Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

द्राक्षावल्लयः प्रदृश्यंते बहुला नागकेशराः । तथा कदल्यः केतक्यो भ्रमरैरुपशोभिताः

Transliteration

drākṣāvallayaḥ pradṛśyaṃte bahulā nāgakeśarāḥ | tathā kadalyaḥ ketakyo bhramarairupaśobhitāḥ

Translation

ਉੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਦ੍ਰਾਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ; ਨਾਗਕੇਸਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦਰੱਖਤ ਸਨ; ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।

Word by Word

• द्राक्षा-वल्लयः: grape-vines/creepers
• द्राक्षा-वल्लयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्राक्षा (प्रातिपदिक) + वल्ली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्राक्षायाः वल्लयः)

• प्रदृश्यन्ते: are seen/appear
• प्रदृश्यन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• बहुलाः: many/abundant
• बहुलाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

• नागकेशराः: nāgakeśara trees/flowers
• नागकेशराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक) + केशर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नागस्य केशराः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अव्यय-क्रियाविशेषणम् (adverb: 'likewise')

• कदल्यः: banana plants
• कदल्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कदली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्

• केतक्यः: ketakī (screw-pine) plants
• केतक्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: केतकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्

• भ्रमरैः: by bees
• भ्रमरैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भ्रमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd), बहुवचनम्

• उपशोभिताः: adorned/beautified
• उपशोभिताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप + शुभ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narration to sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Himalayan sacred grove near Kedāra: grape-vines drape over rocks; nāgakeśara trees bloom; banana plants and ketakī flowers glow while bees swarm in shimmering arcs.

Characters & Entities

• Drākṣā (grape)
• Nāgakeśara
• Kadalī (banana)
• Ketakī
• Bhramara (bee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a tīrtha-māhātmya, abundance and harmony in nature symbolize the nearness of divine power and the ripening of merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra as depicted in the Kedārakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse supports the māhātmya through auspicious description.