Adhyaya 47

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । महाकालस्य माहात्म्यं विस्तरेण महामते । अस्माकं सूतज ब्रूहि सर्वं वेत्ति यतो भवान्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ! ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ! ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।

Verse 2

सूत उवाच । आसीत्पूर्वं महीपाल इक्ष्वाकुकुलनन्दनः । रुद्रसेन इति ख्यातः सर्वशत्रुनिषूदनः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਧਰਤੀਪਾਲ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਇਖ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੁਦ੍ਰਸੇਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ—ਸਾਰੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ।

Verse 3

समुद्र इव गांभीर्ये सौम्यत्वे शशिसंनिभः । वीर्ये यथा सहस्राक्षो रूपे कन्दर्पसन्निभः

ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਡੂੰਘਾ ਸੀ, ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸਮਾਨ ਕੋਮਲ; ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਜਿਹਾ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਦ੍ਰਪ ਵਰਗਾ ਮਨੋਹਰ।

Verse 4

तस्य कांतीति विख्याता पुरी सर्वगुणान्विता । राजधान्यभवच्छ्रेष्ठा प्रोच्चप्राकारतोरणा

ਉਸ ਦੀ ਨਗਰੀ ‘ਕਾਂਤੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ। ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਬਣੀ, ਉੱਚੀਆਂ ਫ਼ਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਭव्य ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 5

तथैवासीत्प्रिया तस्य भार्या परमसंमता । ख्याता पद्मवतीनाम रूपौदार्य गुणान्विता

ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਪਰਮ-ਸੰਮਾਨਿਤ ਪਤਨੀ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਰੂਪ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 6

स तया सहितो राजा वैशाख्या दिवसे सदा । समभ्येति निजस्थानात्सैन्येनाल्पेन संवृतः

ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸੈਨਿਕ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ।

Verse 7

चमत्कारपुरे क्षेत्रे पीठे तत्र द्विजोत्तमाः । महाकालस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम् । करोति श्रद्धया युक्तः सभार्यः स महीपतिः

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ! ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਸ ਪੀਠ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹੀਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰਾਤ-ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 8

उपवासपरो भूत्वा ध्यायमानो महेश्वरम् । गीतवाद्येन हृद्येन नृत्येन द्विजसत्तमाः । धर्माख्यानेन विप्राणां वेदाध्ययनविस्तरैः

ਉਪਵਾਸ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮੋ, (ਜਾਗਰਣ) ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ-ਵਾਜਿਆਂ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਆਖਿਆਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਧਿਐਨ-ਪਾਠ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

Verse 9

ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । ददौ दानानि विप्रेभ्यस्तपस्विभ्यो विशेषतः

ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਧੋਏ ਹੋਏ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 10

दीनांधकृपणेभ्यश्च तथान्येभ्यः सहस्रशः । वर्षेवर्षे सदैवं स समभ्येत्य महीपतिः । वैशाख्यां जागरं तस्य देवस्य पुरतोऽकरोत्

ਉਸ ਨੇ ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਗਾਲਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ।

Verse 11

यथायथा स भूपालः कुरुते रात्रिजागरम् । महाकालाग्रतस्तस्य तथा वृद्धिः प्रजायते

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਭੂਪਾਲ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਸਨਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

शत्रवो विलयं यांति लक्ष्मीर्वृद्धिं प्रगच्छति । एकदा स समायातस्तत्र यावन्महीपतिः

ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉੱਥੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 13

तत्रैव दिवसे तावन्महाकालस्य चाग्रतः । अपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठान्नानादिग्भ्यः समागतान्

ਉਸੇ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਨਾਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 14

वेदाध्ययनसंपन्नान्व्रतनिष्ठापरायणान् । एके तत्र कथाश्चक्रुः सुपुण्या ब्राह्मणोत्तमाः

ਉਹ ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਅਤਿ-ਪੁਣਯਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋਤਮਾਂ ਨੇ ਧਰਮਕਥਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ।

Verse 15

राजर्षीणां पुराणानां देवर्षीणां तथा परे । तीर्थानां च तथा चान्ये ब्रह्मर्षीणां तथा परे । यज्ञानां सागराणां च द्वीपानां च मनोहराः

ਕਿਸੇ ਨੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀਤੀ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਕੋਈ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੋਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ; ਅਤੇ ਯੱਗਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਦੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਭਰੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵੀ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Verse 16

अथ तान्पृथिवीपालः स प्रणम्य यथाक्रमम् । उपविष्टः सभामध्ये तैः सर्वैश्चाभिनंदितः

ਤਦ ਪૃਥਵੀਪਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 17

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते कथांते ते मुनीश्वराः । पप्रच्छुर्भूमिपालं तु कौतूहलसमन्विताः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਇਕ ਮੋੜ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਹ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ—ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ—ਭੂਪਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 18

वैशाखीदिवसे राजंस्त्वं सदाभ्येत्य दूरतः । वर्षेवर्षेऽस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम्

“ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੂੰ ਸਦਾ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।”

Verse 19

प्रकरोषि प्रयत्नेन त्यक्त्वान्याः सकलाः क्रियाः । स्नानदानादिका याश्च निर्दिष्टाः शास्त्रचिंतकैः

“ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਵੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।”

Verse 20

न ते यदि रहस्यं स्यात्तदाऽशेषं प्रकीर्तय । नूनं त्वं वेत्सि तत्सर्वं यत्फलं रात्रिजागरे

ਜੇ ਇਹ ਭੇਦ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਰਾਤ-ਜਾਗਰਣ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 22

अहमासं वणिग्जात्या पुरा वै वैदिशे पुरे । निर्धनो बंधुभिर्मुक्तः परिभूतः पदेपदे

ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਣਿਕ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਧਨਹੀਣ ਸੀ—ਸਗਿਆਂ ਨੇ ਤਿਆਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 23

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । वैदिशे नाकरोद्वृष्टिं सप्त वर्षाणि पंच च

ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਨਾ ਕਰਵਾਈ—ਸੱਤ ਸਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ।

Verse 24

ततो वृष्टिनिरोधेन सर्वे लोकाः क्षुधार्द्दिताः । अन्नाभावान्मृताः केचित्केचिद्देशांतरे गताः

ਫਿਰ ਵਰਖਾ ਰੁਕਣ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਰ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 25

ततोऽहं स्वां समादाय पत्नीं क्षुत्क्षामगात्रिकाम् । अश्रुपूर्णमुखीं दीनां प्रस्खलन्तीं पदेपदे

ਤਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਤੁਰਿਆ—ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਚਿਹਰਾ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਦਿਨੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਠੋਕਰ ਖਾਂਦੀ।

Verse 26

सौराष्ट्रं मनसि ध्यात्वा प्रस्थितस्तदनन्तरम् । सुभिक्षं लोकतः श्रुत्वा जीवनाय द्विजोत्तमाः

ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ; ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਸੁਭਿੱਖ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਜੀਵ ਸਕੀਏ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ।

Verse 27

क्रमेण गच्छमानोऽथ भिक्षान्नकृतभोजनः । आनर्तविषयं प्राप्तश्चमत्कारपुरांतिके

ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਭਿੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ; ਅਤੇ ਆਨਰਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਚਮਤਕਾਰ ਨਾਮੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ।

Verse 28

तत्र रम्यं मया दृष्टं पद्मिनीखण्डमंडितम् । सरः स्वच्छोदकापूर्णं जलपक्षिभिरावृतम्

ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਨੋਹਰ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ, ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 29

ततोऽहं तत्समासाद्य स्नातः शीतेन वारिणा । क्षुधार्तश्च तृषार्तश्च श्रमार्तश्च विशेषतः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਠੰਢੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਚੂਰ ਸੀ।

Verse 30

अथाहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेश जलाशयात् । जलजानि क्रयार्थाय येन स्यादद्य भोजनम्

ਤਦ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨਾਥ, ਇਸ ਜਲਾਸ਼ਯ ਤੋਂ ਜਲਜ ਕਮਲ ਲੈ ਆਓ; ਵੇਚਣ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਮਿਲ ਸਕੇ।”

Verse 32

ततो मया गृहीतानि पद्मानि द्विजसत्तमाः । विक्रयार्थं प्रभूतानि वाच्छमानेन भोजनम्

ਤਦ ਮੈਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ; ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਲਿਆ।

Verse 33

चमत्कारपुरं प्राप्य ततोऽहं द्विजसत्तमाः । भ्रांतस्त्रिकेषु सर्वेषु चत्वरेषु गृहेषु च

ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ—ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਚੌਕਾਂ ਅਤੇ ਘਰ-ਘਰ ਵੀ।

Verse 34

न कश्चित्प्रतिगृह्णाति तानि पद्मानि मानवः । मम भाग्यवशाल्लोको जातः क्रयपराङ्मुखः

ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਕਮਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਮੇਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਗਏ ਸਨ।

Verse 35

अथ क्षुत्क्षामकण्ठस्य श्रांतस्य मम भास्करः । अस्ताचलमनुप्राप्तः संध्याकालस्ततोऽभवत्

ਫਿਰ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਲਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ ਅਸਤਾਚਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 36

ततो वैराग्यमापन्नः सुप्तोऽहं भग्नमंदिरे । तानि पद्मानि भूपृष्ठे निधाय सह भार्यया

ਤਦ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਕ ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤ ਗਿਆ; ਉਹ ਕਮਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ।

Verse 37

अथार्धरात्रे संप्राप्ते श्रुतो गीतध्वनिर्मया । ततश्च चिंतितं चित्ते जागरोऽयमसंशयम्

ਜਦ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਆ ਪਹੁੰਚੀ, ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣੀ; ਤਦ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਿਆ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਾਗਰਣ ਹੈ।

Verse 38

तस्माद्गच्छामि चेत्कश्चित्पद्मान्येतानि मे नरः । मूल्येन प्रतिगृह्णाति भोजनं जायते ततः

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਮਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 39

एवं विनिश्चयं कृत्वा पद्मान्यादाय सत्वरम् । सभार्यः प्रस्थितस्तत्र यत्र गीतस्य निःस्वनः

ਇਉਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲਏ; ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਚੱਲ ਪਿਆ ਜਿਥੋਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 40

ततश्चायतने तस्मिन्प्राप्तोऽहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं देवदेवेशं महाकालं प्रपूजितम् । अग्रस्थितैर्द्विजश्रेष्ठैर्जपगीतपरायणैः

ਫਿਰ ਉਸ ਆਯਤਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਕਾਲ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਿਤ ਵੇਖਿਆ; ਅੱਗੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਪ ਅਤੇ ਭਜਨ-ਗੀਤ ਵਿਚ ਲੀਨ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 41

एके नृत्यं प्रकुर्वंति गीतमन्ये जपं परे । अन्ये होमं द्विजश्रेष्ठा धर्माख्यानमथापरे

ਕੁਝ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਜਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ; ਹੋਰ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 42

ततः कश्चिन्मया पृष्टः क्रियते जागरोऽत्र किम् । क एते जागरासक्ता लोकाः कीर्तय मे द्रुतम्

ਤਦ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇੱਥੇ ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਜਾਗਰ ਨਾਲ ਲੀਨ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ।”

Verse 43

तेनोक्तमेष देवस्य महाकालस्य जागरः । क्रियते ब्राह्मणैर्भक्त्या उपवासपरायणैः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਦੇਵ ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਜਾਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਕਰਦੇ ਹਨ।”

Verse 44

अद्य पुण्यतिथिर्नाम वैशाखी पुण्यदा परा । यस्यामस्य पुरो भक्त्या नरः कुर्यात्प्रजागरम् । महाकालस्य देवस्य सौख्यं प्राप्नोत्यसंशयम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅੱਜ ਵੈਸਾਖੀ ਨਾਮ ਦੀ ਅਤਿ ਪੁੰਨ ਤਿਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 45

संति पद्मानि मे यच्छ मूल्यमादाय भद्रक । भोजनार्थमहं दद्मि कलधौतपलत्रयम्

“ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਮਲ-ਫੁੱਲ ਹਨ; ਹੇ ਭਦ੍ਰ ਪੁਰਖ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲਓ। ਭੋਜਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਲ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 46

ततोऽवधारितं चित्ते मया ब्राह्मणसत्तमाः । पूजयामि महाकालं पद्मैरेतैः सुरेश्वरम्

ਤਦ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ: “ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 47

न मया सुकृतं किंचिदन्यदेहांतरे कृतम् । नियतं तेन संभूत इत्थंभूतोऽस्मि दुर्गतः

ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਪਿਆ ਹਾਂ—ਦੁਰਭਾਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 48

परं क्षुत्क्षामकंठेयं भार्या मे प्रियवादिनी । अन्नाभावान्न संदेहः प्रातर्यास्यति संक्षयम्

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ—ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਉਹ ਘੁਲ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 49

एवं चिंतयमानस्य मम सा दयिता ततः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयावनता स्थिता

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਸੀ ਕਿ ਤਦ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 50

मा नाथ कुरु पद्मानां विक्रयं धनलोभतः । कुरुष्व च हितं वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सांप्रतम्

ਹੇ ਨਾਥ, ਧਨ ਦੇ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਚੋ। ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ ਉਹ ਕਰੋ—ਹੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਣੋ।

Verse 51

उपवासो बलाज्जातः सस्याभावादसंशयम् । अस्माकं जागरं चापि भविष्यति बुभुक्षया

ਅੰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਬਲਵਸ਼ ਉਪਵਾਸ ਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 52

तत्रोभाभ्यां कृतं स्नानं दिवा सरसि शोभने । घर्मार्त्ताभ्यां श्रमार्त्ताभ्यां कृतदेवार्चनं तथा

ਉੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਭੀ ਕੀਤੀ।

Verse 53

तस्माद्देवं महाकालं पूजयामोऽधुना वयम् । पद्मैरेतैः परं श्रेय आवयोर्येन जायते

ਇਸ ਲਈ ਆਓ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ ਉਪਜੇਗਾ।

Verse 54

राजोवाच । उभाभ्यामथ हृष्टाभ्यां पूजितोऽयं महेश्वरः । तैः पद्मैः सत्त्वमास्थाय कृत्वा पूजां द्विजोत्तमाः

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਚਨਾ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤੀ।

Verse 55

क्षुत्पीडया समायाता नैव निद्रा कथंचन । स्वल्पापि मंदिरे चात्र स्थितयोर्हरसन्निधौ

ਭੁੱਖ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਨੀਂਦ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਆਈ—ਜ਼ਰਾ ਭੀ ਨਹੀਂ—ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

Verse 56

ततः प्रभातसमये प्रोद्गते रविमंडले । मृतोऽहं क्षुधयाविष्टः स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः

ਫਿਰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਉਗ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।

Verse 57

अथ सा दयिता मह्यं तदादाय कलेवरम् । हर्षेण महताविष्टा प्रविष्टा हव्यवाहनम्

ਤਦ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੇ ਮੇਰਾ ਉਹ ਦੇਹ-ਕਲੇਵਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਯਜ੍ਞਾਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

Verse 58

तत्प्रभावादहं जातः कांतीनाथो महीपतिः । दशार्णाधिपतेः कन्या सापि जातिस्मरा सती

ਉਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਾਂਤੀਨਾਥ ਨਾਮ ਦਾ ਭੂਪਤਿ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਦਸ਼ਾਰ্ণ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ—ਸਤੀ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਿਮਰਣ ਵਾਲੀ।

Verse 59

ततः स्वयंवरं प्राप्ता मां विज्ञाय निजं पतिम् । मयापि सैव विज्ञाय पूर्वपत्नी समाहृता

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵਯੰਵਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜਨਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਣ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।

Verse 60

एतस्मात्कारणादस्य महाकालस्य जागरम् । वर्षेवर्षे च वैशाख्यां करोमि द्विजसत्तमाः

ਇਸ ਕਾਰਣ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਮੈਂ ਹਰ ਸਾਲ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕਾਲ ਲਈ ਜਾਗਰਣ (ਰਾਤ ਦੀ ਜਾਗ) ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 61

अनया प्रियया सार्धं पुष्पधूपानुलेपनैः । पूजयित्वा महाकालं सत्यमेतन्मयोदितम्

ਇਸ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਚੰਦਨ-ਲੇਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹੀ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 62

कृतो विप्रा मया त्वेष स तदा रात्रिजागरः । यथाप्येतत्फलं जातं देवस्यास्य प्रभावतः

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 63

अधुना श्रद्धया युक्तो यथोक्तविधिना ततः । यत्करोमि न जानामि किं मे संयच्छते फलम्

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं मया सत्यं द्विजोत्तमाः । येन सत्येन तेनैष महाकालः प्रसीदतु

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਸਤ੍ਯ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਮਹਾਕਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।

Verse 65

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । प्रचक्रुर्जपतेस्तस्य साधुवादाननेकशः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਅਨੇਕ ਸਾਧੁਵਾਦ ਕਹੇ।

Verse 66

ब्राह्मणा ऊचुः । सत्यमुक्तं महीपाल त्वयैतदखिलं वचः । महाकालप्रसादेन न किंचिद्दुर्लभं भुवि

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਚਨ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ।

Verse 67

तस्माद्विशेषतः सर्वे वर्षेवर्षे वयं नृप । करिष्यामोऽस्य देवस्य श्रद्धया रात्रिजागरम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਸਭ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ—ਹਰ ਸਾਲ ਭਕਤੀ-ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਰਾਤ-ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਾਂਗੇ।

Verse 68

ततः स पार्थिवस्ते च सर्व एव द्विजातयः । प्रचक्रुर्जागरं तस्य महाकालस्य संनिधौ

ਤਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਵਿਜਾਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਕਾਲ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਉਸ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 69

विशेषाद्धर्षसंयुक्ता विविधैर्गीतवादनैः । धर्माख्यानैश्च नृत्यैश्च वेदोच्चारैः पृथग्विधैः । तदारभ्य नृपाः सर्वे प्रचक्रुर्विस्मयान्विताः

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਨਾਨਾ ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਮ-ਆਖਿਆਨਾਂ ਨਾਲ, ਨ੍ਰਿਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਦ-ਉਚਾਰਨਾਂ ਨਾਲ—ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 70

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय स भूपतिः । पूजयित्वा महाकालं तांश्च सर्वान्द्विजोत्तमान् । अनुज्ञाप्य ययौ हृष्टः ससैन्यः स्वपुरं प्रति

ਫਿਰ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਭੂਪਤੀ ਉੱਠਿਆ; ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 71

ततः कालेन संप्राप्य देहान्तं स महीपतिः । संप्राप्तः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹੀਪਤੀ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ—ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

Verse 72

एतद्वः सर्वमाख्यातं महाकालसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मण श्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਮਹਾਕਾਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇਹ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 210

राजोवाच । रहस्यं परमं चैव यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । युष्माभिः कीर्तयिष्यामि तथाप्यखिलमेव हि

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇਹ ਪਰਮ ਰਹੱਸ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਾਂਗਾ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।