Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

व्रतमाहात्म्यसंयुक्तमितिहाससमन्वितम् । पाति व्रत्यकरं स्त्रीणां महाभाग्यं महोदयम्

Transliteration

vratamāhātmyasaṃyuktamitihāsasamanvitam | pāti vratyakaraṃ strīṇāṃ mahābhāgyaṃ mahodayam

Translation

ਇਹ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬਲਿਤ ਵਰਣਨ, ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਭਾਗ੍ਯ ਤੇ ਉੱਚੀ ਉਨੱਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Word by Word

• व्रत-माहात्म्य-संयुक्तम्: connected with the greatness of the vow
• व्रत-माहात्म्य-संयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्रत (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (व्रतस्य माहात्म्येन संयुक्तम्)

• इतिहास-समन्वितम्: accompanied by an ancient tale
• इतिहास-समन्वितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इतिहास (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (इतिहासेन समन्वितम्)

• पाति: protects/saves
• पाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लट् (Present), तृतीयपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• व्रत्य-करम्: that which makes (one) a vow-observer
• व्रत्य-करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: व्रत्य (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (व्रत्यं करोति इति)

• स्त्रीणाम्: of women
• स्त्रीणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• महाभाग्यम्: great fortune
• महाभाग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महद् भाग्यम्)

• महोदयम्: great prosperity/rise
• महोदयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् उदयः)

Speaker

Narrative voice (contextual lead-in to Śiva’s discourse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (Sāvitrī-vrata kathā context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A textual ‘phalaśruti’ moment: the narrator highlights that the story, infused with vow-glory and sacred history, protects women and grants great fortune; visualized as women listening to kathā near a tīrtha shrine.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vrata-kathā (the sacred narrative of a vow) is itself protective and merit-giving when approached with faith and observance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra (Prabhāsakṣetra), introduced as the setting for the vow’s greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse generally praises undertaking a vrata; details of the specific observance are given in the subsequent narrative.