Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

आलोककृल्लोकनाथो लोकपालनमस्कृतः । विदिताशयश्च सुनयो महात्मा भक्तवत्सलः

Transliteration

ālokakṛllokanātho lokapālanamaskṛtaḥ | viditāśayaśca sunayo mahātmā bhaktavatsalaḥ

Translation

ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੁਮਾਰਗ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਤਸਲ ਹੈ।

Word by Word

• आलोककृत्: maker of light; illuminator
• आलोककृत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आलोक (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
• Form: कृदन्त (कृत्-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (आलोकं करोति)

• लोकनाथः: lord of the worlds
• लोकनाथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकानां नाथः)

• लोकपालनमस्कृतः: revered by the guardians of the worlds
• लोकपालनमस्कृतः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक) + नमस्कृत (कृदन्त; नमस् + कृ धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकपालैः नमस्कृतः)

• विदिताशयः: one whose intention is known/clear
• विदिताशयः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विदित (कृदन्त; विद् धातु) + आशय (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त) + सुबन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (विदितः आशयः यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• सुनयः: of good conduct; well-guided
• सुनयः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + नय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सु-नयः = उत्तमः नयः/नीतिः यस्य)

• महात्मा: great-souled one
• महात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् आत्मा)

• भक्तवत्सलः: affectionate to devotees
• भक्तवत्सलः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्त (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भक्तानां वत्सलः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A radiant deity as ‘maker of illumination’ seated or standing in a halo of light; lokapālas (Indra, Yama, Varuṇa, Kubera) shown in reverent añjali; devotees at the feet; subtle indication of the deity reading hearts (a lotus/heart-lotus motif).

Characters & Entities

• Sūrya
• Lokapālas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True light is both cosmic and ethical: the Sun illuminates the world and also guides the devotee toward right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse praises Sūrya’s universal lordship and devotional accessibility.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; it aligns with devotional recitation and contemplation of the Sun as the knower of hearts.