

यत्र तिष्ठति देवेशि भृगुकोटिसमन्वितः । अन्यत्र ब्राह्मणानां तु कोट्या यच्च फलं लभेत्

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ! ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਕਰੋੜਾਂ ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਸਮੇਤ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਰੋੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

ब्रह्मस्थाने तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम् । एवं ज्ञात्वा महादेवि तत्र तिष्ठामि निर्वृतः । कोटिर्भिर्देवऋषिभिर्देवैः सह समावृतः । तीर्थानि तत्र तिष्ठंति अंतर्भूतानि वै कलौ

ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ ਦੇਵ-਋ਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕਦੇ ਹਨ—ਸਚਮੁੱਚ ਉਹ ਸਭ ਉਸੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 39

तत्र क्षेत्रे महारम्ये यत्र सोमेश्वरः स्थितः । मम देवि गणौ द्वौ तु विभ्रमः संभ्रमः परः

ਉਸ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਦੋ ਗਣ ਹਨ—ਇੱਕ ਵਿਭ੍ਰਮ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੰਭ੍ਰਮ।

Verse 40

तौ चात्र क्षेत्रसंस्थानां लोकानां भ्रमविभ्रमैः । योजयंति सदा चित्तं विकल्पानैक्यसंकुलम्

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੇ, ਭ੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਿਭ੍ਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਉਲਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਡੋਲਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

Verse 41

विनायकोपसर्गाश्च दश दोषास्तथा परे । एवं क्षेत्रं तु रक्षंति पापिनां दुष्टचेतसाम्

ਵਿਨਾਇਕ ਦੇ ਉਪਸਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸ ਦੋਸ਼—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੰਦਰ ਨਾਹ ਆ ਸਕਣ।

Verse 42

दंडपाणिं तु ये भक्त्या पश्यंतीह नरोत्तमाः । न तेषां जायते विघ्नं तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

ਪਰ ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਦੰਡਪਾਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ।

Verse 43

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वै वर्णसंकराः । अकामा वा सकामा वा प्रभासे ये मृताः शुभे

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਵੀ—ਚਾਹੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਕਾਮ—ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ,

Verse 44

चंद्रार्द्धमौलिनः सर्वे ललाटाक्षा वृषध्वजाः । शिवे मम पुरे दिव्ये जायंते तत्र मानवाः

ਉਹ ਸਭ ਚੰਦਰਾਰਧ-ਮੌਲੀ, ਲਲਾਟ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 45

यस्तत्र वसते विप्रः संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

ਜੋ ਵਿਪ੍ਰ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਭੋਜਨ ਕਰੇ—ਉਹ ਵਾਯੁ-ਭਕਸ਼ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 46

मेरोः शक्या गुणा वक्तुं द्वीपानां च गुणास्तथा । समुद्राणां च सर्वेषां शक्या वक्तुं गुणाः प्रिये

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਗੁਣ ਕਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੀਪਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ ਕਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 47

आदिदेवस्य देवेशि महेशस्य महाप्रभोः । शक्या नैव गुणा वक्तुं वर्षाकोटिशतैरपि

ਪਰੰਤੂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਆਦਿਦੇਵ ਮਹੇਸ਼—ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ—ਦੇ ਗੁਣ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਹੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।