Adhyaya 280
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 280

Adhyaya 280

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ–ਦੇਵੀ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਸ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚ੍ਯਵਨੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਸਰਵ-ਪਾਤਕ-ਨਾਸ਼ਨ’ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਆ ਕੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਣੂ ਵਾਂਗ ਅਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਲਮੀਕ, ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੀਟੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਵੱਡੇ ਲਵਾਜਮੇ ਨਾਲ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਧੀ ਸੁਕਨਿਆ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਸੁਕਨਿਆ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਵਲਮੀਕ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸਮਝ ਕੇ ਕਾਂਟੇ ਨਾਲ ਛੇਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਰਾਜਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਦੰਡ-ਰੂਪ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਮਲ-ਮੂਤਰ ਵਿਸਰਜਨ ਵਿੱਚ ਅਵਰੋਧ ਵਰਗੀ ਪੀੜਾ। ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਵਿੱਚ ਸੁਕਨਿਆ ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ ਮੰਨਦੀ ਹੈ; ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਚ੍ਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਖਿਮਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਕਨਿਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਰਾਜਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਕਨਿਆ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਸੇਵਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ—ਨਿਯਮ, ਅਤਿਥੀ-ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ-ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬਦੇਹੀ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੁੜਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनेश्वरमुत्तमम् । तत्रैव संस्थितं लिंगं सर्वपातकनाशनम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਚ੍ਯਵਨੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਓਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

यत्र शर्यातिना दत्ता सुकन्या सा महर्षये । यत्र संस्तंभितं सैन्यमानाहार्त्तमथाकरोत्

ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਨੇ ਸੁਕਨਿਆ ਨੂੰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

Verse 3

एष शर्यातियज्ञस्य देशो देवि प्रकाशते । प्रभासक्षेत्रमध्ये तु साक्षात्पातकनाशनः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹੀ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪਾਪਨਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 4

साक्षात्तत्राभजत्सोममश्विभ्यां सह कौशिकः । चुकोप भार्गवश्चैव महेन्द्राय महातपाः

ਉੱਥੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸੋਮ ਰਸ ਦਾ ਭਾਗ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਭਾਰਗਵ ਵੀ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 5

संस्तंभयामास च तं वासवं च्यवनः प्रभुः । सुकन्यां चापि भार्यां स राजपुत्रीमवाप्तवान्

ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਭੂ ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਕਨਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 6

देव्युवाच । कथं विष्टंभितस्तेन भगवान्पाकशासनः । किमर्थं भार्गवश्चापि कोपं चक्रे महातपाः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ? ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰੋਧ ਕੀਤਾ?”

Verse 7

नासत्यौ च कथं ब्रह्मन्कृ तवान्सोमपायिनौ । तत्सर्वं च यथावृत्तमाख्यातु भगवान्मम

“ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਨਾਸਤ੍ਯ ਦੋਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬਣਾਏ ਗਏ? ਜੋ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।”

Verse 8

ईश्वर उवाच । भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्च्यवनो नाम नामतः । स प्रभासं समासाद्य तपस्तेपे महामुनिः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਚ੍ਯਵਨ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।”

Verse 9

स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थाने च भामिनि । अतिष्ठत्सुचिरं कालमेकदेशे वरानने

ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ ਭਾਮਿਨੀ! ਉਸ ਵੀਰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੱਕ ਖੰਭੇ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੋ ਥਾਂ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।

Verse 10

स वल्मीकोऽभवत्तत्र लताभिरभिसंवृतः । कालेन महता देवि समाकीर्णः पिपीलकैः

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਥੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵਲਮੀਕ (ਚਿਟੀ ਦਾ ਟੀਲਾ) ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਬਹੁਤ ਯੁੱਗਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਚਿਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੋਂ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 11

स तथा संवृतो धीमान्मृत्पिंड इव सर्वतः । तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਫੇਰੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਵਾਂਗ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਲਮੀਕ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 12

अथास्य यातकालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः । तीर्थयात्राप्रसंगेन श्रीसोमेशदिदृक्षया । आजगाम महाक्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्

ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਮਹਾਕਸ਼ੇਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 13

तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहाः । एकैव तु सुता शुभ्रा सुकन्यानाम नामतः

ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ; ਪਰ ਇਕੋ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਸੁਕਨਿਆ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।

Verse 14

सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिता । चंक्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्

ਉਹ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਅਭਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਟਹਿਲਦੀ-ਟਹਿਲਦੀ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਵਲਮੀਕ (ਚੀਂਟੀ-ਟਿੱਬੇ) ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 15

सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान् । वनस्पतीन्विचिन्वंती विजहार सखीवृता

ਉੱਥੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਮਨੋਹਰ ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ, ਪੌਦੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੁਣਦੀ, ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਫਿਰੀ।

Verse 16

रूपेण वयसा चैव सुरापानमदेन च । बभंज वनवृक्षाणां शाखाः परम पुष्पिताः

ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ-ਪਾਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮੱਤੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਘਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Verse 17

तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम् । ददर्श भार्गवो धीमांश्चरंतीमिव विद्युतम्

ਭਾਰਗਵ ਉਹ ਧੀਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ—ਸਖੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ—ਸਜੀ-ਧਜੀ, ਕੇਵਲ ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ।

Verse 18

तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः । क्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितः

ਉਸ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਖ਼ਸ਼ਾਮ-ਕੰਠ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਸੀ।

Verse 19

तामभाषत कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै । ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਲਲਨਾ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨ ਸੁਣੀ। ਤਦ ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਵਲਮੀਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵ ਮੁਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।

Verse 20

कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता । किन्नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने

ਕੌਤੂਹਲ ਵਸ਼, ਮੋਹ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਗਈ; “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਟੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁਭੋ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Verse 21

अकुध्यत्स तया विद्धो नेत्रे परममन्युमान् । ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत्

ਉਸ ਦੇ ਨੇਤਰ ਚੁਭੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪਰਮ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ ਭੀ ਨ ਰੁੱਸਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਪਾਖਾਨਾ ਤੇ ਮੂਤਰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 22

ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमानाहदुःखितम् । तथागतमभिभेक्ष्य पर्यतप्यत पार्थिवः

ਜਦ ਪਾਖਾਨਾ ਤੇ ਮੂਤਰ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਸੈਨਾ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਚੀਖ ਉਠੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 23

तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः । केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः । ज्ञातं वा यदि वाऽज्ञातं तदिदं ब्रूत मा चिरम्

“ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਰਤ, ਬੁੱਢਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਆਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ? ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ—ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।”

Verse 24

तत्रोचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम् । सर्वोपायैर्यथाकामं भवान्समधिगच्छतु

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਬੋਲੇ, “ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਉਪਾਅ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਲੱਗਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਲਵੋ।”

Verse 25

ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम् । पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते

ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ।

Verse 26

आनाहार्त्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यं संमुखोदितम् । पितरं दुःखितं चापि सुकन्यैवमथाब्रवीत्

ਫਿਰ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਨਾਜ-ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋਵੇ, ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਹਲ ਤੇ ਸ਼ੋਕਾਕੁਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।

Verse 27

मया तातेह वल्मीके दृष्टं सर्वमभिज्वलत् । उद्द्योतवदविज्ञानात्तन्मया विद्धमन्तिकात्

“ਪਿਤਾਜੀ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਵਲਮੀਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦਾ ਦੇਖਿਆ। ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਜੋਤ ਸਮਝ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਢ ਮਾਰਿਆ।”

Verse 28

एतच्छ्रुत्वा तु शर्याति र्वल्मीकं क्षिप्रमभ्यगात् । तत्रापश्यत्तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਤੁਰੰਤ ਵਲਮੀਕ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਤਪ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ।

Verse 29

अथावदत्स्वसैन्यार्थं प्रांजलिः स महीपतिः । अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षंतुमर्हसि

ਤਦ ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਵਾਸਤੇ ਬੋਲਿਆ: “ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।”

Verse 30

ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा । रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहसमावृताम्

ਤਦ ਚ੍ਯਵਨ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।”

Verse 31

तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव । क्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

“ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉਸੇ ਧੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਮੈਂ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 32

ईश्वर उवाच । ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन् । ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸਮਝ ਕੇ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਨੇ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਲੰਬ ਦੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਚ੍ਯਵਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

Verse 33

प्रतिगृह्य च तां कन्यां भगवान्प्रससाद ह । प्राप्ते प्रसादे राजा तु ससैन्यः पुरमाव्रजत्

ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਲਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਨਗਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ।

Verse 34

सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दितम् । नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च

ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਭੀ ਨਿੰਦਾਰਹਿਤ ਤਪਸਵੀ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਰਾਹੀਂ।

Verse 35

अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयया । समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना

ਅਨਸੂਯਾ ਨਾਲ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਸੁਕਨਿਆ ਨੇ ਅਗਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 280

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਧਿਆਇ-ਮਾਲਾ ਅੰਦਰ “ਚ੍ਯਵਨੇਸ਼ਵਰ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਅੱਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।