Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गजतीर्थमनुत्तमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं दिग्गजैर्भावितात्मभिः

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha gajatīrthamanuttamam | yatra pūrvaṃ tapastaptaṃ diggajairbhāvitātmabhiḥ

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਅਨੁੱਤਮ ਗਜਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦਿਗਗਜ—ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ—ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘thereafter/from there’
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां श्रेष्ठः)
गजतीर्थम्the Gaja-tīrtha (elephant sacred ford)
गजतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गजानां तीर्थम्)
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Karma-viśeṣaṇa (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (गजतीर्थम्)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb: where)
पूर्वम्formerly/previously
पूर्वम्:
Kriya-viśeṣaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time)
तपःausterity, penance
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृपदं (तप्तम् इत्यस्य)
तप्तम्was performed/undertaken
तप्तम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः
दिग्गजैःby the directional elephants
दिग्गजैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदिक् (प्रातिपदिक) + गज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दिशां गजाः)
भावितात्मभिःwhose selves were purified/ennobled
भावितात्मभिः:
Karana-viśeṣaṇa (Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootभावित (भू/भाव् धातु, क्त कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (भावितः आत्मा येषाम्) बहुव्रीह्यर्थे विशेषणम् (दिग्गजैः)

Pulastya

Tirtha: Gajatīrtha

Type: ghat

Listener: Nṛpashreṣṭha (king)

Scene: Pulastya instructs the king on a forested mountain path; in the background, colossal celestial elephants at the four quarters meditate in austerity near a waterbody labeled Gajatīrtha.

P
Pulastya
G
Gajatīrtha
D
Diggaja (directional elephants)

FAQs

Holy places gain authority through the tapas and purity of great beings; visiting them aligns a pilgrim with that sanctity.

Gajatīrtha, praised as anuttama (unsurpassed).

The instruction is to go (gacchet) to the tīrtha; bathing and other acts are implied in the broader māhātmya.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App