Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तलातलं च सुतलं पातालं चापि सप्तमम् । कृष्णशुक्लारुणाः पीताः शर्कराशैलकांचनाः

Transliteration

talātalaṃ ca sutalaṃ pātālaṃ cāpi saptamam | kṛṣṇaśuklāruṇāḥ pītāḥ śarkarāśailakāṃcanāḥ

Translation

ਅਤੇ ਤਲਾਤਲ, ਸੁਤਲ, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ, ਲਾਲੀਮਾਯੁਕ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਵਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਕੰਕੜਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ।

Word by Word

• तलातलम्: Talātala
• तलातलम्: Karma (Apposition/object)
• Type: Noun
• Root: तल + अतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (tala-ātalam)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• सुतलम्: Sutala
• सुतलम्: Karma (Apposition/object)
• Type: Noun
• Root: सुतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• पातालम्: Pātāla
• पातालम्: Karma (Apposition/object)
• Type: Noun
• Root: पाताल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• सप्तमम्: the seventh
• सप्तमम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal adjective)

• कृष्ण: black
• कृष्ण: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: (समासाङ्ग)

• शुक्ल: white
• शुक्ल: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: (समासाङ्ग)

• अरुणाः: reddish
• अरुणाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन

• पीताः: yellow
• पीताः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पीत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन

• शर्करा: gravel; pebbles
• शर्करा: Visheshana (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: शर्करा (प्रातिपदिक)
• Form: (समासाङ्ग) स्त्रीलिङ्ग

• शैल: mountain
• शैल: Visheshana (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: (समासाङ्ग) पुंलिङ्ग

• काञ्चनाः: golden
• काञ्चनाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन

Speaker

Nārada

Characters & Entities

• Talātala
• Sutala
• Pātāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even lower realms possess ordered beauty and structure; creation is vast, graded, and purposeful within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is mentioned; the verse characterizes subterranean worlds.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.