Adhyaya 53
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 53

Adhyaya 53

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ-ਵਿਧੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਪਰ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਿਸ਼ਨੂ-ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਥਾਨ ਨ ਮਿਟੇ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹੇ; ਤ੍ਰਿਦੇਵ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਧਰਮਕ ਰੱਖਿਆ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਯਤ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਪਾਠ ਕਰਨ (ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਰਿਗ, ਮੱਧਾਹਨ ਵਿੱਚ ਯਜੁਸ, ਤੀਜੇ ਯਾਮ ਵਿੱਚ ਸਾਮ) ਅਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਪ-ਵਾਕ ਉਚਾਰ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ—ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਵਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਵਰਤਨ ਹੈ। ਅਗੇ ਨਾਰਦੀਯ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ: ਨਾਰਦ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਖੁਦਵਾ ਕੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਦਾਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ—ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ‘ਅਕ੍ਸ਼ਯ’ ਫਲਦਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਦ੍ਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਹਾਪੁਣ ਅਤੇ ਸਰਪ-ਭੈ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਦੇਵੀਆਂ—‘ਅਪਰ-ਦ੍ਵਾਰਕਾ’ ਅਤੇ ਨਗਰ-ਦ੍ਵਾਰ ਦੀ ਦ੍ਵਾਰਵਾਸਿਨੀ—ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ: ਕੁੰਡ-ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਚੈਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਵਮੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਨਵਰਾਤ੍ਰੀ ਆਦਿ ਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਘਨ ਦੂਰ, ਅਭੀਸ਼ਟ ਸਿੱਧੀ, ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਲਾਭ ਦੀ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि शालामाहात्म्य मुत्तमम् । संस्थापिते पुरा स्थाने प्रोक्तोहं द्विजपुंगवैः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਆਖਿਆਨ—ਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਖਿਆਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

Verse 2

स्थानस्य रक्षणार्थाय उपायं कुरु सुव्रत । ततो मया प्रतिज्ञातं करिष्ये स्थान रक्षणम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕਰ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ।” ਤਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ: “ਮੈਂ ਇਸ ਧਾਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।”

Verse 3

आराधिता मया पश्चाद्ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । त्रयस्त्वेकाग्रचित्तेन ततस्तुष्टाः सुरोत्तमाः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 4

समागम्याथ मां प्रोचुर्नारद व्रियतां वरः । प्रोक्तं तानार्च्य च मया क्रियतां स्थानरक्षणम्

ਤਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਨਾਰਦ, ਵਰ ਮੰਗੋ।” ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।”

Verse 5

अयमेव वरो मह्यं देयो देवैः सुतोषितैः । स्थानलोपो यथा न स्याद्यथा कीर्तिर्भवेन्मम

ਇਹੀ ਵਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ: ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਕਦੇ ਲੋਪ ਜਾਂ ਹ੍ਰਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।

Verse 6

एवमस्त्विति देवेशैः प्रतिज्ञातं तदा मुने । स्वांशेन प्रकरिप्याम द्विजानां तव रक्षणम्

ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ: “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਸਮੁਦਾਇ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ।”

Verse 7

एवमुक्त्वा कला मुक्ता देवैस्त्रिपुरुषैः स्वयम् । अंतर्धानं ततः प्राप्ताः सर्वेऽपि सुरसत्तमाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਕਲਾ (ਅੰਸ਼) ਮੁਕਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਸੁਰਗਣ ਅੱਖੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਏ।

Verse 8

ततो मया द्विजैः सार्धं शालाग्रे स्थानरक्षणम् । स्थापिताश्च पृथग्देवास्त्रयस्त्रिभुवनेश्वराः

ਫਿਰ ਮੈਂ ਦਵਿਜਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਿਸਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 9

पीड्यमाना यदा विप्राः केनापि च भवंति हि । पूर्वाह्ने चापि ऋग्वेदं मध्याह्ने च यजूं ष्यथ

ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਵਿਪ੍ਰ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਪੀੜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਧਾਹਨ ਵਿੱਚ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 10

यामे तृतीये सामानि तारस्वरमधीत्य च । शापं यस्य प्रदास्यंति शालाग्रे भृशरोषिताः

ਤੀਜੇ ਪਹਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਤਾਰ-ਸੁਰ ਨਾਲ ਸਾਮ-ਗਾਨ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੰਡਪ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਪਰਾਧੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ।

Verse 11

सप्ताहाद्वर्षमध्याद्वा त्रिवर्षाद्भस्मतां व्रजेत् । प्रतिज्ञाता स्थानरक्षा यदि वो नारदाग्रतः

ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਪਰਾਧੀ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਜੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਸੀਂ ਧਾਮ-ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 12

सत्येन तेन नो वैरी भस्मीभवतु ह क्षणात् । अनेन शाप मंत्रेण भस्मीभवति निश्चितम्

ਉਸ ਸਤ੍ਯ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਇਸੇ ਖਣ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਸ਼ਾਪ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਭਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ।

Verse 13

शालां त्रिपुरुषां तत्र यः पश्यति दिनेदिने । अर्चयेत्तोषयेच्चासौ स्वर्गलोके महीयते

ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰੁਸ਼ਾ-ਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਕਰਮ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

इति त्रिपुरुषशालामाहात्म्यम् । नारद उवाच । अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि मदीयसरसो महत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੁਸ਼ਾ-ਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਥਾ ਕਹਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ।

Verse 15

माहात्म्यमतुलं पार्थ देवानामपि दुर्लभम् । मया पूर्वं सरः खातं दर्भांकुरशलाकया

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਅਤੁਲ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਦર્ભਾ-ਘਾਹ ਦੀ ਨੁਕੀਲੀ ਡੰਡੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਖੋਦਿਆ ਸੀ।

Verse 16

मृत्तिका ताम्रपात्रेण त्यक्ता बाह्ये ततः स्वयम् । सर्वेषामेव तीर्थानामाहृत्योदक मुत्तमम्

ਫਿਰ ਖੋਦੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟੀ ਗਈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਉੱਤਮ ਜਲ ਲਿਆਇਆ।

Verse 17

तत्तत्र सरसि क्षिप्तं तेन संपूरितं सरः । आश्विने मासि संप्राप्ते भानुवारे नरः शुचिः

ਉਹ ਜਲ ਉੱਥੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਡਾਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਰੋਵਰ ਭਰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨਾ ਆਵੇ, ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨੁੱਖ (ਉੱਥੇ ਕਰਮ ਲਈ ਜਾਵੇ)…

Verse 18

श्राद्धं यः कुरुते तत्र स्नात्वा दानं विशेषतः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्

ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 19

नारदीयं सरो ह्येतद्विख्यात जगतीतले । महता पुण्ययोगेन देवैरपि हि लभ्यते

ਇਹ ਨਾਰਦੀਯ ਸਰੋਵਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ।

Verse 20

यदत्र दीयते दानं हूयते यच्च पावके । सर्वं तदक्षयं विद्याज्जपानशनसाधनात्

ਇੱਥੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਰੂਪ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਪ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਅਖੰਡ, ਅਕਸ਼ਯ ਫਲ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ।

Verse 21

नारदीये सरःश्रेष्ठे स्नात्वा यो नारदेश्व रम् । पूजयेच्छ्रद्धया मर्त्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਨਾਰਦੀਯ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਰਤਭਾਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਾਰਦੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

अत्र तीर्थे पुरा पार्थ सर्वनागैस्तपः कृतम् । कद्रूशापस्य मोक्षार्थमात्मनो हितका म्यया

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਕਦਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ।

Verse 23

ततः सिद्धिं परां प्राप्ता एतर्त्तार्थप्रभावतः । ततो नागेश्वरं लिंगं स्थापयामासुरूर्जितम्

ਫਿਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲਵਾਨ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 24

नारदादुत्तरे भागे सर्वे नागाः प्रहर्षिताः । नारदीये सरःश्रेष्ठे यः स्नात्वा पूजयेद्धरम्

ਨਾਰਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਆਨੰਦਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦੀਯ ਨਾਮਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ…

Verse 25

नागेश्वरं महाभक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम् । तेषां सर्पभयं नास्ति नागानां वचनं यथा

ਜੋ ਮਹਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 26

इति नारदीयसरोमाहात्म्यम् । नारद उवाच । अपरद्वारकानाम देवी चात्रास्ति पांडव

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਰਦੀਯ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਪਰਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵਿਦਯਮਾਨ ਹੈ।”

Verse 27

सा च ब्रह्मांडद्वारे वै सदैव विहितालया । चतुर्विंशतिकोटीभिर्देवीभिः परिरक्षिता

ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਦ੍ਵਾਰ ‘ਕੌਸਮਿਕ ਅੰਡੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ’ ਉੱਤੇ ਨਿਯਤ ਨਿਵਾਸ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਚੌਵੀ ਕਰੋੜ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 28

ततो दीर्घं तपस्तप्त्वा मयानीतात्र तोषिता । अपरस्मिंस्ततो द्वारे स्था पिता परमेश्वरी

ਫਿਰ ਲੰਮਾ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੂਜੇ ਦ੍ਵਾਰ ਉੱਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 29

पूर्वस्मिन्नगरद्वारे स्थापिता द्वारवासिनी । नवमी चैत्रमासस्य कृष्णपक्षे भवेत्तु या

ਨਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦ੍ਵਾਰ ਉੱਤੇ ਦ੍ਵਾਰਵਾਸਿਨੀ—ਦਰ ਦੀ ਨਿਵਾਸਣ—ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਵਰਤ ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 30

कुण्डे स्नानं नरः कृत्वा तां च देवीं प्रपूजयेत् । बलिबाकुलनैवेद्यैर्गन्धधूपादिपूजनैः

ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਬਲੀ, ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪੇ, ਅਤੇ ਗੰਧ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵਿਧਿਵਤ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 31

सप्तजन्मकृतं पापं नाशमायाति तत्क्षणात् । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांस्ताना प्नोति मानवः

ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਉਸੇ ਖਣ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਜੋ-ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ-ਉਹੀ ਇੱਛਾ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

वन्ध्या च लभते पुत्रं स्नानमात्रेण तत्र वै । नवम्यां चैत्रमासस्य पुष्पधूपार्घ्यपूजया

ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਂਝ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਚੈਤਰ ਮਾਸ ਦੀ ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ…

Verse 33

विघ्नानि नाशयेद्देवी सर्व सिद्धिं प्रयच्छति । भक्तानां तत्क्षणादेव सत्यमेतन्न संशयः

ਦੇਵੀ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਭਕਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 34

उत्तरद्वारकां चापि पूज्यैवं विधिवन्नरः । एतदेव फलं सोपि प्राप्नुयान्मान वोत्तमः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧਿਵਤ ਇਸੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਤਰਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 35

पूर्वद्वारे तु वै देवी या स्थिता द्वारवासिनी । तस्याः पूजनमात्रेण प्राप्नुयाद्वांछितं फलम्

ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵੀ, ਦ੍ਵਾਰਵਾਸਿਨੀ, ਖੜੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੇਵਲ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

आश्विने मासि संप्राप्ते नव रात्रे विशेषतः । उपोष्य नवरात्रं च स्नात्वा कुण्डे समाहितः

ਜਦੋਂ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ—ਨਵਰਾਤ੍ਰ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰੇ।

Verse 37

पूजयेद्देवतां भक्त्या पुष्पधूपान्नतर्पणैः । अपुत्रो लभते पुत्रान्निर्धनो लभते धनम्

ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਨਿਰਧਨ ਨੂੰ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

वन्ध्या प्रसूयते पार्थ नात्र कार्या विचारणा

ਹੇ ਪਾਰਥ! ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਬਾਂਝ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸਵ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 53

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वर खण्डे कौमारिकाखंडे कोटितीर्थादिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਕਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਖੰਡ ਦੇ ਕੌਮਾਰਿਕਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਆਦਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਤ੍ਰਿਪੰਚਾਸਵਾਂ (53ਵਾਂ) ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।