Adhyaya 4

Verse 1

। सूत उवाच । त्रिशंकुरिति संचिन्त्य विश्वामित्रं महामुनिम् । मनसा सुचिरं कालं ततश्चक्रे विनिश्चयम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਅਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ।

Verse 2

विश्वामित्रं परित्यज्य नान्योस्ति भुवनत्रये । यः कुर्यान्मे परित्राणं दुःखादस्मात्सुदारुणात्

‘ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਉਬਾਰ ਸਕੇ।’

Verse 3

कुरुक्षेत्रं समुद्दिश्य प्रतस्थे स ततः परम् । सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो मार्गपृच्छापरायणः

ਫਿਰ ਉਹ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਬਹੁਤ ਥੱਕਿਆ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰਾਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 4

ततः कालेन संप्राप्य कुरुक्षेत्रं स पार्थिवः । यत्नेनान्वेषयामास विश्वामित्राश्रमं ततः

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਯਤਨ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

Verse 5

एवं चान्वेषमाणेन तेन भूमिभृता तदा । सुदूरादेव संदृष्टं नीलद्रुमकदम्बकम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭੂਪਤਿ ਤਦ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨੀਲ-ਛਾਂਹ ਵਾਲੇ ਤਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗੁੱਛਾ ਵੇਖ ਲਿਆ।

Verse 6

उपरिष्टाद्बकैर्हंसैर्भ्रममाणैः समंततः । आटिभिर्मद्गुभिश्चैव समन्ताज्जलपक्षिभिः

ਉਪਰੋਂ ਤੇ ਚੌਫੇਰੇ ਬਗਲੇ ਤੇ ਹੰਸ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਆਟੀ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਮਦਗੂ ਆਦਿ ਜਲ-ਪੰਛੀ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 7

स मत्वा सलिलं तत्र पिपासार्तो महीपतिः । प्रतस्थे सत्वरो हृष्टो जलवातहृतक्लमः

ਉੱਥੇ ਜਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ; ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਤੇ ਜਲ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਹਰ ਲਈ।

Verse 8

अथापश्यन्मनोहारि सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । आश्रमं नदितीरस्थं मनःशोकविनाशनम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨੋਹਰ, ਸੁਮਧੁਰ ਸਤ੍ਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੇਖਿਆ—ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 9

पुष्पितैः फलितैर्वृक्षैः समंतात्परिवारितम् । विविधैर्मधुरारावैर्नादितं विहगोत्तमैः

ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਚੌਫੇਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਨਾ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 10

क्रीडंति नकुलाः सर्पैरूलूका यत्र वायसैः । मूषकैर्वृषदंशाश्च द्वीपिनो विविधैर्मृगैः

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਨਕੁਲ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ; ਉੱਲੂ ਕਾਂਵਾਂ ਨਾਲ; ਚੂਹੇ ਵ੍ਰਿਸਦੰਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਚਿਤਰੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ—ਵੈਰ ਸਭ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

Verse 11

अथापश्यन्नदीतीरे स तपस्विगणावृतम् । स्वाध्यायनिरतं दांतं विश्वामित्रं तपोनिधिनम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਤਪ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਨਿਗ੍ਰਹੀ, ਦਮਨਸ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ।

Verse 12

तेजसा तपसातीव दीप्यमानमिवानलम् । चीरवल्कलसंवीतं शालवृक्षं समाश्रितम्

ਉਹ ਤੀਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦਾ ਸੀ; ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚੀਰ-ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ।

Verse 13

अथ गत्वा स राजेन्द्रो दूरस्थोऽपि प्रणम्य तम् । अष्टांगेन प्रणामेन स्वनाम परिकीर्तयन्

ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜੇੰਦਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 14

तथान्यानपि तच्छिष्यान्कृताञ्जलिपुटः स्थितः । यथाक्रमं यथाज्येष्ठं श्रद्धया परया युतः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਠੇਪਣ ਅਨੁਸਾਰ—ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 15

धूलिधूसरितांगं तं ते तु दृष्ट्वा महीपतिम् । चंडाल इति मन्वानाश्चिह्नैर्गात्रसमुद्भवैः

ਉਸ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧੁਸਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹੀਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਉੱਠੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਸਮਝ ਲਿਆ।

Verse 16

भर्त्सयामासुरेवाथ वचनैः परुषाक्षरैः । धिक्छब्दैश्च तथैवान्ये याहियाहीति चासकृत्

ਫਿਰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਤਸਾਉਣ ਲੱਗੇ; ਹੋਰ ਵੀ ‘ਧਿਕ!’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ‘ਜਾ, ਜਾ!’ ਚੀਕਦੇ ਰਹੇ।

Verse 17

कस्त्वं पापेह संप्राप्तो मुनीनामाश्रमोत्तमे । वेदध्वनिसमाकीर्णे साधूनामपि दुर्लभे

‘ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ—ਜਿੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ?’

Verse 18

तस्माद्गच्छ द्रुतं यावन्न कश्चित्तापसस्तव । दत्त्वा शापं करोत्याशु प्राणानामपि संक्षयम्

‘ਇਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਚਲਾ ਜਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇ।’

Verse 19

त्रिशंकुरुवाच । त्रिशंकुर्नाम भूपोऽहं सूर्यवंशसमुद्भवः । शप्तो वसिष्ठपुत्रैश्च चंडालत्वे नियोजितः

ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਸੂਰਯਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।’

Verse 20

सोऽहं शरणमापन्नः शापमुक्त्यै द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रं जगन्मित्रं नान्या मेऽस्ति गतिः परा

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਜਗਤ ਦਾ ਮਿੱਤਰ—ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ।

Verse 21

विश्वामित्र उवाच । वसिष्ठस्य भवान्याज्यस्तत्पुत्राणां विशेषतः । तत्कस्मादीदृशे पापे तैस्त्वमद्य नियोजितः

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ—ਸਨਮਾਨ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਅੱਜ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਐਸੇ ਪਾਪਮਈ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਧੱਕਿਆ?

Verse 22

कोऽपराधस्त्वया तेषां कृतः पार्थिवसत्तम । प्राणद्रोहः कृतः किं वा दारधर्षणसंभवः

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਣ-ਹਿੰਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਕਰਤੂਤ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ?

Verse 23

त्रिशंकुरुवाच । अनेनैव शरीरेण स्वर्गाय गमनं प्रति । मया संप्रार्थितो यज्ञो वसिष्ठान्मुनिसत्तमात्

ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਿਸ਼ਠ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 24

तेनोक्तं न स यज्ञोऽस्ति येन स्वर्गे प्रगम्यते । अनेनैव शरीरेण मुक्त्वा देहांतरं नृप

ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਐਸਾ ਕੋਈ ਯਜ੍ਞ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ—ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਹ ਧਾਰੇ ਬਿਨਾਂ—ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।’

Verse 25

तच्छ्रुत्वा स मया प्रोक्तो यदि मां न नयिष्यति । स्वर्गं चानेन कायेन सद्यो यज्ञप्रभावतः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਜੇ ਤੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇਸੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇਂ, ਤਾਂ…’

Verse 26

तदन्यं गुरुमेवाद्य कर्ताहं नास्ति संशयः । एतज्ज्ञात्वा मुनिः प्राह यत्क्षेमं तत्समाचर

ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਧਾਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਜੋ ਤੇਰੇ ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰ।’

Verse 27

ततोऽहं तेन संत्यक्तस्तत्पुत्रान्प्राप्य निष्ठुरान् । प्रोक्तवानथ तत्सर्वं यद्वसिष्ठस्य कीर्तितम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਦਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ ਜੋ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 28

ततस्तैः शोकसंतप्तैः शप्तोस्मि मुनिसत्तम । नीतश्चेमां दशां पापां चंडालत्वे नियोजितः

ਫਿਰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ—ਚੰਡਾਲਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 29

सोऽहं त्वां मनसा ध्यात्वा सुदूरादिहरागतः । आशां गरीयसीं कृत्वा कुरुक्षेत्रे मुनीश्वर

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਦੂਰੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਸ ਧਰ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ।

Verse 30

नासाध्यं विद्यते किंचित्त्रिषु लोकेषु ते मुने । तस्मात्कुरु प्रतीकारं दुःखितस्य ममाधुना

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਾਧ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕਰ।

Verse 31

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो मुनीश्वरः । वसिष्ठस्पर्धयोवाच मुनिमध्ये व्यवस्थितः

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ—ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ—ਵਸਿਸ਼ਠ ਨਾਲ ਸਪਰਧਾ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 32

अहं त्वां याजयिष्यामि तेन यज्ञेन पार्थिव । गच्छसि त्रिदिवं येन इष्टमात्रेण तत्क्षणात्

ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਯਜ್ಞ-ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਯਜਮਾਨ ਬਣਾਵਾਂਗਾ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਵਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 33

त्वमेवं विहितो भूप वासिष्ठैरंत्यजस्तु तैः । मया भूयोऽपि भूपालः कर्तव्यो नात्र संशयः

ਹੇ ਭੂਪ! ਭਾਵੇਂ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅੰਤਯਜ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਬਣਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 34

तस्मादागच्छ भूपाल तीर्थयात्रां मया सह । कुरु तीर्थप्रभावेण येन त्वं स्याः शुचिः पुनः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭੂਪਾਲ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਆ। ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਤੂੰ ਮੁੜ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।

Verse 35

तथा यज्ञक्रियार्हश्च चंडालत्वविवर्जितः । नास्ति तत्पातकं यच्च तीर्थस्नानान्न नश्यति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਫਿਰ ਯਜ્ઞ-ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਚੰਡਾਲਤਾ ਦੇ ਦਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਐਸਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 36

सूत उवाच । एवं स निश्चयं कृत्वा गाधिपुत्रो मुनीश्वरः । त्रिशंकुं पृष्ठतः कृत्वा तीर्थयात्रामथाव्रजत्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਗਾਧੀ-ਪੁੱਤਰ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 37

कुरुक्षेत्रं सरस्वत्यां प्रभासे कुरुजांगले । पृथूदके गयाशीर्षे नैमिषे पुष्करत्रये

ਉਸ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਸਰਸਵਤੀ-ਦੇਸ਼, ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਪૃਥੂਦਕ, ਗਯਾਸ਼ੀਰਸ਼, ਨੈਮਿਸ਼ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੀ ਗਿਆ।

Verse 38

वाराणस्यां प्रयागे च केदारे श्रवणे नदे । चित्रकूटे च गोकर्णे शालिग्रामेऽचलेश्वरे

ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਗਿਆ; ਕੇਦਾਰ; ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਦੀ; ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਅਤੇ ਗੋਕਰਣ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਅਚਲੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 39

शुक्लतीर्थे सुराज्याख्ये दृषद्वति नदे शुभे । अथान्येषु सुपुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च

ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ, ਸੁਰਾਜ੍ਯ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਗਿਆ।

Verse 40

एवं तस्य नरेंद्रस्य सार्धं तेन महात्मना । अतिक्रांतो महान्कालो भ्रममाणस्य भूतले

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਰੇਂਦ੍ਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 41

मुच्यते न च पापेन चंडालत्वेन स द्विजाः । एवंविधेषु तीर्थेषु स्नातोपि च पृथक्पृथक्

ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਉਹ ਨਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਚੰਡਾਲਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ—ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਐਸੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 42

ततः क्रमात्समायातः सोऽर्बुदं पर्वतं प्रति । तत्रारुह्य समालोक्य पापघ्नमचलेश्वरम्

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅਰਬੁਦ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਪਨਾਸਕ ਅਚਲੇਸ਼ਵਰ—ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਭੂ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 43

यावदायतनात्तस्मान्निर्गच्छति मुनीश्वरः । तावत्तेनेक्षितो नाममार्कंडो मुनिसत्तमः

ਜਦੋਂ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਧਾਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਾਰਕੰਡ ਨਾਮਕ ਮੁਨਿਸੱਤਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ।

Verse 44

सोऽपि दृष्ट्वा जगन्मित्रं विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । प्रोवाचाथ कुतः प्राप्तः सांप्रतं त्वं मुनीश्वर

ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਜਗਤ-ਮਿੱਤਰ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ?”

Verse 45

कोऽयं तवानुगो रौद्रो दृश्यते चांत्यजाकृतिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व पृच्छतो मम सन्मुने

“ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇਰਾ ਅਨੁਚਰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਯਜ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਹੈ? ਹੇ ਸੱਜਣ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ।”

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । एष पार्थिवशार्दूलस्त्रिशंकुरिति विश्रुतः । वसिष्ठस्य सुतैर्नीतश्चंडालत्वं प्रकोपतः

ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚੰਡਾਲਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 47

मया चास्य प्रतिज्ञातं सप्तद्वीपवतीं महीम् । प्रभ्रमिष्याम्यहं यावन्मेध्यत्वं त्वमुपेष्यसि

“ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੱਤ ਦ੍ਵੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਤਦ ਤੱਕ ਭਟਕਦਾ ਰਹਾਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਮੇਧ੍ਯਤਾ—ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।”

Verse 48

भ्रांतोऽहं भूतले यानि तीर्थान्यायतनानि च । नचैष मेध्यतां प्राप्तः परिश्रांतोस्मि सांप्रतम्

“ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਯਤਨ ਹਨ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਭਟਕਿਆ; ਪਰ ਇਹ ਮੇਧ੍ਯਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 49

तस्मात्सर्वां महीं त्यक्त्वा लज्जया परया युतः । द्वीपान्महार्णवांस्त्यक्त्वा संप्रयास्याम्यतः परम्

“ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਘੋਰ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤਿਆਗਦਾ ਹਾਂ; ਦ੍ਵੀਪਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਥੋਂ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 50

मा वसिष्ठस्य पुत्राणामुपहासपदं गतः । प्रतिज्ञारहितो विप्र सत्यमेद्ब्रवीम्यहम्

ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਨਾ ਬਣਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 51

श्रीमार्कंडेय उवाच । यद्येवं मुनिशार्दूल कुरुष्व वचनं मम । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं मा त्यक्त्वा कुत्रचिद्व्रज

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਕਰ। ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੀਂ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਾ ਜਾ।”

Verse 52

एतस्मात्पर्वतात्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । अस्ति नैरृतदिग्भागे देशे चानर्तसंज्ञके

ਇਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਅਨਰਤ ਨਾਮਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ।

Verse 53

तत्राद्यं स्थापितं लिंगं हाटकेन सुरोत्तमैः । यत्तत्संकीर्त्यते लोके पाताले हाटकेश्वरम्

ਉੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਟਕ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹੀ ਧਾਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ‘ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 54

पातालजाह्नवीतोयं यत्रैवास्ति द्विजोत्तम । उद्धृते शंभुना लिंगे विनिष्क्रांतं रसातलात्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਉੱਥੇ ਹੀ ‘ਪਾਤਾਲ-ਜਾਹਨਵੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਜਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਜਲ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।

Verse 55

तत्र प्रविश्य यत्नेन पातालं वसुधाधिपः । करोतु जाह्नवीतोये स्नानं श्रद्धासमन्वितः

ਉੱਥੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ-ਸਹਿਤ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।

Verse 56

पश्चात्पश्यतु तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । भविष्यति ततः शुद्धश्चंडालत्वविवर्जितः

ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ; ਤਦ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਚੰਡਾਲਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 57

त्वमपि प्राप्स्यसि श्रेयः परं हृदयसंस्थितम् । ततोन्यदपि यत्किंचित्तत्रैव तपसि स्थितः

ਤੂੰ ਵੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ; ਫਿਰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੇਂ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।

Verse 58

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो मुनीश्वरः । त्रिशंकुना समायुक्तो गतस्तत्र द्रुतं ततः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਉਸੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 59

पाताले देवमार्गेण प्रविश्य नृपसत्तमम् । त्रिशंकुं स्नापयामास विधिदृष्टेन कर्मणा

ਦੇਵ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਰਪ-ਸੱਤਮ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 60

स्नातमात्रोथ राजा स हाटकेश्वदर्शनात् । चंडालत्वेन निर्मुक्तो बभूवार्कसमद्युतिः

ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੀ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਚੰਡਾਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਉਠਿਆ।

Verse 61

ततस्तं स मुनिः प्राह प्रणतं गतकल्मषम् । दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र चंडालत्वेन सांप्रतम्

ਤਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ—ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ—ਕਿਹਾ: “ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਚੰਡਾਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈਂ।”

Verse 62

दिष्ट्या प्राप्तः परं तेजो दिष्ट्या प्राप्तः परं तपः । तस्माद्यजस्व सत्रेण विधिवद्दक्षिणावता

ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਪਰਮ ਤਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਸਤ੍ਰ-ਯਜ੍ਞ ਕਰ।

Verse 63

येन संप्राप्स्यसे सिद्धिं नित्यं या हृदये स्थिता । त्वत्कृते प्रार्थयिष्यामि स्वयं गत्वा पितामहम्

ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਜੋ ਨਿੱਤ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 64

मखांशं सर्वदेवाद्यो येन गृह्णाति ते मखे । तस्मादत्रैव संभारान्सर्वान्यज्ञसमुद्भवान् । आनय ब्रह्मलोकाच्च यावदागमनं मम

ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਣੀ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੀ ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਲਿਆ ਆ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਤੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਆ।

Verse 65

बाढमित्येव सोऽप्याह स मुनिः संशितव्रतः । पितामहमुपागम्य प्रणिपत्याब्रवीद्वचः

“ਠੀਕ ਹੈ,” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ। ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 66

याजयिष्याम्यहं भूपं त्रिशंकुं प्रपितामह । मानुषेण शरीरेण येन गच्छति ते पदम्

“ਹੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ! ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਯਜ್ಞ ਕਰਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।”

Verse 67

तस्मादागच्छ तत्र त्वं यज्ञवाटं पितामह । सर्वैः सुरगणैः सार्धं शिवविष्णुपुरःसरैः

“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਯਜ್ಞ-ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਓ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਹੋਣ।”

Verse 68

प्रगृहाण स्वहस्तेन यज्ञभागं यथोचितम् । सशरीरो दिवं याति येनासौ त्वत्प्रसादतः

“ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਯਥੋਚਿਤ ਯਜ್ಞ-ਭਾਗ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਸ਼ਰੀਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।”

Verse 69

ब्रह्मोवाच । न यज्ञकर्मणा स्वर्गःस्वेन कायेन लभ्यते । मुक्त्वा देहांतरं ब्रह्मंस्तस्मान्मैवं वदस्व माम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਯਜ्ञ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਹ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੇ ਹੀ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਹੋ।”

Verse 70

वयमग्निमुखाः सर्वे हविर्गृह्णामहे मखे । वेदोक्तविधिना सम्यग्यजमानहिताय वै

ਅਸੀਂ ਸਭ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਮੁਖ ਬਣਾਕੇ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਹਵਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਵੇਦ-ਉਕਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਹੀ।

Verse 71

तस्माद्वह्निमुखे भूयः स जुहोति हविर्द्विज । ततः संप्राप्स्यति स्वर्गं त्वत्प्रसादादसंशयम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਉਹ ਅਗਨਿ-ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਹਵਿ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ; ਤਦ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।