Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

वीरसेनसुतः पूर्वं नलोनाम महीपतिः । आसीत्सर्वगुणोपेतः सर्व शत्रुक्षयावहः

Transliteration

vīrasenasutaḥ pūrvaṃ nalonāma mahīpatiḥ | āsītsarvaguṇopetaḥ sarva śatrukṣayāvahaḥ

Translation

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵੀਰਸੇਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੀ।

Word by Word

• वीरसेनसुतः: son of Vīrasena
• वीरसेनसुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीरसेन + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वीरसेनस्य सुतः)

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)

• नलः: Nala
• नलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध/निर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (अव्यय-प्रयोग)
• Form: अव्ययम्; नाम-निर्देशकः (particle meaning 'by name')

• महीपतिः: king
• महीपतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही+पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीयाः पतिः)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• सर्वगुणोपेतः: endowed with all virtues
• सर्वगुणोपेतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व+गुण+उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक; उप+√इ (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'नलः/महीपतिः'

• सर्व: all
• सर्व: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः; अत्र विशेषणम् 'शत्रुक्षयावहः' इत्यस्य (all)

• शत्रुक्षयावहः: bringing destruction of enemies
• शत्रुक्षयावहः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शत्रु+क्षय+आवह (प्रातिपदिक; आ+√वह् धातु)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् 'नलः'

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas (implied by subsequent address 'viprāḥ')

Visual Art Cues

Scene: A regal portrait-like scene: King Nala, youthful and composed, seated on a throne with emblems of sovereignty; courtiers and warriors around; aura of virtue and strength.

Characters & Entities

• Nala
• Vīrasena

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas anchor tīrtha-glories in exemplary lives: virtue and kingship are presented as dharmic foundations even before trials arise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the Carmamuṇḍā Devī locale; Nala’s story is introduced to explain the site’s sanctity and origins.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse provides narrative background (Nala’s lineage and qualities).