Adhyaya 67

Verse 1

। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो रामो भ्रातृभिरन्वितः । फलानि कन्दमूलानि गृहीत्वाऽश्रमसम्मुखः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਲ ਅਤੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਲ ਆਏ।

Verse 2

स दृष्ट्वा स्वाश्रमं ध्वस्तं पुलिन्दैर्बहुशो वृतम् । लकुटाश्मप्रहारैस्तु तां धेनुं जर्जरीकृताम्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਢਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਧੇਨੂ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜੋ ਲਾਠੀਆਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

Verse 3

पप्रच्छ किमिदं सर्वं व्याकुलत्वमुपागतम् । आश्रमास्पदमाभीरैः पुलिन्दैश्च समावृतम्

ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੰਗਾਮਾ ਉੱਠ ਪਿਆ ਹੈ? ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਇਹ ਅੰਗਣ ਆਭੀਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?”

Verse 4

केनैषा मामिका धेनुः प्रहारैर्जर्जरीकृता । तापस्यस्तापसाः सर्वे कस्मादेते रुदन्ति च

“ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੇਨੂ ਕਿਸ ਨੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਕੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕੀਤੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ—ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਖ—ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ?”

Verse 5

क्व स मेऽद्य पिता वृद्धो माता च सुतवत्सला । न मामद्य यथापूर्वं स्नेहाच्चायाति सम्मुखी

ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਬੁੱਢਾ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਵਤਸਲਾ ਮਾਤਾ ਕਿੱਥੇ? ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ?

Verse 6

अथ तस्य समाचख्युर्वृत्तांतं सर्वतापसाः । यथादृष्टं सुदुःखार्ता सहस्रार्जुनचेष्टितम्

ਤਦ ਸਭ ਤਪਸਵੀ, ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ—ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਸੀ—ਸਹਸ੍ਰਾਰਜੁਨ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਰਤੂਤ।

Verse 7

ततस्ते भ्रातरः सर्वे वज्रपातोपमं वचः । श्रुत्वा दृष्ट्वा च तं शस्त्रैः खंडितं जनकं निजम्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਰਾ, ਵਜ੍ਰਪਾਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਖੰਡਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤਿਅਧਿਕ ਆਘਾਤ ਨਾਲ ਸੱਤਬੁੱਧ ਹੋ ਗਏ।

Verse 8

मातरं क्षतसर्वाङ्गीं प्राणशेषां व्यथान्विताम् । रुरुदुः शोकसन्तप्ता मुक्त्वा रामं महाबलम्

ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਇਲ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਡੋਰ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਏ; ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕ ਪਾਸੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

रुदित्वाथ चिरं कालं विप्रलप्य मुहुर्मुहुः । अन्त्येष्टिं चक्रिरे तस्य वेदोक्तविधिना ततः

ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 10

अथ दाहावसाने ते कृत्वा गर्तां यथोचिताम् । मुक्त्वा रामं ददुस्तोयं पितुः पुत्रास्तिलान्वितम्

ਫਿਰ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਚਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਤਿਲ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 11

अथान्यैस्तापसैः प्रोक्तो रामः शस्त्रभृतां वरः । न प्रयच्छसि कस्मात्त्वं प्रेतपित्रे जलांजलिम्

ਤਦ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ ਬੋਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ: “ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਤ-ਪਿਤਰ ਲਈ ਜਲਾਂਜਲੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਰਪਦਾ?”

Verse 12

अथासौ बहुधा प्रो क्तस्तापसैर्जमदग्निजः । प्रहारान्गणयन्मातुः शितशस्त्रविनिर्मितान्

ਇਉਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਰੰਬਾਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਘਾਵ ਗਿਣਣ ਲੱਗਾ—ਤੀਖੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਜਖ਼ਮ।

Verse 13

ततस्तानब्रवीद्रामो विनिःश्वस्य मुनीश्वरान् । निषेधस्तोयदानस्य श्रूयतां यन्मया कृतः

ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣੋ, ਜਲ-ਦਾਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜੋ ਰੋਕ ਲਾਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ।”

Verse 14

अपराधं विना तातः क्षत्रियेण हतोमम । एकविंशतिः प्रहाराणां मातुरंगे स्थिता मम

“ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਖ਼ਸ਼ਤ੍ਰੀਏ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਇਕੀ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹਨ।”

Verse 15

तस्मान्निःक्षत्रियामुर्वीं यद्यहं न करोमि वै । प्रहारसंख्यया विप्रास्तन्मे स्यात्सर्वपातकम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੇ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਾ ਕਰਾਂ—ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ—ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ ਪਤਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 16

पितृमातृवधाज्जातं यत्कृतं तेन पाप्मना । क्षत्रियापसदेनात्र तथान्यदपि कुत्सितम्

ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ—ਉਸ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਨੀਚ ਪਤਿਤ ਨੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਨਿੰਦਣਯ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ…

Verse 17

ततस्तस्यैव चान्येषां क्षत्रियाणां दुरात्मनाम् । रुधिरैः पूरयित्वेमां गर्तां पितृजलोचिताम् । तर्पयिष्यामि रक्तेन पितरं नाहमंभसा

ਇਸ ਲਈ, ਉਸੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਰਾਤਮਾ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਇਸ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ-ਤਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਗਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 19

सूत उवाच । श्रुत्वा ते दारुणां तस्य प्रतिज्ञां तापसोत्तमाः । परं विस्मयमापन्ना नोचुः किंचित्ततः परम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਪਸਵੀ ਪਰਮ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੇ।

Verse 20

सर्वैस्तैः शबरैः सार्धं पुलिन्दैर्मेदकैस्तथा । बद्धगोधांगुलित्राणैर्वरबाणधनुर्धरैः

ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਤੇ ਮੇਦਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਪੁੰਨ ਧਨੁਰਧਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੋਧਾ-ਚਮੜੇ ਦੇ ਬੱਝੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਸਨ—

Verse 21

तथाऽर्जुनोऽपि तं श्रुत्वा समायातं भृगूत्तमम् । सैन्येन महता युक्तं प्रतिज्ञाधारिणं तथा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ-ਧਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਤਦਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।

Verse 22

ततस्तु सम्मुखो दृष्टो युद्धार्थं स विनिर्ययौ । सार्धं नानाविधैर्योधैः सर्वैर्देवासुरोपमैः

ਫਿਰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮੁਖਾਮੁਖੀ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ।

Verse 23

अथाभवन्महायुद्धं पुलिन्दानां द्विजोत्तमाः । हैहयाधिपतेर्योधैः सार्धं देवासुरोपमैः

ਤਦ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮੋ, ਪੁਲਿੰਦਾਂ ਅਤੇ ਹੈਹਯ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ।

Verse 24

ततस्ते हैहयाः सर्वे शरैराशीविषोपमैः । वध्यन्ते शबरैः संख्ये गर्जमानैर्मुहुर्मुहुः

ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੈਹਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡੱਸਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਗੱਜਦੇ ਰਹੇ।

Verse 25

ब्रह्महत्यासमुत्थेन पातकेन ततश्च ते । जाता निस्तेजसः सर्वे प्रपतंति धरातले

ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਤੇਜ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 26

न कश्चित्पौरुषं तत्र संप्रदर्शयितुं क्षमः । पलायनपरा सर्वे वध्यन्ते निशितैः शरैः

ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪੌਰਖਾ ਵਿਖਾਣਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਸੀ। ਸਭ ਕੇਵਲ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਸਨ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ।

Verse 27

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा हैहयाधिपतिः क्रुधा । स्वचापं वाञ्छयामास सज्यं कर्तुं त्वरान्वितः । शक्नोति नारोपयितुं सुयत्नमपि चाश्रितः

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ-ਭੱਜਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹੈਹਯਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਸਜਾ ਕੇ ਤਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਜਤਨ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾ ਨਾ ਸਕਿਆ।

Verse 28

ततश्चाकर्षयामास खङ्गं कोशात्सुनिर्मलम् । आक्रष्टुं न च शक्रोति वैलक्ष्यं परमं गतः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚਣੀ ਚਾਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਖਿੱਚ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਅਤੇ ਪਰਮ ਲੱਜਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

Verse 29

गदया निर्जितो रौद्रो रावणो लोकरावणः । यया साप्यपतद्धस्तात्तत्क्षणात्पृथिवीतले

ਉਸ ਗਦਾ ਨਾਲ ਰੌਦ੍ਰ ਰਾਵਣ—ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਯੰਕਰ—ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਗਦਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਸੇ ਪਲ ਛੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।

Verse 30

नर्मदायाः प्रवाहो यैः सहस्राख्यैः करैः शुभैः । विधृतस्तेन ते सर्वे बभूवुः कम्पविह्वलाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਹੱਥਾਂ—ਜੋ ‘ਹਜ਼ਾਰ’ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ—ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੰਬਦੇ ਤੇ ਥਰਥਰਾਏ ਹੋਏ ਹੋ ਗਏ।

Verse 31

न शस्त्रं शेकुरुद्धर्तुं दैवयोगात्कथंचन । दिव्यास्त्राणां तथा सर्वे मन्त्रा विस्मृतिमागताः

ਦੈਵ-ਯੋਗ ਦੇ ਫੇਰ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਸੇ ਭੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਉਠਾ ਨ ਸਕੇ; ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਵਿਸਰ ਗਏ।

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे रामः संप्राप्तः क्रोधमूर्छितः । तीक्ष्णं परशुमुद्यम्य ततस्तं प्राह निष्ठुरम्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਢ ਹੋਇਆ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤਿੱਖਾ ਪਰਸ਼ੁ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਆਖੇ।

Verse 33

हैहयाधिपते पाप यैः करैर्जनको मम । त्वया विनिहतस्तान्मे शीघ्रं दर्शय सांप्रतम्

“ਹੈਹਯਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਹੇ ਪਾਪੀ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜਨਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੱਥ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਿਖਾ।”

Verse 34

ब्रह्मतेजोहतः सोऽपि प्रोक्तस्तेन सुनिष्ठुरम् । नोवाच चोत्तरं किंचिदालेख्ये लिखितो यथा

ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕੁਝ ਭੀ ਉੱਤਰ ਨ ਬੋਲਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਤਸਵੀਰ।

Verse 35

ततो भुजवनं तस्य रामः शस्त्रभृतां वरः । मुहुर्मुहुर्विनिर्भर्त्स्य प्रचकर्त शनैःशनैः

ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਰੰਵਾਰ ਡਾਂਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਭੁਜਾਂ ਦੇ ‘ਵਨ’ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਕੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 36

ततश्छित्त्वा शिरस्तस्य कुठारेण भृगूद्वहः । जग्राह रुधिरं यत्नात्प्रहारेभ्यः स्वयं द्विजाः

ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਨੇ ਕੁਹਾੜੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਖੁਦ ਜ਼ਖਮਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਖੂਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।

Verse 37

पूरयित्वा महाकुम्भाञ्छबरेभ्यो ददौ ततः । म्लेच्छेभ्यो लुब्धकेभ्यश्च ततः प्रोवाच सादरम्

ਵੱਡੇ ਘੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਸ਼ਬਰਾਂ, ਮਲੇਛਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ; ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 38

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गर्ता मे भ्रातृभिः कृता । पितृसंतर्पणार्थाय सलिलेन परिप्लुता

ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਟੋਆ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 39

प्रक्षिपध्वं द्रुतं गत्वा तस्यां रक्तमिदं महत् । पापस्यास्य सपत्नस्य ममादेशादसंशयम्

ਜਲਦੀ ਜਾਓ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖੂਨ ਉਸ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

Verse 40

येन तातं निजं भक्त्या तर्पयित्वा विधानतः । ऋणस्य मुक्तिर्भवति येन मे पैतृकस्यच

ਇਸ ਦੁਆਰਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਵੀ।