Adhyaya 48
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਭੂਤੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭ੍ਰਿਗੁਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਪ-ਹਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਜੀਵਨੀ-ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੈ। ਦੈਵੀ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ; ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਤਪ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ—ਇਹੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਕਾਰਣ-ਕਥਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਪਾਸਨਾ-ਵਿਧੀ—ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ, ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁੰਜਯ ਮੰਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ, ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ। ਫਲ—ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ, ਪਾਪ-ਮੁਕਤੀ, ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਅਡੋਲ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं शुक्रप्रतिष्ठितम् । सर्वपापहरं देवि विभूतीश्वरपश्चिमे
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਓ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭੂਤੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 2
नातिदूरे स्थितं तत्र स्वयं शुक्रेण निर्मितम् । यत्र संजीवनीं प्राप्तो विद्यां रुद्रप्रभावतः
ਉੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਧਾਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸੰਜੀਵਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਦਾਤਰੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
Verse 3
संतप्य तु महाघोरं तपोवर्षसहस्रकम् । संप्रसाद्य विरूपाक्षं योऽवाप ग्रहतां सुधीः
ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਗ੍ਰਹਤਾ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 4
ग्रस्तेन शंभुना येन देवकार्यार्थसिद्धये । तत्रोदरगतेनैव तपस्तप्तं सुदुष्करम्
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ; ਅਤੇ (ਸ਼ਿਵ ਦੇ) ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
Verse 5
वर्षाणामयुतं साग्रं तुष्टिं नीतो महेश्वरः । निष्कासितस्ततः शीघ्रं शुक्र मार्गेण शंभुना
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
Verse 6
ततः शुक्रेति नामाभूद्भार्गवस्य महात्मनः । तदाराधयते लिंगं यः कृत्वा निश्चलं मनः
ਤਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ‘ਸ਼ੁਕ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 7
मृत्युंजयं जपेल्लक्षं स समीहितमाप्नुयात्
ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਮੰਤਰ ਦਾ ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 8
तं दृष्ट्वा त्वथवा स्पृष्ट्वा जन्मादिमरणान्तकात् । मुच्यते पातकान्मृत्योः प्रसादात्तस्य भामिनि
ਹੇ ਤੇਜਸਵੀਏ, ਉਸ (ਲਿੰਗ/ਦੇਵਤਾ) ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ—ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ—ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 9
मृतसंजीवनार्थं यदैश्वर्यमणिमादिकम् । प्राप्नुयान्नात्र संदेहो यस्य भक्तिः सुनिश्चला
ਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਜੀਵਨ ਲਈ, ਅਣਿਮਾ ਆਦਿਕ ਜੋ ਵੀ ਐਸ਼ਵਰੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਜਾਣ—ਜਿਸ ਦੀ ਭਕਤੀ ਪੱਕੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 10
पंचामृतेन संस्नाप्य देवं शुकप्रतिष्ठितम् । सुगन्धपुष्पैः संपूज्य शौक्रीं पीडां स नाप्नुयात्
ਸ਼ੁਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ।
Verse 11
इति सर्वं समासेन माहात्म्यं शुक्रदैवतम् । कथितं तव सुश्रोणि श्रुतं पापभयापहम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਪਾਪ ਅਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 48
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शुक्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।