Adhyaya 77

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्र तौ परमेश्वरौ । उमामहेश्वरौ सूत हरिश्चन्द्रेण भूभुजा

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਦੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ—ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ?

Verse 2

कृतौ कथयसीत्येवं वेदिमध्यं समाश्रितौ । उतान्यौ स्थापितौ तत्र चमत्कारपुरांतिकम्

ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਜਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ?”—ਇਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੇਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈ ਬੈਠੇ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਉਥੇ ਹੀ ਚਮਤਕਾਰ-ਨਗਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।

Verse 3

वेदिमध्यगतौ नित्यं पार्वतीपरमेश्वरौ । एतत्संश्रूयते सूत विवाहः प्रागभूत्तयोः । ओषधिप्रस्थमासाद्य पुरं हिम वतः प्रियम्

ਵੇਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ। ਹੇ ਸੂਤ! ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਸ਼ਧਿਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—ਹਿਮਵਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 4

अत्र नः संशयो जातः श्रद्धेयमपि ते वचः । श्रुत्वा किं वा भ्रमस्तेऽयं किं वाऽस्माकं प्रकीर्तय

ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸ਼ਰਧੇਯ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ—ਕੀ ਇਹ ਭ੍ਰਮ ਤੇਰਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਡਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸ।

Verse 5

सूत उवाच । नास्माकं विभ्रमो जातो युष्माकं तु द्विजोत्तमाः । परं यत्कारणं कृत्स्नं तद्ब्रवीमि निबोध्यताम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ; ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਸੰਦੇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਪੂਰਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਸਮਝੋ।

Verse 6

य एष ओषधिप्रस्थे विवाहः प्रागभू त्तयोः । उमात्रिनेत्रयो रम्यः सर्वदेवप्रमोदकृत्

ਓਸ਼ਧਿਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਉਮਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਨੀ ਦਾ—ਉਹ ਅਤਿ ਰਮਣੀਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 7

वैवस्वतेऽन्तरे पूर्वं संजातो द्विजसत्तमाः । सप्तमस्य तु विख्यातो युष्माकं विदितोऽत्र यः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਭੀ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਜੋ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਿਤ ਹੈ।

Verse 8

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यश्चोद्वाहस्तयोरभूत् । स्वायंभुवमनोराद्ये स संजातः सुविस्तरः

ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਸ੍ਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨੂ ਦੇ ਆਦਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ—ਉਹ ਧਰਮ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । विवाह ओषधिप्रस्थे यः पुरा समभूत्तयोः । पार्वतीहरयोः सूत सोऽस्माभिर्विस्तराच्छ्रुतः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ! ਓਸ਼ਧਿਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 10

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे दक्षयज्ञे मनोहरे । विवाहो वृषयानस्य मनौ स्वायंभुवे पुरा

ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ—ਦਕਸ਼ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ—ਸ੍ਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਯਾਨ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 11

सोऽस्माकं कीर्तनीयश्च त्वया सूतकुलोद्वह । विस्तरेण यथा वृत्तः एतन्न कौतुकं परम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੂਤ-ਕੁਲ ਦੇ ਅਗਵਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੋ—ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਕੌਤੁਕ ਹੈ।

Verse 12

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि सर्वपातकनाशनम् । विवाहसमयं सम्यग्देवदेवस्य शूलिनः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ੂਲਿਨ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਸਮਾਂ।

Verse 13

ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाद्दक्षः प्राचेतसोऽभवत् । शतानि पञ्च कन्यानां तस्य जातानि च द्विजाः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਦੱਖਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਸੌ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ।

Verse 14

तासां ज्येष्ठतमा साध्वी सतीनाम शुचिस्मिता । बभूव कन्यका सर्वैर्गुणैर्युक्ताऽयतेक्षणा

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਧਵੀ ਸਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹਾਸ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।

Verse 15

न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च नागजा । तादृग्रूपाऽभवच्चान्या यादृशी सा सुमध्यमा

ਨਾ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅਸੁਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਨਾਗ-ਕੁਲ ਜਨਮੀਆਂ ਵਿੱਚ—ਸਤੀ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ।

Verse 17

ततः पुण्यतमं क्षेत्रं कन्यादानस्य स क्षमम् । संध्याय ससुतामात्यः सभृत्यः समुपस्थितः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਚੁਣਿਆ; ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 18

ततश्चोद्वाहयोग्यानि वसुनि विविधान्यपि । आनयामास भूरीणि मांगल्यानि विशेषतः

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਵਾਹ-ਯੋਗ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਧਨ-ਸਾਮਾਨ ਲਿਆਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 19

अथ चैत्रस्य शुक्लस्य नक्षत्रे भगदैवते । त्रयोदश्यां दिने भानोः समायातो महेश्वरः

ਫਿਰ ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਭਗ ਦੇਵਤਾ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਭਾਨੁਵਾਰ (ਐਤਵਾਰ) ਦੇ ਦਿਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪਧਾਰੇ।

Verse 20

सर्वैः सुरगणैः सार्धं देवविष्णुपुरःसरैः । आदित्यैर्वसुभी रुद्रैरश्विभ्यां च तथाऽपरैः

ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ, ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 21

सिद्धैः साध्यगणैर्भूतैः प्रेतैर्वैनायकैस्तथा । गन्धर्वैश्चारणौघैश्च गुह्यकैर्यक्षराक्षसैः

ਸਿੱਧਾਂ, ਸਾਧ੍ਯਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੈਨਾਯਕਾਂ ਸਮੇਤ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ; ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ, ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे दक्षः संप्रहृष्टतनूरुहः । प्रययौ संमुखस्तस्य युक्तः सर्वैः सुहृद्गणैः

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਦਕ੍ਸ਼, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ-ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 23

वाद्यमानैर्महावाद्यैः सूतमागधबन्दिभिः । पठद्भिः सर्वतोऽनेकैर्गायद्भिर्गायनैस्तथा

ਵੱਡੇ ਵਾਜੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ; ਸੂਤ, ਮਾਗਧ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਭੀ ਮਧੁਰ ਗਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 24

ततः सर्वे सुरास्तत्र स्वयं दक्षेण पूजिताः । यथाश्रेष्ठं यथाज्येष्ठमुपविष्टा यथाक्रमम् । परिवार्याखिलां वेदिं मंडपांतरवर्तिनीम्

ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਆਪ ਪੂਜੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ—ਪਦ ਅਤੇ ਜੇਠੇਪਣ ਮੁਤਾਬਕ—ਮੰਡਪ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਪੂਰੀ ਵੇਦੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬੈਠ ਗਏ।

Verse 25

ततः पितामहं प्राह दक्षः प्रीतिपुरःसरम् । प्रणिपत्य त्वया कर्म कार्यं वैवाहिकं विभोः

ਫਿਰ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਕਰਣੇ ਹਨ।”

Verse 26

स्वयमेव सुताऽस्माकं येन स्यात्सुभगा सती । पुत्र पौत्रवती नित्यं सुशीला पतिवल्लभा

“ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਧੀ ਸਤੀ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋਵੇ—ਸਦਾ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੁਸ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਵੇ।”

Verse 27

बाढमित्येव सोऽप्युक्त्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना । समुत्थाय ततश्चक्रे कृत्यमर्हणपूर्वकम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ “ਠੀਕ ਹੈ” ਕਿਹਾ; ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰਮ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 28

संप्रदानक्रियां कृत्वा तत्रैव विधिपूर्वकम् । ततो हस्तग्रहं ताभ्यां मिथश्चक्रे यथाक्रमम् । मातॄणां पुरतो वेधाः सतीशाभ्यां यथोचितम्

ਉਥੇ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਨਿਆਦਾਨ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਰਸਪਰ ਹੱਥ-ਗ੍ਰਹਣ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਕਰਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵੇਧਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਸਤੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ ਲਈ ਯਥੋਚਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 29

अथ वेदिं समासाद्य गृह्योक्तविधिनाऽखिलम् । अग्निकार्यं यथोद्दिष्टं चकाराथ सुविस्तरम्

ਫਿਰ ਵੇਦੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗ੍ਰਿਹ੍ਯ-ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਥਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਗਨਿਕਾਰ੍ਯ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 30

यथायथा स रम्याणि वीक्षतेंऽगानि कौतुकात् । सत्याः पितामहो हृष्टः कामार्तोऽभूत्तथातथा

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੌਤੁਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਸਤਿਆ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ—ਅਤੇ ਉਸੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 31

तेनैकं वदनं मुक्त्वा तस्या वस्त्रावगुंठितम् । वीक्षिताऽतिस्मरार्तेन यथा कश्चिन्न बुद्ध्यते

ਉਸ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਘੂੰਘਟ ਹੇਠੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁਖ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਅਤਿ-ਸਮਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ—ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ।

Verse 32

न शंभोर्लज्जया वक्त्रं प्रत्यक्षं स व्यलोकयत् । न च सा लज्जयाविष्टा करोति प्रकटं मुखम्

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।

Verse 33

ततस्तद्दर्शनार्थाय स उपायं व्यलो कयत् । धूमद्वारेण कामार्तश्चकार च ततः परम्

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਯ ਲੱਭਣ ਨੂੰ ਉਹ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬਹਾਨਾ ਤੇ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਵਧਾਇਆ।

Verse 34

आर्द्रेंधनानि भूरीणि क्षिप्त्वाक्षित्वा विभावसौ । स्वल्पाज्याहुतिविन्यासादार्द्रद्रव्योद्भव स्तथा

ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਗਿੱਲਾ ਲੱਕੜ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਘੀ ਦੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਸਜਾਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਧੂੰਆ ਉੱਠ ਪਿਆ।

Verse 35

एतस्मिन्नंतरे धूमः प्रादुर्भूतः समंततः । तादृग्येन तमोभूतं वेदिमूलं विनिर्मितम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਧੂੰਆ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਘਣਤਾ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਗ ਐਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 36

ततो धूमाकुलेनेत्रे भगवांस्त्रिपु रान्तकः । हस्ताभ्यां छादयामास येऽन्ये तत्र व्यवस्थिताः

ਫਿਰ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਭਗਵਾਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਢੱਕ ਲਿਆ; ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਕੀਤਾ।

Verse 37

ततो वस्त्रं समुत्क्षिप्य सतीवक्त्रं पितामहः । वीक्षयामास कामार्तः प्रहृष्टेनांतरात्मना

ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕਪੜਾ ਉਚੱਕ ਕੇ, ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਸਤੀ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ; ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 38

तस्य रेतः प्रचस्कन्द ततस्तद्वीक्षणाद्द्रुतम् । पतितं च धरापृष्ठे तुषारचयसंनिभम्

ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੇਤ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿਠ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਦਾ ਢੇਰ ਹੋਵੇ।

Verse 39

ततश्च सिकतौघेना तत्क्षणात्पद्मसंभवः । छादयामास तद्रेतो यथा कश्चिन्न बुद्ध्यते

ਤਦੋਂ ਉਸੇ ਪਲ ਪਦਮ-ਸੰਭਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੇਤ ਨੂੰ ਰੇਤ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਨਾ ਸਕੇ।

Verse 40

अथ तद्भगवाञ्च्छंभुर्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा । रेतोऽवस्कन्दनात्तस्य कोपादेतदुवाच ह

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਰੇਤ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 41

किमेतद्विहितं पाप त्वया कर्म विगर्हितम् । नैवार्हा मम कान्ताया वक्त्रवीक्षाऽनुरागतः

“ਇਹ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪੀ—ਤੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਰਮ ਕੀਤਾ! ਐਸੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਲਗਨ ਰੱਖ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ।”

Verse 43

त्वं वेत्सि शंकरेणैतत्कर्मजालं न विंदितम् । त्रैलोक्येऽपि मयाऽप्यस्ति गूढं तत्स्यात्कथं विधे । यत्किञ्चित्त्रिषु लोकेषु जंगमं स्थावरं तथा । तस्याहं मध्यगो मूढ तैलं यद्वत्तिलांतगम्

“ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕਰਮ-ਜਾਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਕੁਝ ਗੁਪਤ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕੇ? ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਚਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਤੇਲ, ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ!”

Verse 44

तस्मात्स्पृश निजं शीर्षं ब्रह्मन्नेतदसंशयम् । यावदेवं गते ब्रह्मा शिरः स्पृशति पाणिना । तावत्तत्र स्थितः साक्षात्तद्रूपो वृषवाहनः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਓਸੇ ਪਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਵਾਹਨ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ) ਮਹਾਦੇਵ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 45

ततो लज्जापरीतांगः स्थितश्चाधोमुखो द्विजाः । इन्द्राद्यैरमरैः सर्वैः सहितः सर्वतः स्थितैः

ਤਦੋਂ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅੰਗ-ਅੰਗੋਂ ਸੰਕੋਚਿਆ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਮੂੰਹ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿਆ। ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Verse 46

अथाऽसौ लज्जयाविष्टः प्रणिपत्य महेश्वरम् । प्रोवाच च स्तुतिं कृत्वा क्षम्यतां क्षम्यतामिति

ਫਿਰ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: “ਖਿਮਾ ਕਰੋ, ਖਿਮਾ ਕਰੋ।”

Verse 47

अस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं प्राय श्चित्तं वद प्रभो । निग्रहं च यथान्यायं येन पापं प्रयाति मे

“ਇਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਉਚਿਤ ਨਿਗ੍ਰਹ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।”

Verse 48

श्रीभगवानुवाच । अनेनैव तु रूपेण मस्तकस्थेन वै ततः । तपः कुरु समाधिस्थो ममाराधनतत्परः

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਤਪ ਕਰ। ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਤਪਰ ਹੋ।”

Verse 49

ख्यातिं यास्यति सर्वत्र नाम्ना रुद्रशिरः क्षितौ । साधकः सर्वकृत्यानां तेजोभाजां द्विजन्म नाम्

ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ‘ਰੁਦ੍ਰਸ਼ਿਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦਵਿਜਾਂ ਲਈ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰੇਗਾ।

Verse 50

मानुषाणामिदं कृत्यं यस्माच्चीर्णं त्वयाऽधुना । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा विचरिष्यसि भूतले

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰੇਂਗਾ।

Verse 51

यस्त्वां चानेन रूपेण दृष्ट्वा पृच्छां करिष्यति । किमेतद्ब्रह्मणो मूर्ध्नि भगवांस्त्रिपुरांतकः

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛੇਗਾ—‘ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ (ਸ਼ਿਵ), ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕੀ ਹੈ?’—

Verse 52

ततस्ते चेष्टितं सर्वं कौतुकाच्च शृणोति यः । परदारकृतात्पापात्ततो मुक्तिं प्रयास्यति

ਤਦ ਜੋ ਕੋਈ ਭਕਤੀਭਰੇ ਕੌਤੁਹਲ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇਗਾ।

Verse 53

यथायथा जनस्त्वेतत्कृत्यं ते कीर्तयिष्यति । तथातथा विशुद्धिस्ते पापस्यास्य भविष्यति

ਜਿਸ ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਇਸ ਕਰਤੱਬ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਗਾਉਣਗੇ, ਉਸੇ ਉਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 54

एतदेव हि ते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं प्रकीर्तितम् । जनहास्यकरं लोके तव गर्हाकरं परम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆਵੇ।

Verse 55

एतच्च तव वीर्यं तु पतितं वेदिमध्यगम् । कामार्तस्य मया दृष्टं नैतद्व्यर्थं भविष्यति

ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਉਹ ਵੀਰਯ/ਬੀਜ ਵੇਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਕਾਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 56

यावन्मात्रैः परिस्पृष्टमेतत्सैकतरेणुभिः । तावन्मात्रा भविष्यंति मुनयः संशितव्रताः

ਜਿੰਨੇ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਹਨੀ ਹੀ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ।

Verse 57

वालखिल्या इति ख्याताः सर्वेंऽगुष्ठप्रमाणकाः । तपोवीर्यसमोपेताः शापानुग्रहकारकाः

ਉਹ ‘ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ; ਸਭੇ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਹੇ ਮਾਪ ਦੇ, ਤਪ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਸਮਰੱਥ।

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे तस्माद्वेदिमध्याच्च तत्क्षणात् । अष्टाशीतिसहस्राणि मुनीनां भावितात्मनाम् । अंगुष्ठकप्रमाणानि निष्क्रान्तानि द्विजोत्तमाः

ਉਸੇ ਖਿਨ, ਵੇਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ, ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਵਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਨਿਕਲੇ—ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਹੇ ਮਾਪ ਦੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ!

Verse 59

ततस्ते प्रणिपत्योच्चैः प्रोचुर्देवं पितामहम् । स्थानं दर्शय नस्तात तपोऽर्थं कलिवर्जितम्

ਤਦ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੇਵ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਕਲੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਥਾਨ ਦਿਖਾਓ।”

Verse 60

पितामह उवाच । अस्मिन्क्षेत्रे मया सार्धं कुरुध्वं पुत्रकास्तपः । गमिष्यथ परां सिद्धिं येन लोके सुदुर्लभाम्

ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।”

Verse 61

ते तथेति प्रतिज्ञाय कृत्वा तत्राश्रमं शुभम् । वालखिल्यास्तपश्चक्रुः संसिद्धिं च परां गताः

ਉਹ “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ” ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 62

अथ ब्रह्मापि तत्कर्म सर्वं वैवाहिकं क्रमात् । समाप्तिमनयत्प्रोक्तं यच्छ्रुतौ तेन च स्वयम्

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਵਿਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

Verse 63

पतत्सु पुष्पवर्षेषु समन्ताद्गगनांगणात् । वाद्यमानेषु वाद्येषु गीय मानैश्चगीतकैः

ਜਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਾਜੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 64

पठत्सु विप्रमुख्येषु नृत्यमानासु रागतः । रंभादिषु पुरन्ध्रीषु देवानां दृङ्मनोहरम्

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੰਭਾ ਆਦਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਾਗ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।

Verse 65

एवं महोत्सवो जज्ञे तत स्तुंबुरुपूर्वकैः । गीयमानेषु गीतेषु यथापूर्वं त्रिविष्टपे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਉਤਸਵਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

Verse 66

अथ कर्मावसाने स भगवांस्त्रिपुरांतकः । प्रोवाच पद्मजं भक्त्या दक्षिणां ते ददामि किम्

ਫਿਰ ਕਰਮ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿਆਂ?”

Verse 67

वैवाहिकी सुरश्रेष्ठ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभा । ब्रूहि शीघ्रं महाभाग नादेयं विद्यते मम

“ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਦਾਨਯੋਗ ਨਹੀਂ।”

Verse 68

पितामह उवाच । अनेनैव तु रूपेण वेद्यामस्यां सुरेश्वर । त्वया स्थेयं सदैवात्र नृणां पापविशुद्धये

ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ! ਇਸੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਦੀ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ।”

Verse 69

येन ते सन्निधौ कृत्वा स्वाश्रमं शशिशेखर । तपः करोमि नाशाय पापस्यास्य महत्तमम्

ਤਾਂ ਜੋ, ਹੇ ਸ਼ਸ਼ੀਸ਼ੇਖਰ (ਚੰਦ੍ਰ-ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਪ੍ਰਭੂ), ਤੇਰੇ ਸਨਮੁਖ ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਾਪ ਦੇ ਸਰਵਨਾਸ਼ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂ।

Verse 70

चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां नक्षत्रे भगदैवते । सूर्यवारेण यो भक्त्या वीक्षयिष्यति मानवः । तदैव तस्य पापानि प्रयास्यन्ति च संक्षयम्

ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਭਗ ਦੇਵਤਾ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ (ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ) ਵੇਖੇਗਾ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 71

या नारी दुर्भगा वन्ध्या काणा रूपविवर्जिता । साऽपि त्वद्दर्शनादेव भविष्यति सुरूपधृक् । प्रजावती सुभोगाढ्या सुभगा नात्र संशयः

ਜੋ ਨਾਰੀ ਦੁਭਾਗੀ, ਵੰਝਲੀ, ਕਾਣੀ ਜਾਂ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਹੋਵੇ—ਤੇਰੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਸੰਤਾਨਵਤੀ, ਸੁਖ-ਸੰਪੱਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 72

महेश्वर उवाच । हिताय सर्वलोकानां वेद्यामस्यां व्यवस्थितः । स्थास्यामि सहितः पत्न्या सत्यात्व द्वचनाद्विधे

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਇਸ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ।”

Verse 73

सूत उवाच । एवं स भगवांस्तत्र सभार्यो वृषभध्वजः । विद्यते वेदिमध्यस्थो लोकानां पापनाशनः ०

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉੱਥੇ ਵੇਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।”

Verse 74

एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा तस्य पुराऽभवत् । विवाहो वृषनाथस्य मनौ स्वायंभुवे द्विजाः

ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਸਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨਾਥ ਦਾ ਵਿਵਾਹ।

Verse 76

कन्या च सुखसौभाग्य शीलाचारगुणान्विता । तथा स्यात्पुत्रिणी साध्वी पतिव्रतपरायणा

ਅਤੇ ਕੁਆਰੀ ਸੁਖ ਤੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਸ਼ੀਲ-ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਪੁੱਤਰਵਤੀ, ਸਾਧਵੀ ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਬਣੇ।

Verse 79

विवाहसमये प्राप्ते प्रारम्भे वा शृणोति यः । एतदाख्यानमव्यग्रं संपूज्य वृषभध्वजम् । तस्याऽविघ्नं भवेत्सर्वं कर्म वैवाहिकं च यत्

ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ—ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਵਿਆਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਵਿਵਾਹਿਕ ਕਰਮ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।