Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 99

Devanagari script

यावन्नात्र कृतं स्नानं प्रत्यक्षं च द्विजन्मनाम् । सर्वेषां तावदेवाऽत्र न स विप्रो भवेत्स्फुटम्

Transliteration

yāvannātra kṛtaṃ snānaṃ pratyakṣaṃ ca dvijanmanām | sarveṣāṃ tāvadevā'tra na sa vipro bhavetsphuṭam

Translation

ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਦਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲਈ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

Word by Word

• यावत्: as long as
• यावत्: सम्बन्ध/काल (Temporal correlate)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/सम्बन्ध-अव्यय)
• Form: कालपरिमाणवाचक-अव्ययम् (correlative: as long as)

• न: not
• न: सम्बन्ध/निपात (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Locative adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम्

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; ‘स्नानम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: कर्ता (Subject; of implied ‘is done’)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• प्रत्यक्षम्: directly, in person
• प्रत्यक्षम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; अत्र क्रियाविशेषणवत् (directly/visibly)

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• द्विजन्मनाम्: of the twice-born (Brahmins etc.)
• द्विजन्मनाम्: सम्बन्ध (Genitive/Relation)
• Type: Noun
• Root: द्वि + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (द्विजानां जन्म = द्विजन्मन्), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचनम्

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: सम्बन्ध (Genitive/Relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचनम्

• तावत्: so long
• तावत्: सम्बन्ध/काल (Temporal correlate)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय/सम्बन्ध-अव्यय)
• Form: परिमाणवाचक-अव्ययम् (correlative: so long/that much)

• एव: indeed/only
• एव: सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपातः (emphasis)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Locative adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम्

• न: not
• न: सम्बन्ध/निपात (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• विप्रः: a Brahmin
• विप्रः: विधेय-नाम (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• भवेत्: would be/become
• भवेत्: क्रिया (Predicate verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• स्फुटम्: clearly
• स्फुटम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स्फुटम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: clearly)

Speaker

Narrative voice (contextual; likely Sūta relating the tīrtha-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Twice-born pilgrims descend steps into sacred water in daylight; elders witness the bath; wet sacred thread visible; afterward, they perform ācamana and don clean cloth, ready for rites.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is not merely claimed by birth or label; sacred discipline and visible purification complete one’s dharmic standing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular ‘here’—the chapter’s tīrtha/kuṇḍa—whose snāna is presented as decisive for purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (ritual bathing) at this tīrtha, in a manner that is direct and publicly verifiable.