Adhyaya 44
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ‘ਗਜਤੀਰਥ-ਪ੍ਰਭਾਵ-ਵਰਣਨ’ ਵਿੱਚ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ‘ਅਨੁੱਤਮ’ ਤੀਰਥ ਗਜਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦਿੱਗਜ—ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ—ਉੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਐਰਾਵਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕਧਾਰਕ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਨੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਮ੍ਯਕ ਸਨਾਨ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਜਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਜਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ-ਭੂਗੋਲ, ਆਦਰਸ਼ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਸਮਤਾ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गजतीर्थमनुत्तमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं दिग्गजैर्भावितात्मभिः
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਅਨੁੱਤਮ ਗਜਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦਿਗਗਜ—ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ—ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
Verse 2
भूभारधरणैश्चान्यैरैरावणमुखैर्नृप । तत्र स्नातो नरः सम्यग्गजदानफलं लभेत्
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਐਰਾਵਣ ਆਦਿ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੂਜਿਤ ਉਸ ਥਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਗਜਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे गजतीर्थप्रभाववर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤੀ-ਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਅੰਦਰ, ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਗਜਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਚੌਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।