Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

अष्टाभिश्च प्रयागस्य तत्फलं प्रभविष्यति । पंचभिः कुरुक्षेत्रस्य नकुलीशस्य च त्रिभिः

Transliteration

aṣṭābhiśca prayāgasya tatphalaṃ prabhaviṣyati | paṃcabhiḥ kurukṣetrasya nakulīśasya ca tribhiḥ

Translation

ਉਹੀ ਫਲ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਕੁਲੀਸ਼ ਤੀਰਥ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Word by Word

• अष्टाभिः: by eight
• अष्टाभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• प्रयागस्य: of Prayāga
• प्रयागस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• तत्फलम्: that fruit/result
• तत्फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद्-फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तस्य फलम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• प्रभविष्यति: will arise / will be obtained
• प्रभविष्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• पंचभिः: by five
• पंचभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम्

• कुरुक्षेत्रस्य: of Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—कुरूणां क्षेत्रम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• नकुलीशस्य: of Nakulīśa
• नकुलीशस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नकुलीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• त्रिभिः: by three
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम्

Speaker

Dharma (personified), continuing the comparative phala-śruti

Visual Art Cues

Scene: A sacred ledger-like vision: Prayāga’s triveṇī, Kurukṣetra’s dharma-field, and a Śaiva Nakulīśa shrine appear as three vignettes, their ‘counts’ (8, 5, 3) dissolving into a single radiant seal of merit.

Characters & Entities

• Prayāga
• Kurukṣetra
• Nakulīśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A single sacred observance at an exalted tīrtha can equal repeated journeys to famous pan-Indian pilgrimage centers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Stambhatīrtha, by comparison with Prayāga, Kurukṣetra, and Nakulīśa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit: tīrtha-sevā such as snāna/dāna/yātrā whose merits are being measured against other pilgrimages.