Adhyaya 239
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 239

Adhyaya 239

ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਿਰਣਿਆ-ਤੀਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਸੂਰਜ-ਪ੍ਰਤਿਮਾ ‘ਨਾਗਰਾਦਿਤ੍ਯ/ਨਾਗਰਭਾਸਕਰ’ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੱਤੀ-ਕਥਾ—ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਸੂਰਜਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੋਨਾ ਉਪਜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਰ ਮੰਗਣ ‘ਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਿਤ੍ਯ ਸਾਨਿਧਤਾ ਮੰਗੀ; ਉੱਥੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ‘ਨਾਗਰਾਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ—ਨਾਗਰਾਰਕ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਮਹਾਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲਦਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਵਿਆਧੀਆਂ ਲਈ ਸੱਚੇ ‘ਵੈਦ’ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਤ ਹਨ। ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਿਆ-ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ, ਪ੍ਰਤਿਮਾ-ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਦਾ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਬਹੁਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ 21 ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸਤੋਤਰ (ਵਿਕਰਤਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਮਾਰਤੰਡ, ਭਾਸਕਰ, ਰਵੀ ਆਦਿ) ‘ਸਤਵਰਾਜ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦੇਹ-ਸਿਹਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ-ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यापार्श्वतः स्थितम् । प्रत्युक्तं नागरादित्यं सर्वव्याधिविनाशनम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਹਿਰਣਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਨਾਗਰਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਪੂਜਿਤ ਆਦਿਤ੍ਯ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।”

Verse 2

पुरा सत्राजिता राज्ञा द्वारवत्यां गतेन तु । आराधितो भास्करोऽभूद्यादवेन महात्मना

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਯ) ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਯਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

Verse 3

महाव्रतमुपास्थाय निघ्नपुत्रेण धीमता । तस्य तुष्टस्तदा भानुः स्यमन्तकमणिं ददौ

ਨਿਘਨ ਦੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਯ) ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।

Verse 4

स मणिः सवते नित्यं भारानष्टौ दिनेदिने सुवर्णस्य सुशुद्धस्य भक्त्या व्रततपोयुतः

ਉਹ ਮਣੀ ਨਿੱਤ, ਦਿਨੋਂਦਿਨ, ਅਤਿ ਸ਼ੁੱਧ ਸੁਵਰਨ ਦੇ ਅੱਠ ਭਾਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ—ਇਹ ਫਲ ਭਕਤੀ, ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਭਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 5

भूयोऽपि भानुना प्रोक्तो वरं ब्रूहि वरानने । स चाह देवदेवेशं भास्करं वारितस्करम्

ਫਿਰ ਭਾਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਏ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।” ਤਦ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਭਾਸਕਰ, ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 6

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदानं करोषि च । अत्रैव चाश्रमे पुण्ये नित्यं संनिहितो भव

“ਹੇ ਦੇਵ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ—ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ—ਸਦਾ ਨਿਤ ਨਿਵਾਸ ਕਰ।”

Verse 7

एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सूर्यः सत्राजितं नृपम् । अभिनंद्य वरं तस्य तत्रैवादर्शनं गतः

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇਗਾ,” ਕਹਿ ਕੇ ਸੂਰਯ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਰ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ; ਫਿਰ ਓਥੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 8

तेनापि निघ्नपुत्रेण देवदेवस्य भास्वतः । स्थापिता प्रतिमा शुभ्रा तत्रैव वरवर्णिनि

ਅਤੇ ਨਿਘਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਓਥੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੂਰਯ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।

Verse 9

शंखदुंदुभिनिर्घोषैर्ब्रह्मघोषैश्चपुष्कलैः । ततस्तुनागरान्सर्वान्समाहूय द्विजोत्तमान् । अब्रवीत्प्रणतो भूत्वा दत्त्वा वृत्तिमनुत्तमाम्

ਸ਼ੰਖਾਂ ਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਨਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਵੇਦ-ਘੋਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਜੀਵਿਕਾ-ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਬੋਲਿਆ।

Verse 10

युष्मत्पादप्रसादेन सूर्यस्यानुग्रहेण वै । साधयित्वा तपश्चोग्रं स्थापिता प्रतिमा मया

ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜਦੇਵ ਦੀ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਗ੍ਰ ਤਪੱਸਿਆ ਸਾਧ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 11

इंद्रलोकादिहानीता जित्वा शक्रं सुरारिणा । दशाननस्य पुत्रेण लंकायां स्थापिता पुरा

ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰਲੋਕ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਦਸ਼ਾਨਨ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 12

तं निहत्य तु रामेण लक्ष्मणानुगतेन वै । अयोध्यायां समानीता सौमित्रिजयलक्षिका

ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ—ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ—ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਲਿਆਇਆ; ਇਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਿਆ।

Verse 13

मित्रावरुणपुत्राय वसिष्ठाय समर्पिता । तेनापि मम तुष्टेन द्वारकायां निवेदिता

ਇਹ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ—ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ—ਇਸ ਨੂੰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 14

मयापि स्थापिता चात्र ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । किमत्र बहुनोक्तेन भवद्भिः सर्वथैव हि

ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਅਨੁੱਤਮ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।

Verse 15

परिपाल्या प्रयत्नेन यावच्चंद्रार्कतारकम् । तस्माद्युष्माकमादिष्टा प्रतिमेयं मया शुभा

ਇਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਆਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੌਂਪੀ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰੋ।

Verse 16

नागराणां तु विप्राणां सोमेशपुरवासिनाम् । तस्मान्नाम मया दत्तं नागरादित्यमेव हि

ਸੋਮੇਸ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਨਾਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ‘ਨਾਗਰਾਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वमेव करिष्यामो देवस्य परिपालनम् । यावन्मही च चंद्रार्कौ यावत्तिष्ठति सागरः । तावत्ते ह्यक्षया कीर्तिः स्थाने चास्मिन्भविष्यति

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗੇ—ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਰਤੀ ਅਖੰਡ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਰਹੇਗੀ।”

Verse 18

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे नागरा द्विजपुंगवाः । राजापि तुष्टः प्रययौ तदा द्वारवतीं पुरीम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰ, ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤਦੋਂ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 19

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तस्मिन्दृष्टे तु यत्फलम् । गोशतस्य प्रयागेषु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति नागरार्कस्य दर्शनात्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਯਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਨਾਗਰਾਰਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 20

दारिद्र्यदुःखशोकार्त्तेः कोन्योस्ति हरणक्षमः । प्रभासे पावने क्षेत्रे मुक्त्वा नागरभास्करम्

ਦਾਰਿਦ੍ਰਤਾ, ਦੁੱਖ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਭਾਸਕਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 21

बंधकुष्ठादिकं दुःखं ये भजंत्यल्पबुद्धयः । तत्र ते नैव जानंति वैद्यं नागरभास्करम्

ਜੋ ਅਲਪ ਬੁੱਧੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬੰਧਨ, ਕੋੜ੍ਹ ਆਦਿ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਵੈਦ—ਨਾਗਰਭਾਸਕਰ—ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।

Verse 22

स्नात्वा हिरण्यातोयेन यस्तं पूजयते नरः । कल्पकोटिसहस्राणि सूर्यलोके महीयते

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ‘ਸੁਵਰਨ ਜਲ’ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੂਰ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

शुक्लपक्षे तु सप्तम्यां यदा संक्रमते रविः । महाजया तदा ख्याता सप्तमी भास्करप्रिया

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਰਵੀ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਪਤਮੀ ‘ਮਹਾਜਯਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ।

Verse 24

स्नानं दानं जपो होमः पितृदेवाभिपूजनम् । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तं भास्करस्यवचो यथा

ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 25

एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं सूर्यसंनिधौ । कोटिभोज्यं कृतं तेन इत्याह भगवान्हरिः

ਜੋ ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਨੋ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ—ਇਉਂ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 26

एतन्मया ते कथितं पुरा नोक्तं वरानने । यः शृणोति नरो भक्त्या स गच्छेद्भास्करं पदम्

ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

सूर्यस्य देवि नामानि रहस्यानि शृणुश्व मे । अलं नामसहस्रेण पठस्वैनं शुभं स्तवम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ। ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲੋੜ—ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਠ ਕਰ।

Verse 28

विकर्त्तनो विवस्वांश्च मार्त्तंडो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

ਵਿਕਰਤਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਮਾਰਤੰਡ, ਭਾਸਕਰ, ਰਵਿ—ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਅੱਖ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ।

Verse 29

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼, ਕਰਤਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਹੈ; ਤਪਨ ਤੇ ਤਾਪਨ, ਸ਼ੁੱਧ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੈ।

Verse 30

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशक इत्येष नागरार्कस्तवः स्मृतः

ਗਭਸਤਿਹਸਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਤਵ ‘ਏਕਵਿੰਸ਼ਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਨਾਗਰਾਰਕ-ਸਤਵ (ਨਾਗਰ ਸੂਰਜ-ਸਤੁਤੀ) ਵਜੋਂ ਸਮਰਿਤ ਹੈ।

Verse 31

स्तवराज इति ख्यातः शरीरारोग्यवृद्धिदः

ਇਹ ‘ਸਤਵਰਾਜ’—ਭਜਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਹ ਦੀ ਆਰੋਗਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

य एतेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । नागरार्कं तु संस्तौति स लभेद्वांछितं फलम्

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ (ਸਤਵ) ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ—ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉਦਯ ਵੇਲੇ—ਨਾਗਰਾਰਕ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 239

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नागरार्कमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸਕਸ਼ੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਗਰਾਰਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਉਨਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।