Adhyaya 236

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इष्टवस्तुप्रदो विष्णुर्लोकश्चेष्टरुचिः सदा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चातुमास्ये त्यजेच्च तत्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮਨਪਸੰਦ ਭੋਗ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 2

नारायणस्य प्रीत्यर्थं तदेवाक्षय्यमाप्यते । मर्त्यस्त्यजति श्रद्धावान्सोऽनंतफलभाग्भवेत्

ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਇਹ ਵਰਤ/ਤਿਆਗ ਫਲ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਰਤਯ ਭਗਤਿ-ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 3

कांस्यभाजनसंत्यागाज्जायते भूपतिर्भुवि । पालाशपत्रे भुञ्जानो ब्रह्मभूयस्त्वमश्नुते

ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪਦ (ਉੱਚ ਆਤਮਿਕ ਮਹਿਮਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

ताम्रपात्रे न भुञ्जीत कदाचिद्वा गृही नरः । चातुर्मास्ये विशेषेण ताम्रपात्रं विवर्जयेत्

ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਤਿਆਗ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 5

अर्कपत्रेषु भुञ्जानोऽनुपमं लभते फलम् । वटपत्रेषु भोक्तव्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤੁਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਟ (ਬਰਗਦ) ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 6

अश्वत्थपत्रसंभोगः कार्यो बुधजनैः सदा । एकान्नभोजी राजा स्यात्सकलं भूमिमण्डले

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਅਸ਼ਵਤਥ (ਪੀਪਲ) ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਅੰਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 7

तथा च लवणत्यागात्सुभगो जायते नरः । गोधूमान्नपरित्यागाज्जायते जनवलभः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੂਣ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਭਾਗਾ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਗੇਹੂੰ-ਆਧਾਰਿਤ ਅੰਨ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 8

अशाकभोजी दीर्घायुश्चातुर्मास्येऽभिजायते । रसत्यागान्महाप्राणी मधुत्यागात्सुलोचनः

ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਾਕ-ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਦੀਰਘਾਯੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਸਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਬਲਵਾਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 9

मुद्गत्यागाद्रिपुमृती राजमाषाद्धनाढ्यता । अश्वाप्तिस्तंडुलत्यागाच्चातुर्मास्येऽभिजायते

ਮੂੰਗ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਮਾਸ਼ (ਉੜਦ) ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਧਨ-ਸੰਪੱਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਲ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵ-ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

फलत्यागाद्बहुसुतस्तैलत्यागात्सुरूपिता । ज्ञानी तुवरिसंत्यागाद्बलं वीर्यं सदैव हि

ਫਲਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇਲ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਵਰੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਯ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 11

मार्गमांसपरित्यागान्नरकं न च पश्यति । शौकरस्य पीरत्यागाद्ब्रह्मवासमवाप्नुयात्

ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

ज्ञानं लावकसन्त्यागादाज्यत्यागे महत्सुखम् । आसवं सम्परित्यज्य मुक्तिस्तस्य न दुर्लभा

ਲਾਵਕ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਘੀ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਆਸਵ (ਖਮੀਰੀ ਮਦਿਰਾ) ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 13

दधिदुग्धपरित्यागी गोलोके सुख भाग्भवेत्

ਜੋ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 14

ब्रह्मा पायससंत्यागात्क्षिप्रात्यागान्महेश्वरः । कन्दर्पोऽपूपसंत्यागान्मोदकत्याजकः सुखी

ਪਾਇਸ (ਮਿੱਠਾ ਖੀਰ) ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ-ਪਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਪੂਪ (ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨ) ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਕੰਦਰਪ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੋਦਕ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਾ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

गृहाश्रमपरित्यागी बाह्या श्रमनिषेवकः । चातुर्मास्यं हरिप्रीत्यै न मातुर्जठरे शिशुः

ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਾਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਠਿਨ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Verse 16

नृपो मरीचसंत्यागाच्छुण्ठीत्यागेन सत्कविः । शर्करायाः परित्यागाज्जायते राजपूजितः

ਮਰੀਚ (ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ) ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਸੁੰਠੀ (ਸੁੱਕੀ ਅਦਰਕ) ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਸਤਕਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

गुडत्यागान्महाभूतिस्तथा दाडिमवर्जनात् । रक्तवस्त्रपरित्यागाज्जायते जनवल्लभः

ਗੁੜ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨਾਰ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਰਹਿਣ ਨਾਲ। ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 18

पट्टकूलपरित्यागादक्षय्यं स्वर्ग माप्नुयात् । माषान्नचणकान्नस्य त्यागान्नैव पुनर्भवः

ਪੱਟ-ਕਪੜੇ (ਉੱਤਮ ਵਸਤ੍ਰ) ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਸ਼ (ਉੜਦ) ਅਤੇ ਚਣਿਆਂ ਦੇ ਅੰਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 19

कृष्णवस्त्रं सदा त्याज्यं चातुर्मास्ये विशेषतः । सूर्यसंदर्शनाच्छुद्धिर्नीलवस्त्रस्य दर्शनात्

ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਸਦਾ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ (ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ)।

Verse 20

चंदनस्य परित्यागाद्गांधर्वं लोकमश्नुते । कर्पूरस्य परित्यागाद्यावज्जीवं महाधनी

ਚੰਦਨ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੰਧਰਵ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਭਰ ਮਹਾਧਨੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 21

कुसुम्भस्य परित्यागान्नैव पश्येद्यमाल यम् । केशरस्य परित्यागान्मनुष्यो राजवल्लभः

ਕੁਸੁੰਭ (ਕਸੁੰਭਾ ਰੰਗ) ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਯਮਾਲਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੇਸਰ ਦਾ ਪਰਿਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 22

यक्षकर्दमसंत्यागाद्ब्रह्मलोके महीयते । ज्ञानी पुष्पपरित्यागाच्छय्यात्यागे महत्सु खम्

ਯਕਸ਼-ਕਰਦਮ (ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ) ਦਾ ਤਿਆਗ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਯਿਆ (ਸੇਜ) ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

भार्यावियोगं नाप्नोति चातुर्मास्ये न संशयः । अलीकवादसंत्यागान्मोक्षद्वारमपावृतम्

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਝੂਠੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

परमर्मप्रकाशश्च सद्यःपापसमा गमः । चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते परनिन्दां विवर्जयेत्

ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਤਿ-ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ—ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 25

परनिन्दा महापापं परनिन्दा महाभयम् । परनिन्दा महद्दुःखं न तस्यां पातकं परम्

ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਮਹਾਪਾਪ ਹੈ, ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਮਹਾਂਭਯ ਹੈ। ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਮਹਾਦੁਖ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਤਕ ਨਹੀਂ।

Verse 26

केवलं निन्दने चैव तत्पापं लभते गुरु । यथा शृण्वान एव स्यात्पातकी न ततः परः

ਕੇਵਲ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਤਕੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 27

केशसंस्कारसंत्यागात्तापत्रयविवर्जितः । नखरोमधरो यस्तु हरौ सुप्ते विशेषतः

ਕੇਸ਼-ਸੰਸਕਾਰ (ਵਾਲ ਸਵਾਰਨ) ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਖਾਂ ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੇ ਰੋਮ ਨਾ ਕਟੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਇਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

सर्वोपायैर्विष्णुरेव प्रसाद्यो योगिध्येयः प्रवरैः सर्ववर्णेः । विष्णोर्नाम्ना मुच्यते घोरबन्धाच्चातुर्मास्ये स्मर्यतेऽसौ विशेषात्

ਹਰ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ-ਵਿਸ਼ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਰਾਧ੍ਯ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 69

सबलः कनकत्यागाद्रूप्यत्यागेन मानुषः

ਸੋਨਾ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬਲਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਧੀਰਜ-ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 236

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिता यां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यमाहात्म्ये ब्रह्मनारदसंवाद इष्टवस्तुपरित्यागमहिमवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरद्वि शततमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਅੰਦਰ, ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ਸ਼ੇਸ਼ਸ਼ਾਯੀ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ੍ਯ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਾਰਦ ਸੰਵਾਦ ਰੂਪ ‘ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ—ਅਧਿਆਇ 236—ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।