Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13
इति भूतानि शोचंति नानायोनिगतान्यपि । तत्त्वं मानुष्यमतुलं स्पृहणीयं दिवौकसाम् । अनादृत्य कथं ब्रूहि स्थितश्चोदर एव च
iti bhūtāni śocaṃti nānāyonigatānyapi | tattvaṃ mānuṣyamatulaṃ spṛhaṇīyaṃ divaukasām | anādṛtya kathaṃ brūhi sthitaścodara eva ca
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਤ-ਪ੍ਰਾਣੀ, ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ: ‘ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ-ਜੀਵਨ ਅਤੁਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਭਣਯੋਗ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?’
Unspecified (didactic narrative voice continuing the admonition to the garbha)
FAQs
Human birth is rare and spiritually potent—so valuable that even gods desire it—therefore it should not be neglected.
No tīrtha is named in this verse; it is a general teaching on the excellence of human embodiment.
No explicit ritual is stated; the emphasis is on honoring the opportunity of human life for dharma and liberation.