Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

पुत्रकामो नरश्रेष्ठः पूजयामास शंकरम् । ततस्तुष्टः स भगवान्वरं दातुं समुत्सुकः

Transliteration

putrakāmo naraśreṣṭhaḥ pūjayāmāsa śaṃkaram | tatastuṣṭaḥ sa bhagavānvaraṃ dātuṃ samutsukaḥ

Translation

ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਇਆ।

Word by Word

• पुत्रकामः: desiring a son
• पुत्रकामः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र-काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—पुत्रं कामयते यस्य/पुत्रस्य कामः; ‘नरश्रेष्ठः’ विशेषण

• नरश्रेष्ठः: the best of men
• नरश्रेष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—नरेषु श्रेष्ठः

• पूजयामास: worshipped
• पूजयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लिट् (Periphrastic perfect/परिप्रयोगलिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शंकरम्: Śaṅkara
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तर/thereupon)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Visheshana (State/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः भगवान्’ विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्त (तुमुन् infinitive), अव्ययभाव; प्रयोजनार्थ

• समुत्सुकः: eager
• समुत्सुकः: Visheshana (Disposition/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उत्सुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भगवान्’ विशेषण

Speaker

Śiva (addressing Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Bharata, hands folded, offers worship to Śaṅkara; the deity’s presence is felt as a luminous, compassionate readiness to grant a boon.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere worship (pūjā) offered with faith moves the Lord to grace; divine boons arise from devotion aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context remains Prabhāsa-kṣetra, where Śaṅkara is worshipped and readily bestows grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śaṅkara-pūjā (worship of Śiva) undertaken with a specific intention (putra-kāma).