Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90
Devanagari script
मानुष्यान्न परं कष्टं वैरिणां नो भवेद्धि तत् । शोकस्थानसहस्राणि मनुष्यस्य क्षणेक्षणे
Transliteration
mānuṣyānna paraṃ kaṣṭaṃ vairiṇāṃ no bhaveddhi tat | śokasthānasahasrāṇi manuṣyasya kṣaṇekṣaṇe
Translation
ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਵੈਰੀ ਵੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਾਹ ਚਾਹੁਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਲ ਪਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਗ ਦੇ ਥਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
Word by Word
मानुष्यात्than a human (condition)
मानुष्यात्:
Apadana (Comparison/source/अपादान)
TypeNoun
Rootmānuṣya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; 'मानुष्यान् न' इति पाठे सन्ध्यन्तरं, अर्थतः 'मानुष्यात् न'
नnot
न:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात
परम्greater
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; विशेषण (कष्टम्)
कष्टम्misery/hardship
कष्टम्:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootkaṣṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
वैरिणाम्of enemies
वैरिणाम्:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvairin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
नःfor us/our
नः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnaḥ (अव्यय/सर्वनाम)
Formअस्मद्-शब्द, षष्ठी/चतुर्थी (Gen/Dat), बहुवचन; अत्र षष्ठी: 'our/for us' (पाठे 'नो' इति)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (indeed/for)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सर्वनाम
शोकस्थानसहस्राणिthousands of places for sorrow
शोकस्थानसहस्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśoka + sthāna + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; समास: शोकस्य स्थानानि (षष्ठी-तत्पुरुष) + सहस्र (संख्यावाचक)
मनुष्यस्यof a man/human
मनुष्यस्य:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmanuṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
क्षणेat a moment
क्षणे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समस्तपदस्य पूर्वाङ्ग
क्षणेat (each) moment
क्षणे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; पुनरुक्ति (क्षणे-क्षणे)
Speaker
Unspecified in snippet
Visual Art Cues
Scene: A human figure surrounded by many small vignettes of grief—loss, illness, fear, aging—like a garland of ‘thousand sorrow-stations’; above, a calm ascetic points toward a path of release.
Characters & Entities
H
Human being (manuṣya)FAQs
It emphasizes the fragility and sorrow-laden nature of worldly human life, encouraging dispassion and a turn toward dharma and liberation-oriented aims.
No tīrtha is mentioned.
None.