Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

यदि मे न करोषि त्वं वचनं वदतोऽसकृत् । तेन यज्ञेन यक्ष्येऽहं तत्कृत्वान्यं द्विजं गुरुम्

Transliteration

yadi me na karoṣi tvaṃ vacanaṃ vadato'sakṛt | tena yajñena yakṣye'haṃ tatkṛtvānyaṃ dvijaṃ gurum

Translation

ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬਾਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹੀ ਯਜ੍ਞ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਬਣਾ ਲਵਾਂਗਾ।

Word by Word

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• करोषि: you do
• करोषि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• वचनम्: command/word
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वदतः: of (me) speaking
• वदतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त ‘वदत्’; षष्ठी (Genitive), एकवचन

• असकृत्: again and again
• असकृत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: असकृत् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (repeatedly)

• तेन: by that
• तेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण

• यज्ञेन: by a sacrifice
• यज्ञेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• यक्ष्ये: I will sacrifice
• यक्ष्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• कृत्वा: having done (that)
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• अन्यम्: another
• अन्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• द्विजम्: a Brahmin
• द्विजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• गुरुम्: as priest/teacher
• गुरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (द्विजम् इति कर्मणः विशेषणवत्)

Speaker

Triśaṅku

Skanda Dialogue

Listener: Vasiṣṭha

Visual Art Cues

Scene: Triśaṅku delivers an ultimatum, turning away slightly as if to leave; Vasiṣṭha remains seated, unshaken; sages exchange glances, sensing impending rupture.

Characters & Entities

• Triśaṅku
• Vasiṣṭha
• Yajña
• Guru
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It shows the danger of treating sacred rites and guruhood as instruments of personal will rather than dharma-guided authority.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The intention to perform a yajña under another brāhmaṇa’s guidance is stated.