Adhyaya 231

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र जांबवती नदी । पुरा जांबवतीनाम विष्णोर्या महिषीप्रिया । अपृच्छदर्जुनं साध्वी वद वार्तां कुरू द्वह

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਥੇ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਬਵਤੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ‘ਜਾਂਬਵਤੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਸਤੀ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਮਹਿਸ਼ੀ—ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ‘ਸੱਚੀ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸ; ਬਿਨਾ ਲੁਕਾਏ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਕਹਿ।’”

Verse 2

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अर्जुनो निश्वसन्मुहुः । वाष्पगद्गदया वाचा इदं वचनमब्रवीत्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਮੁੜ ਮੁੜ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲਾ ਭਰ ਆਈ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 3

बलदेवस्य वीरस्य सात्यकेश्च महात्मनः

ਉਸ ਨੇ ਵੀਰ ਬਲਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਬਾਰੇ (ਕਥਨ ਕੀਤਾ)।

Verse 4

अन्येषां यदुवीराणां पापकर्मातिनिर्घृणः । जिजीविषुरिह प्राप्तो वासुदेवनिराकृतः

ਹੋਰ ਯਦੁਵੀਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ—ਜੋ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਤੇ ਦਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਜੀਊਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।

Verse 5

सा श्रुत्वा भर्तृनिधनमर्जुनाच्च महासती । गंगातीरे समुत्पाद्य पावकं पावकप्रभा । समुत्सृज्य महाकायं नदीभूत्वा विनिर्ययौ

ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਸਤੀ—ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਤੇਜਸਵੀ—ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਿਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਾਈ। ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਨਦੀ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਈ।

Verse 6

सा गृहीत्वा सती भर्तुर्भस्म सर्वं चितेस्तथा । प्रविष्टा सागरं देवि तदा जांबवती शुभा

ਉਹ ਸਤੀ ਨੇ ਪਤੀ ਦੀ ਅਤੇ ਚਿਤਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਾਖ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂਬਵਤੀ (ਨਦੀ) ਬਣ ਗਈ।

Verse 7

या नारी तत्र देवेशि भक्त्या स्नानं समाचरेत् । तदन्वयेपि काचित्स्त्री न वैधव्यमवाप्नुयात्

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਜੋ ਨਾਰੀ ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਵਿਧਵਾ-ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੀ।

Verse 8

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । नरो वा यदि वा नारी प्राप्नोति परमां गतिम्

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਰੀ—ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

परित्यक्ता वयं भद्रे यादवैः सुमहात्मभिः

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਯਾਦਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਗਏ ਹਾਂ।