Adhyaya 96

Verse 1

सूत उवाच । एवं तस्मिन्गते भूपे ह्यजापाले रसातलम् । तत्पुत्रश्चाभवद्राजा मंत्रिभिस्तु पुरस्कृतः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਉਹ ਭੂਪ ਅਜਾਪਾਲ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਹਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 2

यो नित्यमगमत्स्वर्गे वासवं रमते सदा । शनैश्चरो जितो येन रोहिणीं परिभेदयन्

ਉਹ ਨਿੱਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਵਾਸਵ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 3

गृहे यस्य स्वयं विष्णुर्भूत्वा चैव चतुर्विधः । रावणस्य विनाशार्थं जन्म चक्रे प्रहर्षितः

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਚਤੁਰਵਿਧ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਨਮ ਲਿਆ।

Verse 4

तेनागत्यात्र सत्क्षेत्रे तोषितो मधुसूदनः । प्रासादं शोभनं कृत्वा ततश्चैव प्रतिष्ठितः

ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਮਧੁਸੂਦਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਬਣਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

Verse 5

तस्यापि विश्रुता वापी स्वयं तेन विनिर्मिता । राजवापीति लोकेऽस्मिन्विख्यातिं परमां गता

ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਪੀ/ਤਲਾਬ ਬਣਾਇਆ; ਇਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਰਾਜਵਾਪੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 6

तस्यां यः कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते पञ्चमीदिने । प्रेतपक्षे विशेषेण स नरः स्यात्सतां प्रियः

ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਤਪੱਖ ਵਿੱਚ—ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कथं तेन जितः सौरी रोहिणीशकटं च यत् । भिंदानस्तोषितस्तेन कथं नारायणो वद

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੇ ਸੌਰੀ (ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ-ਸ਼ਕਟ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਿਆ? ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ—ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 8

।सूत उवाच । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे स्वधर्मेण वसुन्धराम् । अतिसौख्यान्वितो लोकः सर्वदैव व्यजायत

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਲੋਕ ਸਦਾ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਨਾਲ ਫਲਦੇ-ਫੂਲਦੇ ਰਹੇ।

Verse 9

बहुक्षीरप्रदा गावः सस्यानि गुणवंति च । कामवर्षी च पर्जन्यो यथर्त्तुफलिता द्रुमाः

ਗਾਂਵਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਧ ਦੇਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਫਸਲਾਂ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ; ਮੀਂਹ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ੍ਹਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰੱਖ਼ਤ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य दैवज्ञैस्तस्य भूपतेः । कथितं रोहिणीभेदं रविपुत्रः करिष्यति

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਨੂੰ ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਰੋਹਿਣੀ-ਭੇਦ, ਅਰਥਾਤ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਭ ਭੰਗ, ਕਰੇਗਾ।

Verse 11

तस्यानंतरमेवाशु दुर्भिक्षं संभविष्यति । अनावृष्टिश्च भविता रौद्रा द्वादश वार्षिकी । यया संपत्स्यते सर्वं भूतलं गतमानवम्

ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ; ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਰੌਦ੍ਰ ਅਨਾਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣਗੇ।

Verse 12

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स राजा कुपितोऽभ्यगात् । शनैश्चरं समुद्दिश्य विमानमधिरुह्य च

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਵਿਮਾਨ, ਅਰਥਾਤ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ, ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

Verse 13

तस्य तुष्टेन संदत्तं विमानं कामगं पुरा । शक्रेण तत्र संतिष्ठञ्छनैश्चरमुपाद्रवत्

ਪੂਰਵਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮਗਾਮੀ ਵਿਮਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ ਗਿਆ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

Verse 14

ततः सूर्यपथं मुक्त्वा ततश्चंद्रस्य पार्थिवः । नक्षत्रसरणिं प्राप्य सज्यं कृत्वा महद्धनुः

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਹਟਿਆ; ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਰਣੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 15

तत्र बाणं समारोप्य शनैश्चरमुपाद्रवत् । प्रोवाच पुरतः स्थित्वा सूर्यपुत्रमधोमुखम्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ; ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਧੋਮੁਖ ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 16

त्यजैनं रोहिणीमार्गं सांप्रतं त्वं शनैश्चर । मद्वाक्यादन्यथाऽहं त्वां नयिष्यामि यमक्षयम्

“ਹੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਤੁਰੰਤ ਰੋਹਿਣੀ ਦੇ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 17

एतेन निशिताग्रेग शरेणा नतपर्वणा । दिव्यास्त्रमंत्रयुक्तेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

“ਇਸ ਤੀਖੇ ਅਗ ਵਾਲੇ, ਸੁਗਠਿਤ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਨਾਲ—ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ—ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तादृग्रौद्रतमं महत् । मन्दो विस्मयमापन्नस्ततश्चेदमभाषत

ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—ਜੋ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰੌਦ੍ਰ ਸਨ—ਮੰਦ (ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ) ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 19

कस्त्वं ब्रूहि महाभाग मम मार्गं रुणत्सि यः । अगम्यं केनचिल्लोके सर्वैरपि सुरासुरैः

“ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਾਰਗ ਕਿਉਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈਂ—ਉਹ ਮਾਰਗ ਜੋ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲਈ ਅਗਮ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਸਭ ਲਈ ਵੀ।”

Verse 20

राजोवाच । अहं दशरथो नाम सूर्यवंशोद्भवो नृपः । अजस्य तनयः प्राप्तः कामं वारयितुं क्रुधा

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਹਾਂ, ਸੂਰਯਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਨ੍ਰਿਪ, ਅਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਤੇਰੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।”

Verse 21

मंद उवाच । न त्वया सह संबंधः कश्चिदस्ति महीपते । मम यत्त्वं प्रकोपाढ्यो मन्मार्गं हंतुमिच्छसि

ਮੰਦ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਮਹੀਪਤੇ! ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੇਰਾ ਮਾਰਗ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?”

Verse 22

राजोवाच । रोहिणीसंभवं त्वं हि शकटं भेदयिष्यसि । सांप्रतं मम दैवज्ञैर्वाक्यमेतदुदाहृतम्

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: “ਤੂੰ ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸ਼ਕਟ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੋੜ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਇਹੀ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਦੈਵਜ੍ਞਾਂ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ।”

Verse 23

तस्मिन्मन्द त्वया भिन्ने न वर्षति शतक्रतुः । एतद्वदति दैवज्ञा ज्योतिःशास्त्रविचक्षणाः

ਹੇ ਮੰਦ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਰਥ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੈਵਜ੍ਞ, ਜੋਤਿਸ਼-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਨਿਪੁਣ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 24

जाते वृष्टिनिरोधेऽथ जायंतेऽन्नानि न क्षितौ । अन्नाभावात्क्षयं यांति ततो भूभितले जनाः

ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਨ ਉਪਜਦਾ ਨਹੀਂ। ਅੰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਲੋਕ ਧਰਾਤਲ ਉੱਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 25

जनोच्छेदे ततो जाते अग्निष्टोमादिकाः क्रियाः । न भवंति धरा पृष्ठे ततः स्यादेव संक्षयः

ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯਜ್ಞ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਹਾਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।

Verse 26

एतस्मात्कारणाद्रुद्धो मार्गस्ते सूर्यसंभव । रोहिणीं गंतुकामस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

ਇਸੇ ਕਾਰਣ, ਹੇ ਸੂਰਜ-ਸੰਭਵ, ਰੋਹਿਣੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰਾ ਮਾਰਗ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 27

शनिरुवाच । गच्छ पुत्र निजं गेहं ममापि त्वं च रोचसे । तुष्टोऽहं तव वीर्येण न त्वन्येन महीपते

ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਾ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਿਯ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।”

Verse 28

न केनचित्कृतं कर्म यदेतद्भवता कृतम् । न करिष्यति चैवान्यो देवो वा मानवोऽथ वा

ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ—ਦੇਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ—ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

Verse 29

नाहं पश्यामि भूपाल कथंचिदपि तूर्ध्वतः । यतो दृष्टिविनिर्दग्धं भस्मसाज्जायतेऽखिलम्

ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੋ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 30

जातमात्रेण बालेन मया पादौ निरीक्षितौ । तातस्य सहसा दग्धौ ततोऽहं वारितोंऽबया

ਜਦ ਮੈਂ ਨਵਜਾਤ ਬਾਲ ਸੀ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ; ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਸੜ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 31

न त्वया पुत्र द्रष्टव्यं किंचिदेव कथंचन । प्रमाणं यदि ते धर्मो मातृवाक्यसमुद्भवः

“ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖੀਂ; ਜੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।”

Verse 32

तस्मात्त्वया महत्कर्म कृतमीदृक्सुदुष्करम् । प्रजानां पार्थिवश्रेष्ठ त्यक्त्वा दूराद्भयं मम

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੇਰੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਐਸਾ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 33

तस्मा त्तव कृते नाहं भेदयिष्यामि रोहिणीम् । कथंचिदपि भूपाल युगांतररशतेष्वपि

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ—ਕਿਸੇ ਭੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਲੱਖਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਭੀ।

Verse 34

वरं वरय चास्माकं तस्मादद्य भविष्यति । हृतत्स्थितं दुर्लभं भूप सर्वेषामिह देहिनाम्

“ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਭੂਪ, ਇਸ ਲੋਕ ਦੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।”

Verse 35

राजोवाच । तव यो वासरे प्राप्ते तैलाभ्यंगं करोति वै । तस्याऽन्यदिवसं यावत्पीडा कार्या न च त्वया

ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: “ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਦਿਨ ਆਵੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦਾ ਅਭ੍ਯੰਗ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਤੂੰ ਕੋਈ ਪੀੜਾ ਨਾ ਦੇਵੀਂ।”

Verse 36

तिलदानं करोत्येवं लोहदानं च यस्तव । करोति दिवसे शक्त्या यावद्वर्षं त्वया हि सः

“ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਲ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਲੋਹਾ-ਦਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।”

Verse 37

रक्षणीयः सुकृच्छ्रेषु संकटेषु सदैव हि । त्वयि गोचरपीडायां संस्थिते चार्कसंभव

“ਉਸ ਦੀ ਸਦਾ ਹੀ ਘੋਰ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਗੋਚਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੂਰਜ-ਸੁਤ।”

Verse 38

यः कुर्याच्छांतिकं सम्यक्तिलहोमं च भक्तितः । वासरे तव संप्राप्ते समिद्भिश्च तथाऽक्षतैः

ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਰਮ ਕਰੇ—ਤਿਲ-ਹੋਮ ਅਰਪੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਧਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਕਸ਼ਤ (ਚਾਵਲ) ਸਮੇਤ—

Verse 39

तस्य सार्धानि वर्षाणि सप्त कार्या प्रयत्नतः । त्वया रक्षा महाभाग वरं चेन्मम यच्छसि

ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਸਾਲ ਤੱਕ ਯਤਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।

Verse 40

सूत उवाच । एवमित्येव संप्रोच्य विरराम ततः परम् । शनैश्चरो महीपालवचनाद्द्विजसत्तमाः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,’ ਇਤਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ।

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं सुविस्तरात् । भवद्भिः सूर्यपुत्रस्य राज्ञा दशरथेन हि । संवादं रोहिणीभेदे सञ्जातं समुपस्थिते

ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਰੋਹਿਣੀ-ਭੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 42

यश्चैतत्पठते नित्यं शृणुयाद्यो विशेषतः । शनैश्चरकृता पीडा तस्य नाशं प्रगच्छति

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ ਪੀੜਾ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।