Adhyaya 265

Verse 1

ऋषय ऊचुः । प्रभूतानि त्वयोक्तानि व्रतानि नियमास्तथा । प्रसुप्ते पुंडरीकाक्षे येषां संख्या न विद्यते

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਕਹੇ ਹਨ—ਇੰਨੇ ਕਿ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ—ਜਦੋਂ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿੰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 2

अशक्त्या हि शरीरस्य नियमानां कथं चरेत् । व्रतं हि सुकुमारांगो दानैर्वापि वदस्व नः

ਪਰ ਜੇ ਸਰੀਰ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮ ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਾਏ ਜਾਣ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਕੋਮਲ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਰਾਹੀਂ ਕਿਹੜਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।

Verse 3

सूत उवाच । अशक्तो नियमं कर्तुं सुकुमारो भवेत्तु यः । तेन तत्र प्रकर्तव्यं विख्यातं भीष्मपंचकम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਪੂਰਾ ਨਿਯਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਹ ਕੋਮਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ‘ਭੀਸ਼ਮ-ਪੰਚਕ’ ਨਾਮਕ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ।

Verse 4

कार्त्तिकस्य सिते पक्ष एकादश्यां समाहितः । प्रातरुत्थाय विप्रेंद्र कर्तव्यं दंतधावनम्

ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ—ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ (ਦੰਤਧਾਵਨ) ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 5

ततस्तु नियमं कुर्याद्वासुदेवपरायणः । पूर्वोक्तानां च सर्वेषां नियमानां द्विजोत्तमाः

ਫਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਮੰਨ ਕੇ ਨਿਯਮ ਧਾਰਨ ਕਰੇ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ—ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ-ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਲੇ।

Verse 6

उपवासः प्रकर्तव्यस्तस्मिन्नहनि भक्तितः । अशक्त्या वा शरीरस्य हेमं दद्यात्स्वशक्तितः

ਉਸ ਦਿਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਜੇ ਸਰੀਰ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 7

ब्राह्मणाय हविष्यान्नं दातव्यं वैष्णवैर्नरैः । एवं पञ्चदिनं यावत्कर्तव्यं व्रतमुत्तमम्

ਵੈਸ਼ਨਵ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਵਿਸ਼੍ਯ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 8

पूजनीयो हृषीकेशो जलशायिस्वरूपधृक् । गंधैर्धूपैश्च नैवेद्यै रात्रिजागरणैरपि

ਜਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਸੁਗੰਧਾਂ, ਧੂਪ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 9

षष्ठेऽहनि ततो जाते पूजयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । तांश्च वस्त्रैर्हिरण्येन मिष्टान्नेन प्रभक्तितः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ ਆਵੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 10

ततः कृतांजलिर्भूत्वा याचयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । सर्वे मे नियमाः प्राप्ता युष्माकं च प्रसादतः

ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ: “ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।”

Verse 11

ततस्तैरपि वक्तव्यं चतुर्मासीसमुद्भवम् । व्रतानां नियमानां च व्रतं भूयात्तवाखिलम्

ਤਦ ਉਹ ਵੀ ਕਹਿਣ: “ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਹੋਵੇ।”

Verse 12

ततो विसर्ज्य तान्विप्रान्भोजनं स्वयमाचरेत् । सर्वाहारेण राजेंद्र पंचगव्यप्रपूर्वकम्

ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰੇ; ਪੰਚਗਵ੍ਯ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਹਾਰ ਨਾਲ ਵਰਤ ਦੀ ਰੋਕ ਖੋਲੇ।

Verse 13

यः करोति व्रतं तस्य फलं स्याद्बहुपुण्यदम् । यः पुनर्व्रतमेतद्धि कुरुते दिनपंचकम् । उपवासपरस्तस्य फलं शतगुणं भवेत्

ਜੋ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਇਹੀ ਵਰਤ ਪੰਜ ਦਿਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

एकादश्यां हरेः पूजां जातिपुष्पैः समाचरेत् । द्वादश्यां बिल्वपत्रेण शतपत्र्या ततः परम् । त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां सुरभ्या भक्तिपूर्वकम्

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕਰੇ। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਿਲਵ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ; ਫਿਰ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰੀ ਕਮਲ ਨਾਲ। ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਕਰੇ।

Verse 15

भृंगराजेन पुण्येन पौर्णमास्यां प्रपूजयेत् । प्रतिपद्दिवसे सर्वैः पूजनीयो जनार्दनः । गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਨਾਲ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦਿਨ ਸਭ ਲੋਕ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। (ਤਿਆਰ ਕਰੋ) ਗੋਮੂਤਰ, ਗੋਮਯ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼-ਜਲ।

Verse 16

प्रतिपद्दिवसे सर्वान्प्राशयेत्कायशुद्धये । अगरं गुग्गुलं चैव कर्पूरं तगरं त्वचा

ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦਿਨ ਦੇਹ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਸਭ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਣ ਦ੍ਰਵ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ ਕਰਾਵੇ। (ਇਸ ਵਿੱਚ) ਅਗਰ, ਗੁੱਗਲ, ਕਪੂਰ, ਤਗਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਛਾਲ (ਤ੍ਵਚਾ) ਵਰਤੇ।

Verse 17

एकैकं निर्वपेद्धूपं प्रतिपद्दिवसेऽखिलम् । जलशायी जगद्योनिः शेषपर्यंकमाश्रितः

ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਦੇ ਦਿਨ ਧੂਪ ਦੀ ਹਰ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। (ਧਿਆਨ ਕਰੇ) ਜਲ-ਸ਼ਾਇੀ, ਜਗਤ-ਯੋਨੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਪਰਿਆੰਕ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 18

अर्घं गृह्णातु मे देवो भीष्मपंचकसिद्धये । मंत्रेणानेन दातव्यो ह्यर्घो देवस्य भक्तितः

“ਭੀਸ਼ਮ-ਪੰਚਕ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਮੇਰਾ ਅਰਘ੍ਯ ਮੇਰਾ ਦੇਵ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ।” ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਵਸ਼੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 19

शंखतोयं समादाय सपुष्पफलचंदनैः । नैवेद्यं परमान्नं च स्वशक्त्या निर्वपेद्द्विजाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਸ਼ੰਖ ਦਾ ਜਲ ਲੈ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਸਮੇਤ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੋ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਮਾਨ੍ਨ (ਮਿੱਠਾ ਚਾਵਲ)—ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ।

Verse 20

एतद्वः सर्वमाख्यातं व्रतं वै भीष्मपंचकम् । संप्राप्यते फलं चैव व्रतानां नियमैः सह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ-ਪੰਚਕ ਨਾਮਕ ਵ੍ਰਤ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ-ਸੰਯਮਾਂ ਸਮੇਤ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

ऋषय ऊचुः यदेतद्भवता प्रोक्तमशून्यशायिनीव्रतम् । इन्द्रेण यत्कृतं पूर्वं तुष्ट्यर्थं चक्रपाणिनः । प्रसुप्तस्य महाभाग फलं चैव प्रकीर्तितम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਾਇਿਨੀ ਵ੍ਰਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਅਤੇ ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਯੋਗ-ਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 22

कस्मिन्काले प्रकर्तव्यं केनैव विधिना तथा । तस्मात्सूत महाभाग विधानं विस्तराद्वद

ਇਹ ਕਰਮ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਸੂਤ ਜੀ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹੋ।

Verse 23

सूत उवाच । श्रावण्यां समतीतायां द्वितीयादिवसे स्थिते । प्रातरुत्थाय विप्रेन्द्रा नक्षत्रे विष्णुदैवते । पापिष्ठैः पतितैर्म्लेच्छैः संभाषं नैव कारयेत्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਾਸ ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸਵੇਰੇ ਉਠੋ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਦੇਵਤਾ ਵਾਲਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਅਤਿ ਪਾਪੀ, ਪਤਿਤ ਅਤੇ ਮਲੇਛਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਤ ਨਿਰਮਲ ਰਹੇ।

Verse 24

ततो मध्याह्नसमये स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । जलशायिनमासाद्य मंत्रेणानेन पूजयेत्

ਫਿਰ ਮੱਧਾਹਨ ਵੇਲੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਧੋਏ ਹੋਏ ਸੁੱਚੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ (ਜਲਸ਼ਾਯੀ) ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਾ ਕੇ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 25

श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकांत श्रीधामञ्छ्रीपतेऽव्यय । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदम्

ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ-ਧਾਰੀ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਧਾਮ, ਹੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ! ਮੇਰਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਨਾਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।

Verse 26

पितरो मा प्रणश्यंतु मा प्रणश्यंतु चाग्नयः । देवता मा प्रणश्यंतु मत्तो दांपत्यभेदतः

ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ; ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਵੀ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ; ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ—ਮੇਰੇ ਦਾਂਪਤ੍ਯ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭੇਦ ਕਾਰਨ।

Verse 27

लक्ष्म्या वियुज्यसे कृष्ण न कदाचिद्यथा भवान् । तथा कलत्रसम्बन्धो देव मा मे प्रणश्यतु

ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 28

लक्ष्म्या ह्यशून्यं शयनं यथा ते देव सर्वदा । शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथा जन्मनि जन्मनि

ਹੇ ਦੇਵ! ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਸ਼ਯਨ ਕਦੇ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ; ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਸ਼ਯਿਆ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੇ—ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੱਕ।

Verse 29

एवमर्थं निवेद्याथ ततो विप्रं प्रपूजयेत् । यथाशक्त्या द्विजश्रेष्ठा वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ। ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਛਲ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਬਚੇ।

Verse 30

एवं भाद्रपदे मासि आश्विने कार्तिके तथा । पूजयेच्च जगन्नाथं जलशायिनमच्युतम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦ, ਆਸ਼ਵਿਨ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਸ਼ਯੀਨ ਅਚ੍ਯੁਤ ਜਗੰਨਾਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 31

अक्षारभोजनं कार्यं विशेषात्तैलवर्जितम् । समाप्तौ च ततो दद्याद्ब्राह्मणेंद्राय भक्तितः

ਅਕ੍ਸ਼ਾਰ-ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਉੱਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 32

फलव्रीहिसमोपेतां शय्यां वस्त्रसमन्विताम् । सुवर्णं दक्षिणायां च तथैव च फलं लभेत्

ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਯਿਆ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਸੁਵਰਨ ਵੀ ਦੇਵੇ—ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

एवं यः कुरुते सम्यग्व्रतमेतत्समाहितः । तस्य तुष्टिपथं याति जलशायी जगद्गुरुः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਲ-ਸ਼ਯੀ ਜਗਦਗੁਰੂ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

यथा शक्रस्य संतुष्टः पूर्वमेव द्विजोत्तमाः । अशून्यं शयनं तस्य भवेज्जन्मनि जन्मनि

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਇੰਦਰ (ਸ਼ਕ੍ਰ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ਯਿਆ ਕਦੇ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ—ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੱਕ।

Verse 35

अष्टमासकृतं पापमज्ञानाज्ज्ञानतोऽपि वा । अशून्यशयनात्सर्वं व्रतान्नाशं नयेत्पुमान्

ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ—ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨ ਵਰਤ ਦੁਆਰਾ—ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

पुत्रहीना च या नारी काकवन्ध्या च या भवेत् । विधवा या करोत्येतद्व्रतमेवं समाहिता । तस्यास्तुष्टो जगन्नाथः कायशुद्धिं प्रयच्छति

ਜੋ ਨਾਰੀ ਪੁੱਤਰਹੀਨ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ‘ਕਾਕਵੰਧਿਆ’ (ਜੀਵਤ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਵੰਝੀ) ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ-ਸਹਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜਗੰਨਾਥ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਹ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 37

न तस्या जायते बुद्धिः कदाचित्पापसंभवा । न कामोपहता बुद्धिः कथंचिदपि जायते

ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਨਾਹ ਹੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੁੱਧੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।

Verse 38

कुमारिकापि या सम्यग्व्रतमेतत्समाचरेत् । सा पतिं लभते विप्राः कुलीनं रूपसंयुतम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਜੋ ਕੁਆਰੀ ਵੀ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 39

निष्कामः कुरुते यस्तु व्रतमेतत्समाहितः । चातुर्मास्युद्भवानां च नियमानां फलं लभेत्

ਪਰ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 265

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने अशून्यशयनव्रतमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ-ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਜਲਸ਼ਾਯੀ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ‘ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।