Adhyaya 40

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि श्वेतकेतुप्रतिष्ठितम् । लिंगं महाप्रभावं तु भीमेनाराधितं पुरा

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੁ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲਿੰਗ ਕੋਲ ਜਾਵੇ—ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਨੇ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 2

केदारेश्वरसांनिध्ये नातिदूरे व्यवस्थितम् । पूजयते त्तद्विधानेन क्षीरस्नानादिभिः क्रमात् । यात्राफलमभिप्रेप्सुः प्रेत्य स्वर्गफलाय वै

ਕੇਦਾਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਂਨਿਧ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਇਹ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਖੀਰ (ਦੁੱਧ) ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਯਾਤਰਾ-ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਮਰਨੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

देव्युवाच । श्वेतकेतोस्तु यद्देव लिंगं प्रोक्तं त्वया मम । तस्य जातं कथं देव नाम भीमेश्वरेति च

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ?”

Verse 4

कथं विनिर्मितं पूर्वं तस्मिन्दृष्टे तु किं फलम्

“ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?”

Verse 5

ईश्वर उवाच । आसीत्त्रेतायुगे पूर्वं राजा स्वायंभुवेंतरे । श्वेतकेतुरिति ख्यातो राजर्षिः सुमहातपाः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪ ਵਾਲਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ।”

Verse 6

स प्रभासं समागत्य प्रतिष्ठाप्य महे श्वरम् । तपस्तेपे सुविपुलं सागरस्य तटे शुभे

ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 7

पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशगस्तथा । हेमंते जलमध्यस्थो नव वर्षाणि पंच च

ਗ੍ਰੀਖਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੰਚਾਗ્નਿ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਿਆ; ਵਰਖਾ-ਰਿਤੁ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਰਹਿਆ; ਅਤੇ ਹੇਮੰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਰਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।

Verse 8

ततश्चतुर्द्दशे देवि तपसा नियमेन च । तुष्टेनोक्तो मया देवि वरं वरय सुव्रत

ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਚੌਦਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤਪ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ, ਵਰ ਮੰਗ।”

Verse 9

श्वेतकेतुरथोवाच भक्तिं देहि सुनिश्चलाम् । स्थानेऽस्मिन्स्थीयतां देव यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो

ਤਦ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਨੂੰ ਅਡੋਲ ਭਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ।”

Verse 10

एवमस्त्वित्यथोक्त्वाऽहं तस्यांतर्द्धानमागतः । ततः कालांतरेऽतीते श्वेतकेतुर्महाप्रभः

“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ…

Verse 11

समाराध्य त्विदं लिंगं प्राप्तः स्थानं महोदयम् । ततो जातं नाम तस्य श्वेतकेत्वीश्वरं श्रुतम्

ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਉਦਯ ਵਾਲਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸ਼ਵੇਤਕੇਤਵੀਸ਼ਵਰ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 12

अग्नितीर्थे महापुण्ये सर्वपातकनाशने । ततः कलियुगे प्राप्ते भ्रातृभिश्च समन्वितः

ਅਗ્નਿਤੀਰਥ ਦੇ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 13

तीर्थयात्राप्रसंगेन यदा प्रभासमागतः । भीमसेनो महाबाहुर्वायुपुत्रो ममांशजः

ਜਦੋਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੁ ਭੀਮਸੇਨ—ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅੰਸ਼—ਉੱਥੇ ਆਇਆ।

Verse 14

तल्लिंगं पूजयामास कृत्वा जागेश्वरं निजम् । मत्वा तीर्थं महापुण्यं सागरस्य समीपतः

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ‘ਜਾਗੇਸ਼ਵਰ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਮੰਨ ਕੇ।

Verse 15

तदा प्रभृति भीमेशं पुनर्नामाऽभवच्छुभम् । दृष्टमात्रेण तेनैव सकृल्लिंगेन भामिनि

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ‘ਭੀਮੇਸ਼’ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ ਨਾਰੀ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ…

Verse 16

अन्यजन्मकृतान्येव पापानि सुबहून्यपि । नाशमायांति सर्वाणि तथैवामुष्मिकाणि तु

ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪਾਪ ਵੀ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਲੋਕ ਸੰਬੰਧੀ ਪਾਪ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 40

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भीमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ‘ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ’ ਅਧੀਨ ‘ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।