Adhyaya 30
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 30

Adhyaya 30

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੀਰਥ, ਖੇਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ/ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੋਤਸਵ-ਸਮਾਨ ਯਾਤਰਾ-ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ-ਵਿਧੀ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਨਿਯਮ, ਵਰਜਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੁਣਨਾ/ਪੜ੍ਹਨਾ/ਸਿਮਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਉਤਸਵ ਯੋਗ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ-ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ, ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰੀਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਭਕਤੀ ਅਡੋਲ ਰੱਖੀਏ। ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਯੰਮ, ਸ਼ੁਚਿਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ-ਜਪ (ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਆਦਿ), ਪੁਰਾਣ ਪਾਠ/ਸ੍ਰਵਣ, ਦਇਆਲੂ ਵਰਤਾਓ, ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਨਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਝਗੜਾਲੂ ਬੋਲ, ਨਿੰਦਾ, ਛਲ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਰਾਹ ਦੀ ਭਕਤੀਮਈ ਛਬੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਨੂ-ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ, ਨਾਮ-ਕੀਰਤਨ, ਗੀਤ-ਵਾਜੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਸਵੀ ਜੁਲੂਸ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸਾਂਝ। ਆਖ਼ਰ ਯਾਤਰੀ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਧਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਸਮੂਹਿਕ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਸਾਧਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । तदा तेषां सुतीर्थानां क्षेत्राणामभवन्मुदः । गन्तुं द्वारवतीं पुण्यां सर्वेषामपि सर्वशः

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਉਠਿਆ; ਸਭ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੁੰਨਮਈ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ (ਦ੍ਵਾਰਕਾ) ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

Verse 2

द्वारकागमने दृष्ट्वा तथा नारदगौतमौ । महोत्सवो महांस्तत्र भविष्यति मनोहरः

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਤੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਵੀ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਮਹੋਤਸਵ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 3

तीर्थानां कृष्णयात्रायां गन्तव्यमित्यवो चतुः । अथ ते ह्यृषयो देवाः सर्वतीर्थसमन्विताः

ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਯਾਤਰਾ ਵੱਲ ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਤਦ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵ—ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ—ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 4

गौतमीं तु पुरस्कृत्य ययुर्द्वारवतीं मुदा । तदा सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्रारण्यानि कृत्स्नशः । द्वारकागमनं चक्रुः सानन्दा ऋषयः सुराः

ਗੌਤਮੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਚਲੇ। ਤਦ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਰਣ੍ਯ-ਧਾਮ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ; ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸੁਰ ਅਨੰਦਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 5

श्रद्धया परया भक्त्या कृष्णदर्शनलालसाः । वीणानिनादतत्त्वज्ञं नारदं पथि तेऽ ब्रुवन्

ਗਹਿਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬੋਲੇ—ਜੋ ਵੀਣਾ ਦੇ ਨਾਦ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । राशयः पुण्यपुञ्जानां कृता वै तपसां तथा । यज्ञदानव्रतानां च तीर्थानां महतां भुवि

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਢੇਰ ਇਕੱਠੇ ਹਨ—ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ, ਦਾਨ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।”

Verse 7

संप्राप्तस्तत्प्रसादोऽयं यद्द्रक्ष्यामः कुशस्थलीम् । पृच्छामहेऽधुना त्वां वै योगिनां परमं गुरुम्

ਇਹ ਕਿਰਪਾ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ (ਦੁਆਰਕਾ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪਰਮ ਗੁਰੂ।

Verse 8

द्वारकायास्तु यात्रायां को विधिः संप्रकीर्तितः । नियमः कोऽत्र कर्त्तव्यो वर्जनीयं च किं मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦੁਆਰਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਧਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਕੁਝ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

Verse 10

श्रोतव्यं कीर्तितव्यं च स्मर्तव्यं किं च वै पथि । उत्सवाश्चात्र के प्रोक्ता द्वारकायाश्च तत्पथि । एकैकश्च महाभाग भक्तानन्दविवर्द्धनम् । एतत्सर्वं महाभाग कृपया संप्रकीर्त्यताम्

ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੁਣਨਾ, ਕੀ ਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕੀ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਇਸ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਉਤਸਵ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ? ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਹ ਸਭ ਭਕਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ।

Verse 11

श्रीनारद उवाच । कृताभ्यंगस्तु पूर्वेद्युः संपूज्य श्रद्धया हरिम् । भोजयेद्वैष्णवान्विप्रान्स्वशक्त्या संप्रहर्षितः

ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਤੇਲ-ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 12

अनुज्ञातो महाविष्णोः प्रसादमुपयुज्य वै । शयीत भुवि सुप्रीतो द्वारकां कृष्णमानसः

ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਵੇ; ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਦੁਆਰਕਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਰੱਖੇ।

Verse 14

ततस्तु तदनुज्ञातो गीतवादित्रसंस्तवैः । यात्रारंभं प्रकुर्वीत द्वारकायां प्रहर्षितः

ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗੀਤਾਂ, ਵਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰੇ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 15

द्वारकां गच्छमानस्तु शान्तो दांतः शुचिः सदा । ब्रह्मचर्यमधः शय्यां कुर्वीत नियतेन्द्रियः

ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਯਾਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਦਮਿਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇ; ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਵੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਰੱਖੇ।

Verse 16

सहस्रनामपठनं पुराणपठनं तथा । कर्त्तव्यं सकृपं चित्तं सतां शुश्रूषणं तथा

ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦਇਆਲੂ ਚਿੱਤ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾ ਵੀ ਕਰੇ।

Verse 17

अन्नदानादिकं सर्वं विभवे सति मानवः । अपि स्वल्पं स्वशक्त्या वै कृतं कोटिगुणं भवेत्

ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨਦਾਨ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 18

पथि कृष्णस्य यो भक्त्या ग्रासमेकं प्रयच्छति । द्वीपांता तेन दत्ता भूः पुण्यस्यान्तो न विद्यते

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਕ ਗ੍ਰਾਸ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਨੋ ਦੀਪਾਂਤ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਐਸੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।

Verse 19

किं पुनर्द्वारकाक्षेत्रे कृष्णस्य च समीपतः । कलावेकेकसिक्थे च राजसूयायुतं फलम्

ਤਾਂ ਫਿਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇੜੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿਤਨਾ ਇਕ ਕਣ ਭੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 20

गयाश्राद्धसहस्राणि कृतानि शतसंख्यया । अन्नदानं कृतं यैस्तु द्वारकापथि मानवैः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।

Verse 21

औषधं चान्नपानीयं पादुके कंबलं तथा । वासांस्युपानहौ चैव वित्तं च विभवे सति । वर्जयेत्संकरं विद्वान्यूथालापांस्तथैव च

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਔਖਧੀ, ਅੰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ, ਪਾਦੁਕੇ ਅਤੇ ਕੰਬਲ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀ, ਅਤੇ ਧਨ ਭੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਵਾਲਾ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 22

परनिन्दां च पैशुन्यं परस्य परिवञ्चनम् । परान्नं परपाकं च सति वित्ते त्यजेद्बुधः

ਜਦੋਂ ਧਨ-ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਚੁਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਪਰ-ਨਿੰਦਾ, ਚੁਗ਼ਲੀ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਠੱਗੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅੰਨ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰਸੋਈ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤਿਆਗ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 23

न दोषो हीनवित्तस्य तावन्मात्रपरिग्रहे । श्रोतव्या सत्कथा विष्णोर्नामसंकीर्त्तनामृतम्

ਘੱਟ ਧਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਲੋੜ ਜਿਤਨਾ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਸਤਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ-ਸੰਕੀਰਤਨ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ।

Verse 24

द्वारकापथिगच्छद्भिरन्योन्यं भक्तिवर्द्धनम् । जप्तव्यं वैदिकं जाप्यं स्तोत्रमागमिकं तथा

ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਧਾਉਣ; ਵੇਦਿਕ ਜਪ ਕਰਣ ਅਤੇ ਆਗਮਿਕ ਸਤੋਤਰ ਵੀ ਪਾਠਣ।

Verse 25

यात्रायां यत्फलं प्रोक्तं श्रीकृष्णस्य च वै कलौ । न शक्यते मया वक्तुं वदनैर्युगसंख्यया

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਯੁਗਾਂ ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ ਹੋਣ ਤੌਂ ਵੀ ਪੂਰਾ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

Verse 26

इत्येतत्कथितं सर्वं यत्पृष्टं तु द्विजोत्तमाः । यतध्वं तत्प्रयत्नेन विष्णुप्राप्तौ च सत्वरम्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਯਤਨ ਨਾਲ—ਤੁਰੰਤ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕਰੋ।

Verse 27

श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं ते नारदेनोक्ता मुनयो हृष्टमानसाः । चक्रुस्ते सहिताः सर्वे कृष्णदेवस्य तत्पथि

ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦੇਵ ਦੇ ਉਸ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਪਏ।

Verse 28

केचिच्छृण्वन्ति ता विष्णोः सत्कथा लोकविश्रुताः । यासां संश्रवणादेव भगवान्विशते हृदि

ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

कीर्त्यमानानि नामानि महापुण्यप्रदानि वै । पावनानि सदा लोके कलौ विप्रा विशेषतः

ਜੋ ਨਾਮ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਦਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਾਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।

Verse 30

पुराणसंहिता दिव्या मुनिभिः परिकीर्तिताः । प्रकाशयंति या विष्णोर्महिमानं सुमंगलम्

ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸੰਹਿਤਾ, ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਰਤਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 31

सद्गुणाः कर्मवीर्य्याणि कृतानि विष्णुना पुरा । लीलावताररूपैस्तु शृण्वन्ति परया मुदा

ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਦਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕੀਤੇ ਵੀਰ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਲੀਲਾ-ਅਵਤਾਰ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 32

अपरे वासुदेवस्य चरितानि सुमंगलाः । वदंति परया भक्त्या सानन्दाः साश्रुलोचनाः

ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਅਤਿ ਮੰਗਲਮਈ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਭਰ ਕੇ, ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 33

अन्ये स्मरंति देवेशमनादिनिधनं विभुम् । केचिज्जपंति मुनयः स्तोत्राणि परया मुदा

ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁਨੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਜਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 34

केचित्तु शतनामानि जपन्ति मुनयः पथि । अन्ये सहस्रनामानि लक्षनाम तथाऽपरे

ਕੁਝ ਮੁਨੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਤਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੱਖ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

केचिल्लौकिकगीतानि हरिनामानि हर्षिताः । उत्सवैश्च व्रजंत्यन्ये पताकादिविभूषिताः

ਕੁਝ ਹਰੀ-ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੋਕਿਕ ਰਾਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਉਤਸਵ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਧੁਜਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

Verse 36

गीतवादित्रघोषेण करतालस्वनेन च । नास्ति धन्यतमस्तस्मात्त्रिषु लोकेषु कश्चन

ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਰਤਾਲਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧੰਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 37

दर्शनं यस्य संजातं वैष्णवानामनुत्तमम् । तथैव जाह्नवी पुण्या यमुना च सरस्वती

ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁੱਤਮ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਸ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ), ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਫਲ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ।

Verse 38

रेवाद्याः सरितः सर्वाः प्रचक्रुर्गीतनर्त्तनम् । प्रयागादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

ਰੇਵਾ ਆਦਿ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਗੀਤ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਦਿ ਤੀਰਥ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਵੀ (ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।

Verse 39

वाराणसी कुरुक्षेत्रं पुण्यान्यन्यानि कृत्स्नशः । त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि क्षेत्राणि देवनायकाः । चक्रुर्गीतं च नृत्यं च द्वारकायाश्च सत्पथि

ਵਾਰਾਣਸੀ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਦੇਵ-ਨਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਸਤਪਥ ਉੱਤੇ ਗੀਤ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 40

एकैकस्मिन्पदे दत्ते द्वारकापथि गच्छताम् । पुण्यं क्रतुसहस्राणां तत्पादरजसंख्यया

ਜੋ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਹਰ ਇਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

अथ ते मुनयः सर्वे तीर्थक्षेत्रादिसंयुताः । श्रीमत्कृष्णालयं दूराद्ददृशुर्नारदादयः

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ—ਤੀਰਥਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ—ਨਾਰਦ ਆਦਿਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੋਭਾਯਮਾਨ ਆਲਯ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।