Adhyaya 334

Verse 1

ईश्वर उवाच । भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक पृच्छामि त्वामहं भक्त्या किञ्चित्कौतूहलात्पुनः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੌਤੂਹਲ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।

Verse 2

यत्त्वया कथितं देव तलस्वामिमहोदयम् । किं तत्र कारणं देव तलो येन निपातितः

ਹੇ ਦੇਵ! ਤੂੰ ਜੋ ਤਲ-ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ—ਉੱਥੇ ਕਾਰਣ ਕੀ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ?

Verse 3

कोऽसौ तलः समाख्यातः किंवीर्यः किंपरायणः । कस्मात्स्थानात्समुत्पन्नः कथं जातश्च मे वद

ਉਹ ਤਲ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्य शेषतः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਕਹਾਂਗਾ—ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।

Verse 5

देवा अपि न जानंति तलसोत्पत्तिकारणम् । पूर्वं कृतयुगे देवि गोविन्देति प्रकीर्तितः

ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਤਾਲ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੂਰਵ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਗੋਵਿੰਦ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

Verse 6

त्रेतायां वामनः स्वामी स्तुतिस्वामी तृतीयके । कलौ युगे महादेवि तलस्वामी प्रकीर्तितः

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ‘ਵਾਮਨ-ਸਵਾਮੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਤੀਜੇ ਯੁਗ (ਦ੍ਵਾਪਰ) ਵਿੱਚ ‘ਸਤੁਤੀ-ਸਵਾਮੀ’ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ‘ਤਾਲ-ਸਵਾਮੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 7

तथा तप्तोदकस्वामी तस्य नामांतरं प्रिये । अधुना संप्रवक्ष्यामि तलोत्पत्तिं तव प्रिये

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ‘ਤਪਤੋਦਕ-ਸਵਾਮੀ’ ਵੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਾਲ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।

Verse 8

आसीन्महेन्द्रनामा च दानवो रौद्ररूपधृक् । कोटिवर्षाणि तेनैव तपस्तप्तं पुरा प्रिये

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਾਨਵ ਸੀ, ਜੋ ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਕਰੋੜਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 9

स तपोबलमाविष्टो जिग्ये देवान्सवासवान् । जित्वा देवांस्ततः सर्वांस्ततः काले समागतः

ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ—ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ—ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 10

युद्धं स प्रार्थयामास मया सार्द्धं सुभीषणम् । ततोऽभवन्महायुद्धं ब्रह्माण्डक्षयकारकम्

ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਇਕ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ।

Verse 11

ततः कोपान्महायुद्धे मम देहाद्वरानने । ज्वाला तत्र समुत्पन्ना तन्मध्ये स तलोऽभवत्

ਫਿਰ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਇਕ ਜਵਾਲਾ ਉੱਠੀ; ਉਸ ਅੱਗ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਤਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 12

तेन दृष्टो महेन्द्रोऽसौ गर्जन्गिरिगुहाश्रयः

ਉਸ ਤਲਾ ਵੱਲੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਗੱਜਿਆ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਬੈਠਾ।

Verse 13

कथं गर्जसि हे मूढ युद्धं कुरु मया सह । इत्युक्ते तत्र देवेशि तेन युद्धमवर्तत

“ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਗੱਜਦਾ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ!”—ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

तत्र प्रवर्त्तिते युद्धे तलमाहेन्द्रयोस्तयोः

ਉੱਥੇ ਜਦ ਯੁੱਧ ਚਲ ਪਿਆ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ—ਤਲਾ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰ—ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।

Verse 15

रुद्रवीर्यस्य युक्तेन तलेनोदारकर्मणा । मल्लयुद्धेन बलिना महेन्द्रो विनिपातितः

ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਦਾਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਤਾਲੇ ਨੇ ਮੱਲ-ਯੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 16

ततस्तं पतितं दृष्ट्वा विस्मयं स तलो गतः । गतप्राणं तदा ज्ञात्वा हर्षान्नृत्यमथाकरोत्

ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਤਾਲਾ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 17

तस्मिन्संनृत्यमाने तु सर्वे स्थावरजंगमम् । चकंपे तु वरारोहे प्रभावात्तस्य वीर्यतः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤਦ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਥਿਰ ਤੇ ਜੰਗਮ—ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 18

ततो भारभराकान्ता धरणी तलपीडिता । अतीवभयसंत्रस्ताः सदेवासुरमानुषाः

ਫਿਰ ਤਾਲੇ ਦੀ ਥੱਪੜੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਧਰਤੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬ ਗਈ; ਅਤੇ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਹੀ ਅਤਿਅਧਿਕ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠੇ।

Verse 19

क्षुभिता गिरयः सर्वे विद्रुताश्च महार्णवाः । तरवो निधनं जग्मुर्नद्यो वाहांश्च तत्यजुः

ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ, ਮਹਾਸਾਗਰ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜ ਪਏ; ਦਰੱਖ਼ਤ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਹਾਅ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 20

गतप्रभावाः सूर्याद्या ज्योतींषि न विरेजिरे । त्रैलोक्यं व्याकुलीभूतं तलनृत्यप्रभावतः

ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਜੋਤਿਮਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਚਮਕੇ ਨਹੀਂ; ਤਾਲੋ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵਿਹਲ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਉਠੇ।

Verse 21

ततो देवगणाः सर्वे शरणं रुद्रमाययुः । वृत्तं यथावत्कथितं ततो रुद्र उवाच तान्

ਤਦੋਂ ਦੇਵਗਣ ਸਭ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਗਏ। ਜੋ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਸਭ ਵਰਤਾਂਤ ਕਹਿਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 22

अवध्यो मे तलो देवाः पुत्रत्वे हि प्रतिष्ठितः । एवमुक्त्वा हृषीकेशं प्रभासक्षेत्रवासिनम्

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤਾਲੋ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅਵਧ੍ਯ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਮੁੜੇ।

Verse 23

स्तुतिस्वामीतिनामानं स्थितं दुर्वाससः पुरः । प्रभासक्षेत्रसामीप्ये पूर्वभागे प्रतिष्ठितम्

ਉਸ ਨੇ ‘ਸਤੁਤਿਸ੍ਵਾਮੀ’ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਜੋ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 24

तप्तोदकुंडसामीप्ये तत्र गच्छत भोः सुराः । कल्पेकल्पे तु तेनैव विध्यतेऽसौ हि दानवः

ਤਪ੍ਤੋਦਕ ਕੁੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ—ਉੱਥੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਸੁਰੋ। ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ (ਸਤੁਤਿਸ੍ਵਾਮੀ) ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਹ ਦਾਨਵ ਨਿਹੱਥਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

एवमुक्ते तदा देवाः प्रभासं क्षेत्रमागताः । तत्र ते विबुधा जग्मुर्यत्र तप्तोदकाधिपः

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਵਿਬੁਧ ਉਸ ਥਾਂ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਤਪਤੋਦਕ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 26

दृष्ट्वा नारायणं तत्र देवाः श्रद्धासमन्विताः । तुष्टुवुः परया भक्त्या देवदेवं जनार्द्दनम्

ਉੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 27

वैकुंठ त्राहि नो देवांस्तलेनोच्चाटिता वयम् । महेन्द्रक्रोधसंभूतरुद्रतेजोद्भवेन वै

“ਹੇ ਵੈਕੁੰਠ! ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਓ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਉਖਾੜੇ ਗਏ ਹਾਂ—ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ।”

Verse 28

अस्माभी रुद्रसामीप्ये कार्यं सर्वं निवेदितम् । ततः प्रस्थापिताः सर्वे रुद्रेण परमेष्ठिना । तव पार्श्वे महादेव नस्त्वं देव गतिर्भव

“ਅਸੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਪਾਸ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਤੇ ਆਸਰਾ ਬਣ।”

Verse 29

इति श्रुत्वा वचस्तेषां देवदेवो जनार्द्दनः । दानवस्यवधार्थाय देवानां रक्षणाय च । चक्रे यत्नं महाबाहुः प्रभासक्षेत्रवल्लभः

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ—ਦਾਨਵ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ—ਉਦਮ ਧਾਰਿਆ। ਮਹਾਬਾਹੁ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।

Verse 30

समाहूय तदा दैत्यं प्रभासक्षेत्रमध्यतः । युद्धं चक्रे ततो देवि विश्वप्रलयकारकम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੱਧ ਵਿਚ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਐਸਾ ਯੁੱਧ ਛੇੜਿਆ ਜੋ ਜਗਤ-ਪ੍ਰਲਯ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।

Verse 31

ततस्तु देवाः सर्वे च स्वसैन्यपरिवारिताः । चक्रुर्युद्धं च दैत्येन सुमहल्लोमहर्षणम्

ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕ ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਦੈਤ ਨਾਲ ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਜੋ ਰੋਮਾਂਚ ਖੜਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਸੀ।

Verse 32

ततः पर्वतसंकाशं दृष्ट्वा दैत्यं महाबलम् । उवाच चपलापांगो गरुडकृतवाहनः

ਫਿਰ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਪਲ ਨਿਗਾਹਾਂ ਵਾਲੇ—ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਹਨ ਗਰੁੜ ਹੈ—ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 33

अहो दैत्य महाबाहो मल्लयुद्धं ददस्व मे । त्वद्बाहुयुगलं दृष्ट्वा न युद्धे वांछितं मम

“ਅਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ ਦੈਤ! ਮੈਨੂੰ ਮੱਲ-ਯੁੱਧ ਦੇਹ। ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।”

Verse 34

नारायणवचः श्रुत्वा करमुद्यम्य दानवः । अभ्यधावत्तदा दैत्यः कालान्तकसमप्रभः

ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਨਵ ਨੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਦੌੜ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੈਤ ਕਾਲਾਂਤਕ ਵਰਗੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।

Verse 35

ततः प्रवर्तितं युद्धमन्योन्यं जयकांक्षिणोः । जंघाभ्यां पादबन्धेन बाहुभ्यां बाहुबंधनम्

ਤਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜੈ ਦੀ ਆਕਾਂਖਾ ਵਾਲੇ ਪਰਸਪਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਏ; ਜੰਘਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾ ਕੇ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਘਣੀ ਘੁੱਟਮ-ਘੁੱਟਾ ਹੋਈ।

Verse 36

कंठेन बन्धयन्कंठमुदरेणोदरं तथा एतस्मिन्नन्तरे देवाः सभयाः संबभूविरे

ਗਲ ਨਾਲ ਗਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਪੇਟ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਘਣੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਇਸੀ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਾ ਭੈਭੀਤ ਹੋ ਉਠੇ।

Verse 37

ततः पीडासमाक्रांतो विष्णुः संस्मरते हरम् । तत्क्षणादागतो रुद्रः किं करोमि महाबलः

ਤਦੋਂ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਉਸੇ ਛਣ ਰੁਦ੍ਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਾ, “ਹੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?”

Verse 38

विष्णुरुवाच । श्रांतोऽहं देवदेवेश मल्लयुद्धेन शंकर । तप्तोदकं कुरुष्वेह श्रमनाशाय सांप्रतम्

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਮੈਂ ਇਸ ਮੱਲ-ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਥਕਾਵਟ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਤਪਤ ਜਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ।”

Verse 39

ततस्तलं हनिष्यामि क्षण मात्रेण भैरवम्

“ਤਦ ਮੈਂ ਇਕ ਛਣ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਭੈਰਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 40

ईश्वर उवाच । आदौ कृतयुगे कृष्ण उमया यत्कृतं पुरा । ऋषीणां श्रमनाशार्थं तप्तोदं तत्र निर्मितम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ! ਆਦਿ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਪਤ ਜਲ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।”

Verse 41

तद्दैत्यपापमाहात्म्यात्पुनः शीतलतां गतम् । पुनस्तदुष्णतां नीतं ततः कल्पांतसंस्थितौ

ਦੈਤ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਅਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 42

एवमुक्त्वा तदा देवं वीक्षांचक्रे महेश्वरः । तृतीय लोचनेनैव ज्वालामालोपशोभिना

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾਈ—ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਨੇਤਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗੀ ਜਵਾਲਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 43

तेन ज्वालासमूहेन व्याप्तं कुण्डं चतुर्दिशम् । तप्तोदकुण्डमभवत्तेन ख्यातं धरातले

ਉਸ ਜਵਾਲਾ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਕੁੰਡ ਚੌਹੀਂ ਦਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਪਤੋਦਕੁੰਡ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 44

ततो नारायणेनेह क्षालितं गात्रसुत्तमम् । क्षालनात्तस्य देवस्य श्रमो नाशमुपागमत्

ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇਵ ਦੇ ਉਸ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।

Verse 45

ततस्तुष्टमना देवस्तीर्थानां दशकोटिकाः । स स्मृत्वा तत्र विधिवत्क्षिप्त्वा स्नात्वा वरानने

ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਰਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

Verse 46

ततश्चक्रे महायुद्धं तलेनातिभयंकरम् । जघान स तलं दैत्यं मुष्टिघातेन मस्तके

ਫਿਰ ਤਲ ਨਾਲ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਛਿੜਿਆ, ਜੋ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਠੀ ਦੇ ਘਾਤ ਨਾਲ ਦੈਤ ਤਲ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 47

तस्मिन्प्रवृत्ते तुमुले तु युद्धे चकंपिरे भूभिसमेतलोकाः । वित्रस्तदेवा न दिशो विरेजुर्महांधकारावृतमूर्छितं जगत्

ਜਦ ਉਹ ਘੋਰ ਤੇ ਤੁਮੁਲ ਯੁੱਧ ਚੱਲਿਆ, ਧਰਤੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕੰਬ ਉਠੇ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਸਹਿਮ ਗਏ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਗਤ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 48

नष्टाश्च सिद्धा जगतोऽस्य शांतिं करोतु वै पापविनाशनो हरिः । त्राहीति देवेशि महर्षिसंघा भूतानि भीतानि तथा वदन्ति

ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਛਿਟਕ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ ਉਠੇ: “ਪਾਪ-ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਹਰਿ ਇਸ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੇ! ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ!” ਇਉਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਭੂਤ-ਪ੍ਰਾਣੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।

Verse 49

ततो वै मल्लयुद्धेन पातितो भुवि दानवः । कंठमाक्रम्य पादेन खङ्गेन परिपीडितः

ਫਿਰ ਮੱਲ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ, ਖੜਗ ਨਾਲ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਗਿਆ।

Verse 50

हास्यं चकार दैत्योऽथ विष्णुनाऽक्रांतकंधरः । तमाह पुण्डरीकाक्ष किमेतद्धास्यकारणम्

ਤਦ ਦੈਤ੍ਯ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਗਰਦਨ ਦਬੀ ਹੋਈ—ਹੱਸ ਪਿਆ। ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?”

Verse 51

वृद्धौ हर्षमवाप्नोति क्षये भवति दुःखितः । इत्येषा लौकिकी गाथा तत्ते दैत्य विपर्ययः

“ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਹर्ष ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ”—ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਲਟ ਹੈ।

Verse 52

इत्युक्तस्तु तदा दैत्यः प्रत्युवाच जनार्द्दनम् । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैवेदाभ्यासैरनेकधा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਦੈਤ੍ਯ ਨੇ ਤਦ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ…”

Verse 53

नित्योपवासनियमैः स्नानदानैर्जपादिभिः । निर्मलैर्योगयुक्तैश्च प्राप्यते यत्परं पदम्

“ਨਿੱਤ ਦੇ ਉਪਵਾਸ-ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ, ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ-ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ—ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 54

तन्मया दुष्टभावेन प्राप्तं विष्णोः परं पदम् । इत्युक्ते भगवान्विष्णुर्वरदानपरोऽभवत्

“ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ, ਦੁਸ਼ਟ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰ ਦੇਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 55

उवाच परमं वाक्यं तलं दैत्याधिनायकम् । वरं वरय दैत्येंद्र यत्ते मनसि संस्थितम्

ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਨਾਇਕ ਤਲ ਨੂੰ ਪਰਮ ਵਚਨ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੈਤਿੰਦ੍ਰ! ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।”

Verse 56

इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा प्रार्थयामास दानवः । ममाख्या वर्त्तते लोके तथा कुरु महीधर

ਇਉਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦਾਨਵ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਮਹੀਧਰ! ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਚਲਦਾ ਰਹੇ।”

Verse 57

मार्गमासे तु शुक्लायामेकादश्यां समाहितः । यस्त्वां पश्यति भावेन तस्य पापं विनश्यतु

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ—ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 58

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवो हर्षमुपागतः । नानादुंदुभयो नेदुः पुष्पवर्षं पपात च

“ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ” ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਨਗਾਰੇ ਗੂੰਜੇ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।

Verse 59

विष्णोर्मूर्ध्नि महाभागे लोकाः स्वस्था बभूविरे । ततो देवगणाः सर्वे नृत्यंति च मुदान्विताः । वदंति हर्षसंयुक्ता नारायणपरायणाः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਮਹਾਭਾਗ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਹर्ष ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ—ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ।

Verse 60

एतत्तीर्थं महातीर्थं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रमापनोदनं विष्णोर्ब्रह्महत्यादिशोधनम्

ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਹਾਤੀਰਥ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 61

स्थितो नारायणस्तत्र भैरवस्तत्र शंकरः । क्षेत्रपालस्वरूपेण कालमेघेति विश्रुतः

ਉੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਭੈਰਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ—ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ‘ਕਾਲਮੇਘ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

Verse 62

तस्य यात्राविधिं वक्ष्ये गत्वा तत्र शुचिर्नरः । स्मरेद्विष्णुं महादेवि तलस्वामीति यः श्रुतः

ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ—ਜੋ ਉੱਥੇ ‘ਤਲਸਵਾਮੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 63

स्तुयाद्विष्णुं महादेवि इदं विष्णुऋचा प्रिये । सहस्रशीर्षामंत्रेण तर्पणादि प्रकारयेत्

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ਨੂ-਋ਚਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ; ਅਤੇ ‘ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰਸ਼ਾ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਆਦਿ ਕਰਮ ਯਥਾਵਿਧਿ ਕਰੇ।

Verse 64

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वा चार्घ्यं जनार्द्दने । संपूज्य गंधपुष्पैश्च वस्त्रैः पुष्पानुलेपनैः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 65

मधुनेक्षुरसेनैव कुंकुमेन विलेपयेत् । कर्पूरोशीरमिश्रेण मृगनाभियुतेन च

ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਕਪੂਰ ਤੇ ਉਸ਼ੀਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਕਸਤੂਰੀ ਸਮੇਤ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।

Verse 66

वस्त्रैः संवेष्टयेत्पश्चाद्दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम् । धर्मश्रवणसंयुक्तं कार्यं जागरणं ततः

ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਤਦ ਧਰਮ-ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 67

वृषभस्तत्र दातव्यः सुवर्णं वस्त्रयुग्मकम् । विप्राय वेदयुक्ताय श्रोत्रियाय प्रदापयेत्

ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਨਾਲੇ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਦ-ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 68

उपवासं ततः कुर्यात्तस्मिन्नहनि भामिनि । रुक्मिणीं च प्रपश्येत नमस्कृत्य जनार्द्दनम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ। ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਰੁਕਮਿਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰੇ।

Verse 69

एवं कृत्वा नरो भक्त्या लभते जन्मजं फलम् । सर्वेषामेव यज्ञानां दानानां लभते फलम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 70

तथा च सर्वतीर्थानां व्रतानां लभते फलम् । उद्धरेत्तु पितुर्वर्गं मातृवर्गं तथैव च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 71

जन्मप्रभृतिपापानां कृतानां नाशनं भवेत् । न दुःखं च न दारिद्र्यं दुर्भगत्वं न जायते

ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਦੁੱਖ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ; ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਭਾਗਾਪਣ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 72

सप्त जन्मांतरं यावत्तलस्वामिप्रदर्शनात् । सुवर्णानां सहस्रेण ब्राह्मणे वेदपारगे । दत्तेन यत्फलं देवि तत्कुण्डे स्नानतो लभेत्

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤਲਸ੍ਵਾਮੀ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸੁਵਰਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਇਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 73

एवं तलस्वामिचरित्रमुत्तमं श्रुतं पुरा सिद्धमहर्षिसंघैः । श्रुत्वा प्रभावं तलदेवसन्निधौ प्राप्नोति सर्वं मनसा यदीप्सितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਲਸ੍ਵਾਮੀ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਤਲਦੇਵ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 334

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तलस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ “ਤਲਸ੍ਵਾਮੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।