Adhyaya 28

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपुण्यं मानुषं ह्रदम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मनुष्यो जायते सदा

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਫਿਰ ਉਸ ਅਤਿ ਪੁਣ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ‘ਮਾਨੁਸ਼’ ਨਾਮਕ ਹ੍ਰਦ ਵੱਲ ਜਾਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਸਮ੍ਯਕ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

न तिर्यक्त्वमवाप्नोति कृत्वाऽपि बहुपातकम् । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तच्छृणु नराधिप

ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ, ਉੱਥੇ (ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ) ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਸੀ—ਉਹ ਸੁਣੋ।

Verse 3

मृगयूथमनुप्राप्त व्याधव्याप्तं समन्ततः । ते मृगा भयसन्त्रस्ताः प्रविष्टा जलमध्यतः

ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਅਚਾਨਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ ਭੈ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਜਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਏ।

Verse 4

सद्यो मनुष्यतां प्राप्ताः पूर्वजातिस्मरास्तथा । एतस्मिन्नेव काले तु व्याधास्ते समुपागताः

ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋ ਆਈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 5

चापबाणधराः सर्वे यथा वै यमकिंकराः । पप्रच्छुश्च मृगान्भूप मानुषत्वमुपागतान्

ਸਾਰੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਹੋਣ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ—ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ।

Verse 6

मृगयूथमनु प्राप्तमस्मिन्स्थाने जलाश्रये । केन मार्गेण तद्यातं वदध्वं सत्वरं हि नः । वयं सर्वे परिश्रांताः क्षुत्तृड्भ्यां च विशेषतः

“ਅਸੀਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਇਸ ਜਲ-ਆਸ਼੍ਰਯ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਆਏ ਹਾਂ। ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੋਂ ਗਿਆ? ਸਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ।”

Verse 7

मनुष्या ऊचुः । वयं ते हरिणाः सर्वे मानुष्यं भावमाश्रिताः । तीर्थस्यास्य प्रभावेण सत्यमेतदसंशयम्

ਮਨੁੱਖ ਬੋਲੇ: “ਅਸੀਂ ਹੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਿਰਨ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”

Verse 8

पुलस्त्य उवाच । ततस्ते शबराः सर्वे त्यक्त्वा चापानि पार्थिव । कृत्वा स्नानं जले तस्मिन्सद्यः सिद्धिं गता नृप

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।

Verse 9

ततः शक्रस्तु तद्दृष्ट्वा तीर्थं पापहरं नृप । पूरयामास सर्वत्र पांसुभिर्नृपसत्तम

ਤਦੋਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਪਾਪ-ਹਰਣ ਤੀਰਥ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

अद्यापि मनुजास्तत्र बुधाष्टम्यां नराधिप । स्नानं ये प्रकरिष्यंति तिर्यक्त्वं न व्रजंति ते

ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਬੁਧਾਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਵਤ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ (ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।

Verse 11

पितृमेधफलं कृत्स्नं श्राद्धदानादवाप्नुयुः

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਿਤ੍ਰਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 28

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे मनुष्यतीर्थप्रभाव वर्णनंनामाष्टाविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਤੀਰਥ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।