Adhyaya 103

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । आश्चर्यं सूतपुत्रैतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यत्स्थापितानि लिंगानि राक्षसैरपि वानरैः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ, ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਕਿ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 2

तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि यत्रयत्र यथायथा । तैः स्थापितानि लिंगानि येषु स्थानेषु सूतज

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੂਤਜ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ—ਕਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ।

Verse 3

सूत उवाच । सुग्रीवः संभ्रमित्वाथ क्षेत्रं सर्वमशेषतः । बालमंडनकं प्राप्य तत्र स्नात्वा समाहितः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਛੱਡੇ ਭ੍ਰਮਣ ਕੀਤਾ; ਬਾਲਮੰਡਨਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 4

मुखलिंगं ततस्तत्र स्थापयामास शूलिनः । तथान्यैर्वानरैः सर्वैमुखलिंगानि शूलिनः । स्वसंज्ञार्थं द्विजश्रेष्ठाः स्थापितानि यथेच्छया

ਫਿਰ ਉਸ ਥਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੁਖ-ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਹੇ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੰਜ्ञਾ ਲਈ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੂਲਿਨ ਦੇ ਮੁਖ-ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 5

यस्तेषां मुखलिंगानां करोति घृतकंबलम् । मकरस्थेन सूर्येण शिवलोकं स गच्छति

ਜੋ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਮੁਖ-ਲਿੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਘਿਉ ਦਾ ਕਮਬਲ—ਅਰਥਾਤ ਘਿਉ ਨਾਲ ਆਵਰਨ/ਅਭਿਸੇਕ—ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

ततः पश्चिमदिग्भागे तस्य क्षेत्रस्य राक्षसैः । संस्थापितानि लिङ्गानि चतुर्वक्त्राणि च द्विजाः

ਫਿਰ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦਵਿਜੋ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ।

Verse 7

रामेण पूर्वदिग्भागे प्रासादानां च पंचकम् । स्थापितं भक्तियुक्तेन सर्वपातकनाशनम्

ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਮ ਨੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 8

तथादक्षिणदिग्भागे कूपिका तेन निर्मिता । आनर्त्तीयतडागस्य समीपे पापनाशनी

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕੂਆਂ (ਕੂਪਿਕਾ) ਬਣਾਇਆ; ਆਨਰੱਤੀਯ ਤਡਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।

Verse 9

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं संप्राप्ते दक्षिणायने । सोऽश्वमेधफलं प्राप्य पितृलोके महीयते

ਜੋ ਕੋਈ ਦੱਖਿਣਾਯਨ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਤੇ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

यस्तत्र दीपकं दद्यात्कार्तिके मासि च द्विजाः । न स पश्यति रौद्रांस्तान्नरकानेकविंशतिम् । न चांधो जायते क्वापि यत्रयत्र प्रजायते

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਭਿਆਨਕ ਇਕੀ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਜਨਮਦਾ।

Verse 11

ऋषय ऊचुः । आनर्त्तीयतडागं तत्केन तत्र विनिर्मितम् । किंप्रभावं च कार्त्स्न्येन सूतपुत्र प्रकीर्तय

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਹ ਆਨਰੱਤੀਯ ਤਡਾਗ ਉੱਥੇ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ? ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।”

Verse 12

सूत उवाच । आनर्त्तीयतडागस्य महिमा द्विजसत्तमाः । एकवक्त्रेण नो शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਆਨਰੱਤੀਯ ਤਡਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ—ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।”

Verse 13

आश्विनस्य सिते पक्षे चतुर्दश्यां समाहितः । स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयेद्विधिपूर्वकम्

ਆਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ।

Verse 14

ततो दीपोत्सवदिने श्राद्धं कृत्वा समाहितः । दामोदरं यमं पूज्य दीपं दद्यात्स्वभक्तितः

ਫਿਰ ਦੀਪੋਤਸਵ ਦੇ ਦਿਨ, ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ; ਦਾਮੋਦਰ ਅਤੇ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਅਰਪੇ।

Verse 15

संपूज्यो धर्मराजस्तु गन्धपुष्पानुलेपनैः । माषास्तिलाश्च दातव्या गोविंदः प्रीयतामिति

ਧਰਮਰਾਜ ਯਮ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਮਾਸ ਤੇ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਕਹਿੰਦਾ—“ਗੋਵਿੰਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।”

Verse 16

तिलमाषप्रदानेन द्विजानां तर्पणेन च । यमेन सहितो देवः प्रीयते पुरुषोत्तमः

ਤਿਲ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਯਮ ਸਮੇਤ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 17

य एवं कुरुते विप्रास्तीर्थ आनर्त संज्ञिते । सोऽश्वमेधफलं प्राप्यब्रह्मलोके महीयते

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਆਨਰਤ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 18

यस्मिन्दिने समायातो रामस्तत्र प्रहर्षितः । तस्मिन्द्विजोत्तमैः सर्वैः प्रोक्तः सोऽभ्येत्य सादरम्

ਜਿਸ ਦਿਨ ਰਾਮ ਉਥੇ ਆਏ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਭ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 19

अत्रागस्त्यो मुनिश्रेष्ठस्तिष्ठते रघुनंदन । तं गत्वा पश्य विप्रेन्द्र मित्रावरुणसंभवम्

“ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਇੱਥੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।”

Verse 20

अथ तेषां वचः श्रुत्वा रामो राजीवलोचनः । वानरै राक्षसैः सार्धं प्रहृष्टः सत्वरं ययौ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਰਾਮ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ।

Verse 21

अष्टांगप्रणिपातेन तं प्रणम्य रघूत्तमः । परिष्यक्तो दृढं तेन सानन्देन महात्मना

ਰਘੂੱਤਮ ਨੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।

Verse 22

नातिदूरे ततस्तस्य विनयेन समन्वितः । उपविष्टो धरापृष्ठे कृतांजलिपुटः स्थितः

ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

Verse 23

ततः पृष्टस्तु मुनिना कथयामास विस्तरात् । वृत्तांतं सर्वमात्मीयं स्वर्गस्य गमनं प्रति

ਤਦੋਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਨਿੱਜੀ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਕਿਹਾ—ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਗਮਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ।

Verse 24

यथा सीता परित्यक्ता यथा सौमित्रिणा कृतः । परित्यागः स्वकीयस्य संत्यक्तेन महात्मना

ਕਿਵੇਂ ਸੀਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੇ, ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਦੀ ਤਿਆਗ-ਕ੍ਰਿਆ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਨਿਭਾਈ।

Verse 25

तथा सुग्रीवमासाद्य तथैव च विभीषणम् । संभाष्य चागमस्त्वत्र ततः पुष्पकसंस्थितिः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਇਆ।

Verse 26

ततोऽगस्त्यः कथाश्चित्राश्चक्रे तस्य पुरस्तदा । राजर्षीणां पुराणानां दृष्टांतैर्बहुभिर्मुनिः

ਤਦੋਂ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਾਣਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਕੇ।

Verse 27

ततः कथावसाने च चलचित्तं रघूत्तमम् । विलोक्य प्रददौ तस्मै रत्नाभरणमुत्तमम्

ਅਤੇ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਘੂੱਤਮ ਦਾ ਚੰਚਲ ਚਿੱਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਰਤਨ-ਆਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 28

यन्न देवेषु यक्षेषु सिद्धविद्याधरेषु च । नागेषु राक्षसेन्द्रेषु मानुषेषु च का कथा

ਉਹ ਅਭੂਤਪੂਰਵ ਅਲੰਕਾਰ ਜੋ ਦੇਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਨਾ ਹੀ ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ-ਇੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ—ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ!

Verse 29

यस्येन्द्रायुधसंघाश्च निष्क्रामंति सहस्रशः । रात्रौ तमिस्रपक्षेऽपि लक्ष्यतेऽर्कोपमत्विषः

ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ੀ ਚਮਕਾਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਹੀਨ ਘੋਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

Verse 30

तद्रामस्तु गृहीत्वाऽथ विस्मयोत्फुल्ललोचनः । पप्रच्छ कौतुकाविष्टः कुतस्त्वेतन्मुने तव

ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ, ਕੌਤੁਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ—“ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ?”

Verse 31

अत्यद्भुतकरं रत्नैर्निर्मितं तिमिरापहम् । कण्ठाभरणमाख्याहि नेदमस्ति जगत्त्रये

“ਇਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਅੰਧਕਾਰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਕਣਠ-ਅਭਰਣ ਹੈ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।”

Verse 32

अगस्तिरुवाच । यत्पश्यसि रघुश्रेष्ठ तडागमिदमुत्तमम् । ममाश्रमसमीपस्थं तद्देवदेवनिर्मितम्

ਅਗਸਤਿ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਤਲਾਬ ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।”

Verse 33

तस्य तीरे मया दृष्टं यदाश्चर्यमनुत्तमम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्व रघु नन्दन

ਉਸ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਤੁੱਲ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਣ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ।

Verse 34

कदाचिद्राघवश्रेष्ठ निशीथेऽहं समुत्थितः । पश्यामि व्योममार्गेण प्रद्योतं भास्करोपमम्

ਕਦੇ, ਹੇ ਰਾਘਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉੱਠਿਆ। ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿਚੋਂ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਚਮਕਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਚਲਦੀ ਵੇਖਿਆ।

Verse 35

यावत्तावद्विमानं तदप्सरोगणराजितम् । तस्य मध्यगतश्चैकः पुरुषस्तरुणस्तथा । अन्धस्तत्र समारूढः स्तूयते किन्नरैर्नृपः

ਉਸੇ ਪਲ ਇਕ ਵਿਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ। ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁਰਖ ਖੜਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਕ ਅੰਨ੍ਹਾ ਰਾਜਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।

Verse 36

रत्नाभरणमेतच्च बिभ्रत्कण्ठे सुनिर्मलम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं कामदेव इवापरः

ਉਸ ਨੇ ਗਲ ਵਿਚ ਨਿਰਮਲ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਅਭੂਸ਼ਣ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਕਾਮਦੇਵ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

Verse 37

अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्स्कंधलग्नो रघूद्वह । एकस्य देवदूतस्य सलिलांतमुपागतः

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੂਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ। ਇਕ ਦੇਵਦੂਤ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਹ ਜਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 38

ततश्च सलिलात्तस्मादाकृष्य च कलेवरम् । मृतकस्य ततो दंतैर्भक्षयामास सत्वरम्

ਫਿਰ ਉਸ ਜਲ ਵਿਚੋਂ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਚੱਬ ਕੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 39

यथायथा महामांसं स भक्षयति राघव । तथातथा पुनः कायं तद्रूपं तत्प्रजायते

ਹੇ ਰਾਘਵ! ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਂ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਮੁੜ ਉਸੇ ਰੂਪ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

ततस्तृप्तिं चिरात्प्राप्य शुचिर्भूत्वा प्रहर्षितः । निष्कम्य सलिलाद्यावद्विमानमधिरोहति

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

Verse 41

तावन्मया द्रुतं गत्वा स पृष्टः कौतुकान्नृपः । सेव्यमानोऽपि गन्धर्वैः समंताद्बुद्धितत्परैः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ, ਕੌਤੁਹਲ ਵਸ਼, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ—ਭਾਵੇਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 42

भोभो वैमानिकश्रेष्ठ मुहूर्तं प्रतिपालय । अगस्तिर्नाम विप्रोऽहं मित्रावरुणसंभवः

ਹੇ ਹੇ, ਵਿਮਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਠਹਿਰੋ। ਮੈਂ ਅਗਸਤਿ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ।

Verse 43

तच्छ्रुत्वा सम्मुखो भूत्वा प्रणाममकरोत्ततः । तैश्च वैमानिकैः सार्धं सर्वैस्तैः किन्नरादिभिः

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿਮਾਨਵਾਸੀ ਦੇਵਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਦਿਕ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ।

Verse 44

सोऽयं राजा मया पृष्टः कृतानतिः पुरः स्थितः । कस्त्वमीदृग्वपुः श्रीमान्विमानवरमाश्रितः । सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च गन्धर्वैः किन्नरैस्तथा

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ: ‘ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ—ਇੰਨਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਐਸੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲਏ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ?’

Verse 45

अत्राऽगत्य तडागांते महामांसप्रभक्षणम् । कृतवानसि वैकल्यं कस्मात्ते दृष्टिसंभवम्

‘ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਇਸ ਤਲਾਬ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਭਾਰੀ ਮਾਸ ਖਾਧਾ। ਤੂੰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ?’

Verse 46

वैमानिक उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ यत्त्वं प्राप्तो ममान्तिकम् । अवश्यं सानुकूलो मे विधिर्यत्त्वं समागतः

ਵਿਮਾਨਵਾਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆ ਗਏ ਹੋ।’

Verse 47

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः । कालेन फलते तीर्थं सद्यः साधुसमागमः

ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਧੂ ਆਪ ਹੀ ਜੀਵੰਤ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਤੀਰਥ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਧੂ-ਸੰਗਤ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

Verse 48

तस्मात्सर्वं तवाख्यानं कथयामि महामुने । येन मे गर्हितं भोज्यं विभवश्च तथेदृशः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸੀ ਅਦਭੁਤ ਵਿਭੂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 49

अहमासं पुरा राजा श्वेतोनाम महामुने । आनर्ताधिपतिः पापः सर्वलोकनिपीडकः

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਵੇਤ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਆਨਰਤ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ—ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 50

न किंचित्प्राङ्मया दत्तं न हुतं जातवेदसि । न च रक्षा कृता लोके न त्राताः शरणागताः

ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਜਾਤਵੇਦ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ; ਨਾ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।

Verse 51

दृष्ट्वादृष्ट्वा मया रत्नं यत्किंचिद्धरणीतले । तद्वै बलाद्धृतं सर्वं सर्वेषामिह देहिनाम्

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵੀ ਰਤਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਬਲਪੂਰਵਕ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ—ਇੱਥੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੜਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।

Verse 52

ततः कालेन दीर्घेण जराग्रस्तस्य मे बलात् । हृतं राज्यं स्वपुत्रेण मां निर्वास्य विगर्हितम्

ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ਨੇ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹਰਾ ਦਿੱਤੀ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰਾਜ ਛੀਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਦਿਤ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 53

ततोऽहं जरया ग्रस्तो वैराग्यं परमं गतः । समायातोऽत्र विप्रेंद्र भ्रममाण इतस्ततः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਇੱਥੋਂ-ਉੱਥੋਂ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 54

ततः क्षुत्क्षामकण्ठोऽहं स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । मृतश्च संनिविष्टोहं क्षुधया परिपीडितः

ਫਿਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਭੁੱਖ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 55

प्राविश्याऽत्र जले पुण्ये पंचत्वं समुपागतः । ततश्च तत्क्षणादेव विमानं समुपस्थितम्

ਇੱਥੇ ਇਸ ਪੁੰਨ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਪੰਚਤੱਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸੇ ਖ਼ਸ਼ਣ ਹੀ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 56

मामन्येन शरीरेण समादाय च किंकराः । तत्रारोप्य ततः प्राप्ता ब्रह्मणः सदनं प्रति

ਫਿਰ ਦਿਵ੍ਯ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ।

Verse 57

दिव्यमाल्यावरधरंदिव्यगन्धानुलेपनम् । दिव्याभरणसंजुष्टं स्तूयमानं च किन्नरैः

ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲੇਪਿਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 58

ततो ब्रह्मसभामध्ये ह्यहं तैर्देवकिंकरैः । तादृग्रूपो विचक्षुश्च धारितो ब्रह्मणः पुरः

ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵ-ਸੇਵਕ ਮੈਨੂੰ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਸਵੈੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਲੈ ਆਏ।

Verse 59

सर्वैः सभागतैर्दृष्टा विस्मितास्यैः परस्परम् । अन्यैश्च निन्दमानैश्च धिक्छब्दस्य प्रजल्पकैः

ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਭ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ; ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ‘ਧਿਕ!’ ਦੇ ਲਾਂਛਨ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਬੁੜਬੁੜਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।

Verse 60

किंकरा ऊचुः । एष देवश्चतुर्वक्त्रः सभेयं तस्य सम्भवा । सर्वैर्देवगणैर्जुष्टा प्रणामः क्रियतामिति

ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਚਤੁਰਮੁਖ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਾ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ।”

Verse 61

ततोऽहं प्रणिपत्योच्चैस्तं देवं देवसंयुतम् । उपविष्टः सभामध्ये व्रीडयाऽवनतः स्थितः

ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉਸ ਦੇਵ ਅੱਗੇ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ ਰਹਿਆ।

Verse 62

यथायथा कथास्तत्र प्रजायन्ते सभातले । देवद्विजनरेन्द्राणां धर्माख्यानानि कुंभज

ਹੇ ਕੁੰਭਜ! ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਸਭਾ-ਤਲ ਉੱਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਗਈਆਂ—ਦੇਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ—

Verse 63

तथातथा ममातीव क्षुद्वृद्धिं संप्रगच्छति । जाने किं भक्षयाम्याशु दृषदः काष्ठमेव वा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ—ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕੀ ਖਾਵਾਂ: ਪੱਥਰ, ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਹੀ?

Verse 64

ततो मया प्रणम्योच्चैर्विज्ञप्तः प्रपितामहः । प्राणिपत्य मुनिश्रेष्ठ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਠ, ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 65

क्षुधा मां बाधते अतीव सांप्रतं प्रपितामह । तथा पश्यामि नो किंचित्तादृग्भोज्यं प्रयच्छ मे

“ਹੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ—ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਭੋਜਨ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”

Verse 66

क्षुत्पिपासादयो दोषा न विद्यंतेऽत्र ते किल । स्वर्गे स्थितस्य यच्चैतत्तत्किमेवंविधं मम

“ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਗੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਐਸੀ ਕਿਉਂ ਹੈ?”

Verse 67

पितामह उवाच । त्वया नान्नं क्वचिद्दत्तं कस्यचित्पृथिवीतले । तेनात्रापि बुभुक्षा ते वृद्धिं गच्छति दुर्मते

ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਭੁੱਖ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਹੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਵਾਲੇ।”

Verse 68

तथा हृतानि रत्नानि यानि दृष्टिगतानि ते । चक्षुर्हीनस्ततो जातो मम लोके गतोऽपि च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਰਤਨ ਤੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਤੂੰ ਉਹ ਚੁਰਾ ਲਏ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 69

यस्त्वं पातकयुक्तोऽपि संप्राप्तो मम मंदिरम् । तद्वक्ष्याम्यखिलं तेऽहं शृणुष्वैकमनाः स्थितः

ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ।

Verse 70

यस्मिञ्जले त्वया मुक्ताः प्राणाः पापा त्मनापिच । श्वेतद्वीपपतिस्तत्र कलिकालभयातुरः

ਜਿਸੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਤੂੰ—ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ—ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡੇ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਸ਼ਵੇਤਦਵੀਪ ਦਾ ਪਤੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਭੈ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੈ।

Verse 71

ततोऽस्य स्पर्शनात्सद्यो विमुक्तः सर्वपातकैः । अन्नादानात्परा पीडा जायते क्षुत्समु द्भवा

ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਅੰਨ-ਦਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਨਾਲ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।

Verse 72

तथा रत्नापहारेण सञ्जाता चांधता तव । नैवान्यत्कारणं किंचित्सत्यमेतन्मयोदितम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਕਤਈ ਨਹੀਂ—ਇਹੀ ਸੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 73

ततो मया विधिः प्रोक्तः पुनरेव द्विजोत्तम । एषोऽपि ब्रह्मलोकस्ते नरकादतिरिच्यते । तस्मात्तत्रैव मां देव प्रेषयस्व किमत्र वै

ਫਿਰ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਵਿਧੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਤੇਰਾ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਭੇਜ ਦੇ—ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?

Verse 74

ब्रह्मोवाच । तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं प्रेषि तोऽसि किमत्र वै । नरके तव वासो न श्वेतद्वीपसमुद्भवम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਚਲਾ ਜਾ; ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ? ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸ਼ਵੇਤਦਵੀਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈਂ।

Verse 75

माहात्म्यं नाशमायाति शास्त्रं स्यात्सत्यवर्जितम् । तस्मात्त्वं नित्यमारूढो विमा ने त्रैवसुन्दरे

ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੱਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਦਾ ਤ੍ਰੈਵਸੁੰਦਰ ਨਾਮਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਰਹਿ।

Verse 76

गत्वा जलाशये तस्मिन्यत्र प्राणाः समुज्झिताः । तमेव निजदेहं च भक्षयस्व यथेच्छया

ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਜਾ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਉਹੀ ਨਿਜ ਦੇਹ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਭੱਖ ਲੈ।

Verse 77

तद्भविष्यति मद्वाक्या दक्षयं जलमध्यगम् । तावत्कालं च दृष्टिस्ते भोज्यकाले भविष्यति

ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ: ਤੂੰ ਜਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਫਿਰ ਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਅਵਧੀ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 78

ततोऽहं तस्य वाक्येन दीपोत्सवदिने सदा । निशीथेऽत्र समा गत्य भक्षयामि निजां तनुम्

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੀਪੋਤਸਵ ਦੇ ਦਿਨ ਸਦਾ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਦੇਹ ਭੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 79

ततस्तृप्तिं प्रगच्छामि यावद्दैवं दिनं स्थितम् । मानुषं च तथा वर्षमीदृग्रूपो व्यवस्थितः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਦਿਨ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੇਰਾ ਅਵਸਥਾਨ ਹੈ।

Verse 80

नास्त्यसाध्यं मुनिश्रेष्ठ तव किंचिज्जगत्त्रये । येनैकं चुलुकं कृत्वा निपीतः पयसांनिधिः

ਹੇ ਮੁਨਿਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਾਧ੍ਯ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਕੋ ਚੁਲੁਕ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ।

Verse 81

तस्मान्मुने दयां कृत्वा ममोपरि महत्तराम् । अकृत्या द्रक्ष मामस्मात्सर्वलोकविगर्हितात्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੇ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਤੋਂ—ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ।

Verse 82

तथा दृष्टिप्रदानं मे कुरुष्व मुनिसत्तम । निर्विण्णोऽस्म्यंधभावेन नान्या त्वत्तोऽस्ति मे गतिः

ਅਤੇ ਹੇ ਮੁਨਿਸੱਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ।

Verse 83

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृपया मम मानसम् । द्रवीभूतं तदा वाक्यमवोचं तं रघूत्तम

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਿਘਲ ਗਿਆ; ਤਦ ਮੈਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 84

त्वमन्ननिष्क्रयं देहि कण्ठस्थमिह भूषणम् । येन नाशं प्रयात्येषा बुभुक्षा जठरोद्भवा

ਭੋਜਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਦਾ ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਦੇ ਦੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਪੇਟ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਇਹ ਭੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 85

तथाऽद्यप्रभृति प्राज्ञ रत्नदीपान्सुनिर्मलान् । अत्रैव सरसस्तीरे देहि दामोदराय च

ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਮਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਿਆ ਕਰ।

Verse 86

द्धस येन संजायते दृष्टिः शाश्वती तव निर्मला । मम वाक्यादसंदिग्धं सत्येनात्मानमालभे

ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸਦੀਵੀ, ਨਿਰਮਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਾਅ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।

Verse 87

राजोवाच । ममोपरि दयां कृत्वा त्वमेव मुनिसत्तम । गृहाण रत्नसंभूतं कण्ठाभरणमुत्तमम्

ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਣਠ-ਆਭੂਸ਼ਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।

Verse 90

ततो दयाभिभूतेन मया तस्य प्रतिग्रहः । निःस्पृहेणापि संचीर्णो मुनिना रण्यवासिना । ततः प्रक्षाल्य मे पादौ यावत्तेनान्ननिष्क्रये । विभूषणमिदं दत्तं सद्भक्त्या भावितात्मने । ततस्तस्य प्रणष्टा सा बुभुक्षा तत्क्षणान्नृप । संजाता परमा तृप्तिर्देवपीयूषसंभवा

ਫਿਰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਅਭਿਭੂਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ—ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਮੁਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਅੰਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਜੋਂ ਇਹ ਅਲੰਕਾਰ ਸੱਚੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਅਰਪਿਆ। ਉਸੇ ਖ਼ਸ਼ਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟ ਗਈ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਜਿਹੀ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਉਪਜੀ।

Verse 91

तस्य नष्टं मृतं कायं तच्च जीर्णं पुरोद्भवम् । यदासीदक्षयं नित्यं तस्मिंस्तोये व्यवस्थितम्

ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ—ਜੋ ਮਾਨੋ ਗੁੰਮ ਹੋ ਕੇ ਮਰਿਆ ਜਿਹਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਰਜਰ ਸੀ—ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿਆ।

Verse 92

ततः संस्थापितस्तेन तस्मिन्स्थाने सुभक्तितः । दामोदरो रघुश्रेष्ठ कृत्वा प्रासादमुत्तमम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਘੁ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦ (ਮੰਦਰ) ਬਣਾਇਆ।

Verse 93

तस्याग्रे श्रद्धया युक्तो दीपं दयाद्यथायथा । तथातथा भवेद्दृष्टिस्तस्य नित्यं सुनिर्मलाम्

ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜੋ ਭਕਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵਾਰੰਵਾਰ ਦੀਪ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਦਾ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 94

ततो मासात्समासाद्य दिव्यचक्षुर्महीपतिः । स बभूव नृपश्रेष्ठः स्पृहणीयतमः सताम्

ਫਿਰ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣਿਆ, ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਣੀਯ।

Verse 95

ततः प्रोवाच मां हृष्टः प्रणिपत्य कृतांजलिः । हर्षगद्गदया वाचा प्रस्थितस्त्रिदिवं प्रति

ਤਦ ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਹर्ष ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਵਾਣੀ ਵਿਚ ਉਹ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 96

त्वत्प्रसादात्प्रणष्टा मे बुभुक्षाऽतिसुदारुणा । तथा दृष्टिश्च संजाता दिव्या ब्राह्मणसत्तम

ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦਬਾਉਂਦੀ ਭੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੱਤਮ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

Verse 97

अनुज्ञां देहि मे तस्माद्येन गच्छामि सांप्रतम् । ब्रह्मलोकं मुनिश्रेष्ठ तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨਿ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 98

ततो मया विनिर्मुक्तः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । स जगाम प्रहृष्टात्मा ब्रह्मलोकं सनातनम्

ਤਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 99

एवं मे भूषणमिदं जातं हस्तगतं पुरा । तव योग्यमिदं ज्ञात्वा तुभ्यं तेन निवेदितम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਭੂਸ਼ਣ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਸੀ; ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ੍ਯ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 100

ततः प्रभृति राजेंद्र समागत्यात्र मानवाः । रत्नदीपान्प्रदायोच्चैः स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । कार्तिके मासि निर्यांति देहांते त्रिदिवालयम्

ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀਪ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਵਰਗ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 101

ये पुनः प्राणसंत्यागं प्रकुर्वंति समाहिताः । पापात्मानोऽपि ते यांति ब्रह्मलोकं रघूत्तम

ਅਤੇ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਹੇ ਰਘੂੱਤਮ (ਰਾਮ), ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 102

ततो दृष्ट्वा सहस्राक्षः प्रभावं तज्जलोद्भवम् । पांसुभिः पूरयामास समंताद्भयसंकुलम्

ਤਦ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਜਲ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 103

तदद्य दिवसः प्राप्तो दीपोत्सवसमुद्भवः । सुपुण्योऽत्र ममादेशात्त्वं कुरुष्व सुकूपिकाम्

ਅੱਜ ਉਹੀ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੀਪੋਤਸਵ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਉਤਪੱਤਿ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕੂਪਿਕਾ (ਛੋਟਾ ਕੂਆਂ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਜੋ ਇਸ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 107

तत्र स्नात्वा पितॄंस्तर्प्य रत्नदीपं प्रदाय च । समस्तं कार्तिकं यावदयोध्यां प्रस्थितास्ततः

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਰਤਨ-ਦੀਪ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ (ਵ੍ਰਤ-ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ) ਬਿਤਾਇਆ।

Verse 108

ततो विभीषणं मुक्त्वा हनूमंतं च वानरम् । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे तत्तीर्थस्य प्रभावतः

ਤਦੋਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 109

सूत उवाच । अद्यापि दीपदानं यः कुरुते तत्र सादरम् । संप्राप्ते कार्तिके मासि स्नात्वा तत्र जले शुभे । स सर्वपातकैर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਵੀ ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੀਪਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 110

एवं तत्र समुत्पन्नं तत्तडागं शुभावहम् । आनर्त्तीयं तथा विष्णुकूपिका सा च शोभना

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭਫਲਦਾਇਕ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਤਲਾਬ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਹ ‘ਆਨਰੱਤੀਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੂਆਂ ‘ਵਿਸ਼ਣੁਕੂਪਿਕਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।