Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तदेतावनुयास्यामि म्रियमाणावहं द्विज । आपृच्छे त्वां नमस्कार आश्लेषश्चाथपश्चिमः

Transliteration

tadetāvanuyāsyāmi mriyamāṇāvahaṃ dvija | āpṛcche tvāṃ namaskāra āśleṣaścāthapaścimaḥ

Translation

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਆਖ਼ਰੀ ਆਲਿੰਗਨ।

Word by Word

• तत्: that/therefore
• तत्: सम्बन्ध/प्रस्ताव (Discourse deictic)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभावेन वाक्योपक्रमे 'तत्' = 'therefore/that'

• एतावत्: this much, so far
• एतावत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; प्रमाणवाचकं (so much/this much)

• अनुयास्यामि: I will follow
• अनुयास्यामि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अनु-√या (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• म्रियमाणौ: the two who are dying
• म्रियमाणौ: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: √मृ (धातु) → म्रियमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शानच्), पुंलिङ्गे, द्वितीया विभक्तिः, द्विवचनम्; (वक्ता-श्रोता-द्वयम्)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्

• आपृच्छे: I take leave (ask permission)
• आपृच्छे: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ-√पृच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• नमस्कारः: salutation
• नमस्कारः: कर्ता/विधेय (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: नमस्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; (अस्ति/भवतु इति लुप्तक्रियापद-सम्बन्धः)

• आश्लेषः: embrace
• आश्लेषः: कर्ता/विधेय (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: आश्लेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक/प्रस्तावार्थक-अव्ययम् (then/now)

• पश्चिमः: last, final
• पश्चिमः: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; 'नमस्कारः/आश्लेषः' इत्यस्य विशेषणम्—अन्तिमः

Speaker

Nāḍījaṅgha

Skanda Dialogue

Listener: dvija (brāhmaṇa) addressed within the scene

Visual Art Cues

Scene: A poignant farewell: the speaker bows to a brāhmaṇa, offers a final embrace, and declares he will follow his friend to death; the brāhmaṇa stands as witness to dharma.

Characters & Entities

• Nāḍījaṅgha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Loyalty is portrayed as a sacred duty—true friendship does not abandon the other in suffering, even at the cost of one’s own life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is a personal vow within the story.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; gestures of farewell (namaskāra, āśleṣa) are social-dharmic, not a formal ritual.