Adhyaya 18

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ यमतीर्थमनुत्तमम् । मोचकं नरकेभ्यश्च प्राणिनां पापनाशनम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਨੁੱਤਮ ਯਮਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

पुरा चित्रांगदो नाम राजा परमलोभवान् । न तेन सुकृतं किंचित्कृतं पार्थिवसत्तम

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਤਿ ਲੋਭੀ ਸੀ। ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ-ਸੱਤਮ, ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਭੀ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

Verse 3

अतीव निष्ठुरो दुष्टो देवब्राह्मणपीडकः । परदारहरो नित्यं परवित्तहरस्तथा

ਉਹ ਅਤਿ ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਦੇਵ-ਭਕਤਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ। ਸਦਾ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਅਪਹਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੀ।

Verse 4

सत्यशौचविहीनस्तु मायामत्सरसंयुतः । स कदाचिन्मृगयासक्त आरूढोऽर्बुदपर्वते

ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

Verse 6

पद्मिनीभिः समाकीर्णो ग्राहनक्रझषाकुलः । नानापक्षिसमायुक्तो मनोहारी सुविस्तरः

ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਕਮਲਿਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਘੜਿਆਲਾਂ, ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 7

तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये । ग्राहेण तत्क्षणाद्धृत्वा भक्षितो नृपसत्तम

ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਇੱਕ ਘੜਿਆਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਗਲ ਗਿਆ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸੱਤਮ।

Verse 8

तस्यार्थे नरका रौद्रा निर्मिताश्च यमेन च । यमदूतैस्ततः क्षिप्तः स नीत्वा पापकृत्तमः

ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਯਮ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਰਚੇ। ਫਿਰ ਯਮਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਪਾਪੀ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਗਏ।

Verse 9

तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः । ते दूता धर्मराजाय वृत्तांतं नरको द्भवम् । आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्

ਉਸ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਸਭ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੱਸਿਆ—ਨਰਕਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਸੁਖ ਉਪਜਿਆ।

Verse 10

तदा वैवस्वतः प्राह भूमावस्त्यर्बुदाचलः । तत्र मेऽतिप्रियं तीर्थं यत्र तप्तं मया तपः

ਤਦ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।’

Verse 11

तत्रासौ मृत्युमापन्नो भात्यदस्त्विह कारणम् । तैरुक्तं सत्यमेतद्धि मृतोऽसावर्बुदाचले । ग्राहेण स धृतस्तत्र मृत्युं प्राप्तो नृपाधमः

‘ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਆਈ—ਇਹੀ ਇੱਥੇ ਕਾਰਨ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।’ ਉਹ ਬੋਲੇ: ‘ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਉਹ ਅਰਬੁਦਾਚਲ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ। ਉੱਥੇ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ; ਉਹ ਨੀਚ ਰਾਜਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।’

Verse 12

यम उवाच । मुच्यतामाशु तेनायं नानेयाश्चापरे जनाः । ये मृता मम तीर्थे वै सर्वपातकनाशने

ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੀਰਥ—ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹਨ।’

Verse 13

ततस्तैः किंकरैर्मुक्तो यमवाक्यान्नृपोत्तम । त्रिविष्टपं मुदा प्राप्तः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

ਤਦ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜਨ; ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 14

यस्तु भक्तिसमायुक्तः स्नानं तत्र समाचरेत् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

Verse 15

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां यत्र सिद्धिं गतो यमः

ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਯਮ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 16

तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत् । आकल्पं पितरस्तस्य स्वर्गे तिष्ठंति पार्थिव

ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਕਲਪ-ਪਰਯੰਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 18

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਯਮਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 58

अटनात्स परिश्रांतः क्षुत्पिपासासमाकुलः । तेन तत्र ह्रदः प्राप्तः स्वच्छोदकप्रपूरितः

ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਉਹ ਉੱਥੇ ਇਕ ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਭਰਿਆ ਸੀ।