Adhyaya 33

Verse 1

नारद उवाच । ततस्तं गिरिवर्ष्माणं पतितं वसुधोपरि । आलिंगितमिव पृथ्व्या गुणिन्या गुणिनं यथा

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਪਹਾੜ-ਦੇਹੀ (ਕ੍ਰੌਂਚ) ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਵਤੀ ਪૃਥਵੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਗੁਣੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 2

दृष्ट्वा देवा विस्मितास्ते जयं जगुस्तथा मुहुः । केचित्समीपमागंतुं बिभ्यति त्रिदिवौकसः

ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਕਰ ਦੇਵਤਾ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ “ਜੈ ਹੋ!” ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਕੁਝ ਵਾਸੀ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ।

Verse 3

उत्थाय तारको दैत्यः कदा चिन्नो निहंति चेत् । तं तथा पतितं दृष्ट्वा वसुधामण्डले गुहः

“ਜੇ ਤਾਰਕ ਦੈਤ ਫਿਰ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦੇਵੇ?”—ਇਉਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 4

आसीद्दीनमनाः पार्थ शुशोच च महामतिः । स्तवनं चापि देवानां वारयित्वा वचोऽब्रवीत्

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਮਹਾਮਤਿ ਮਹਾਤਮਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 5

शोच्यं पातकिनं मां च संस्तुवध्वं कथं सुराः । पंचानामपि यो भर्ता प्राकृतोऽसौ न कीर्त्यते

“ਹੇ ਸੁਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ—ਇੱਕ ਸ਼ੋਕਯੋਗ ਪਾਪੀ ਨੂੰ—ਕਿਵੇਂ ਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਭੀ ਜੋ ਭਰਤਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀਰਤੀਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।”

Verse 6

स तु रुद्रांशजः प्रोक्तस्तस्य द्रुह्यन्न रुद्रंवत् । स्वायंभुवेन गीतश्च श्लोकः संश्रूयते तथा

“ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ੍ਵਾਯੰਭੁਵ (ਮਨੁ) ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 7

वीरं हि पुरुषं हत्वा गोसहस्रेण मुच्यते । यथाकथंचित्पुरुषो न हंतव्यस्ततो बुधैः

ਵੀਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਛੁਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 8

पापशीलस्य हनने दोषो यद्यपि नास्ति च । तथापि रुद्रभक्तोऽयं संस्मरन्निति शोचिमि

ਪਾਪੀ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ।

Verse 9

तदहं श्रोतुमिच्छामि प्रायाश्चित्तं च किंचन । प्रायश्चित्तैरपैत्येनो यतोपि महदर्जितम्

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 10

इति संशोचतस्तस्य शिवपुत्रस्य धीमतः । वासुदेवो गुरुः पुंसां देवमध्ये वचोऽब्रवीत्

ਇਉਂ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦੇ ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸ਼ਿਵ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 11

श्रुतिः स्मृतिश्चेतिहासाः पुराणं च शिवात्मज । प्रमाणं चेत्ततो दुष्टवधे दोषो न विद्यते

ਹੇ ਸ਼ਿਵ-ਆਤਮਜ! ਜੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 12

स्वप्राणान्यः परप्राणैः प्रपुष्णात्यघृणः पुमान् । तद्वधस्तस्य हि श्रेयो यद्दोषाद्यात्यधः पुमान्

ਉਹ ਬੇਰਹਿਮ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਰਨਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਤਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

अन्नादे भ्रूणहा मार्ष्टि पत्यौ भार्या पचारिणी । गुरौ शिष्यश्च याज्यश्च स्तेनो राजनि किल्बिषम्

ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਪਾਪ ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 'ਤੇ, ਬਦਚਲਣ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ 'ਤੇ, ਚੇਲਾ ਗੁਰੂ 'ਤੇ, ਯਜਮਾਨ ਪੁਜਾਰੀ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਚੋਰ ਆਪਣਾ ਪਾਪ ਰਾਜੇ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

पापिनं पुरुषं यो हि समर्थो न निहंति च । तस्य तावंति पापानि तदर्धं सोऽप्यवाश्रुते

ਜੋ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਾਪੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੰਡ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਸ ਅਪਰਾਧੀ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਪਾਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

पापिनो यदि वध्यंते नैव पालनसंस्थितैः । ततोऽयमक्षमो लोकः कं याति शरणं गुह

ਹੇ ਗੁਹ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ)! ਜੇਕਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੇਵੱਸ ਸੰਸਾਰ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ?

Verse 16

कथं यज्ञाश्च वेदाश्च वर्तते विश्वधारकाः । तस्मात्त्वया पुण्यमाप्तं न च पापं कथंचन

ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਅਤੇ ਵੇਦ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਣਗੇ (ਜੇਕਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਗਿਆ)? ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਾਪ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।

Verse 17

अथ चेद्रुद्रभक्तेषु बहुमानस्तव प्रभो । तत्र ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं महोत्तमम्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਆਦਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਸੰਬੰਧੀ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 18

आजन्मसंभवैः पापैः पुमान्येन विमुच्यते । आकल्पांत च वा येन रुद्रलोके प्रमोदते

ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ—

Verse 19

कृते पापेऽनुतापो वै यस्य स्कन्द प्रजायते । रुद्राराधनतोऽन्यच्च प्रायश्तित्तं परं न हि

ਹੇ ਸਕੰਦ! ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ ਸੱਚਾ ਪਛਤਾਵਾ ਜਗਾਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ।

Verse 20

न यस्यालमपि ब्रह्मामहिमानं विवर्णितुम् । श्रुतिश्च भीता यं वक्ति किं तस्मात्परमं भवेत्

ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੁਤੀ (ਵੇਦ) ਵੀ ਭੈ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 21

अकांडे यच्च ब्रह्मांडक्षयोद्युक्तं हलाहलम् । कण्ठे दधार श्रीकण्ठः कस्तस्मात्परमो भवेत्

ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉੱਠਿਆ ਹਲਾਹਲ ਵਿਸ਼, ਤਦ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਠ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 22

दुःखतांडवदीनोऽभूदण्डसंकीर्णमानसः । मारमारश्च यो देवः कस्तस्मात्परमो भवेत्

ਜੋ ਦੁੱਖਮਈ ਤਾਂਡਵ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਰ (ਕਾਮ) ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਦੇਵ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 23

वियद्व्यापी सुरसरित्प्रवाहो विप्रुषाकृतिः । बभूव यस्य शिरसि कस्तस्मात्परमो भवेत्

ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਆਪਣ ਵਾਲੀ ਦਿਵ੍ਯ ਨਦੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਇਕ ਬੂੰਦ ਬਣ ਗਈ; ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 24

यज्ञादिकाश्च ये धर्मा विना यस्यार्चनं वृथा । दक्षोऽत्र सत्यदृष्टांतः कस्तस्मात्परमो भवेत्

ਯਜ੍ਞ ਆਦਿਕ ਧਰਮਕ ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵਿਅਰਥ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਸੱਚਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 25

क्षोणी रथो विधिर्यंता शरोऽहं मन्दरो धनुः । रथांगे चापि चंद्रार्कौ युद्धे यस्य च त्रैपुरे

ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰਥੀ, ਮੈਂ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਉਸ ਦਾ ਬਾਣ ਬਣਿਆ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰ-ਸੂਰਜ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਸਨ।

Verse 26

आराधनं तस्य केचिद्योगमार्गेण कुर्वते । दुःखसाध्यं हि तत्तेषां नित्यं शून्यमुपासताम्

ਕੁਝ ਲੋਕ ਯੋਗ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਨਿੱਤ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਾਧਨਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖਸਾਧ੍ਯ ਹੈ।

Verse 27

तस्मात्तस्यार्चयेल्लिंगं भुक्तिमुक्ती य इच्छति । सृष्ट्यादौ लिंगरूपी स विवादो मम ब्रह्मणः

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕੋਈ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਉੱਠਣ ਤੇ, ਉਹ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 28

अभूद्यस्य परिच्छेदे नालमावां बभूविव । चराचरं जगत्सर्वं यतो लीनं सदात्र च

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਹੱਦ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰ-ਅਚਰ ਜਗਤ ਸਦਾ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

तस्माल्लिंगमिति प्रोक्तं देवै रुद्रस्य धीमतः । तोयेन स्नापयेल्लिंगं श्रद्धया शुचिना च यः

ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ‘ਲਿੰਗ’ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਜਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ—

Verse 30

ब्रह्मादितृणपर्यंतं तेनेदं तर्पितं जगत् । पंचामृतेन तल्लिंगं स्नापयेद्यश्च बुद्धिमान्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਤੱਕ, ਇਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼ਿਵ-ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ-ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 31

तर्पितं तेन विश्वं स्यात्सुधया पितृभिः समम् । पुष्पैरभ्यर्चयेल्लिंगं यथाकालोद्भवैश्चयः

ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਅਰਪਣ ਨਾਲ, ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਯਥੋਚਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

तेन संपूजितं विश्वं सकलं नात्र संशयः । नैवेद्यं तत्र यो दद्याल्लिंगस्याग्रे विचक्षणः

ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਵੇਕੀ ਭਗਤ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਉਹ ਇਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸਤਕਾਰ ਸਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 33

भोजितं तेन विश्वं स्याल्लिंगस्यैवं फलं महत् । किमत्र बहुनोक्तेन स्वल्पं वा यदि व बहु

ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ; ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਫਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ—ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਰਪਣ ਕਰੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ।

Verse 34

लिंगस्य क्रियते यच्च तत्सर्वं विश्वप्रीतिदम् । तच्च लिगं स्थापयेद्यः शुचौ देशे सुभक्तितः

ਲਿੰਗ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ—ਉਸ ਦਾ ਕਰਮ ਸਰਵਹਿਤਕਾਰੀ ਹੈ।

Verse 35

स सर्वपापनिर्मुक्तो रुद्रलोके प्रमोदते । यन्नित्यं यजतो यज्ञैः फलमाहुर्मनीषिणः

ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਤ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 36

तच्च स्थापयतो लिंगं शिवस्य शुभलक्षणम् । यथाग्निः सर्वदेवानां मुखं स्कन्द प्रकीर्त्यते

ਅਤੇ ਜੋ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ—ਹੇ ਸਕੰਦ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ‘ਮੁੱਖ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਰਪਣਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।

Verse 37

तथैव सर्वजगतां मुखं लिंगं न संशयः । प्रारंभान्मुच्यते पापैः सर्वजन्मकृतैरपि

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਲਿੰਗ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ‘ਮੁਖ’ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ।

Verse 38

अतीतं च तथागामि कुलानां तारयेच्छतम् । मृन्मयं काष्ठनिष्पन्नं पक्वेष्टं शैलमेव च

ਉਹ ਸੌ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਲਿੰਗ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੱਕੀ ਇੱਟ ਦਾ ਘੜਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 39

कृतमायतनं दद्यात्क्रमाच्छतगुणं फलम् । कलशं तत्र चारोप्य एकविंशत्कुलैर्युतः

ਜੇ ਕੋਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਆਯਤਨ (ਮੰਦਰ-ਗ੍ਰਿਹ) ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕੀ ਕੁਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

आकल्पांतं रुद्रलोके मोदते रुद्रवत्सुखी । एवंविधफलं लिंगमतो भूयोऽप्यधो न हि

ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਂਗ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਫਲ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਹੇਠਲੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।

Verse 41

तस्मादत्र महासेन लिंगं स्थापितुमर्हसि । यदुक्तमेतदश्लीलं यदि किंचन चात्र चेत्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਸੇਨ, ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਜਾਂ ਅਨੁਚਿਤ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ—

Verse 42

तद्ब्रवीतु महा सेन स्वयं साक्षी महेश्वरः । एवं वदति गोविंदे साधुवादो महानभूत्

ਮਹਾਸੇਨ ਆਪ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰੇ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹਨ। ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ “ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!” ਦਾ ਮਹਾਨ ਜੈਕਾਰਾ ਉਠਿਆ।

Verse 43

महादेवो ह्यथालिंग्य स्कन्दं वचनब्रवीत् । यद्भवान्मम भक्तेषु प्रकरोति कृपां पराम्

ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਅਲਿੰਗਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—”

Verse 44

तेनापि परमा प्रीतिर्मम जाता तवोपरि । किं तु यद्भगवानाह वासुदेवो जगद्गुरुः

ਉਸੇ ਕਰਤੱਬ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਉਪਜੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਗਤ-ਗੁਰੂ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ—

Verse 45

तत्त्था नान्यथा किंचिदत्र प्रोक्तं हि विष्णुना । यो ह्यहं स हरिर्ज्ञेयो यो हरिः सोऽहमित्युता

ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ। “ਜੋ ਮੈਂ ਹਾਂ ਉਹੀ ਹਰਿ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਹਰਿ ਹੈ ਉਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ”—ਇਉਂ ਹੀ ਹੈ।

Verse 46

नावयोरंतरं किंचिद्दीपयोरिव सुव्रत । एनं द्वेष्टि स मां द्वेष्टियोन्वेत्येनं स माऽनुगः

ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੌਆਂ। ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਅਨੁਗਾਮੀ ਹੈ।

Verse 47

इति स्कन्द विजानाति स मद्भक्तोन्यथा न हि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕੰਦ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।

Verse 48

स्कन्द उवाच । एवमेवास्मि जानामि त्वां च विष्णुं च शंकर

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 49

यच्च लिंगकृते प्राह हरिर्मां धर्मवत्सलः । खे वाणी तारकवधे एवमेव पुराह माम्

ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਬਾਰੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਰਿ ਨੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਓਹੀ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਰਕ ਦੇ ਵਧ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਾਣੀ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹੀ ਸੀ।

Verse 50

लिंगं संस्थापयिष्यामि सर्वपापा पहं ततः । एकं यत्र प्रतिज्ञा मे गृहीतास्य वधाय च

“ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਕ (ਲਿੰਗ) ਉਸ ਥਾਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਧਾਰੀ ਸੀ।”

Verse 51

द्वितीयं यत्र निःसत्त्वसत्यक्तः शक्त्याऽसुरोऽभवत् । तृतीयं यत्र निहतो हत्या पापोपशांतिदम्

“ਦੂਜਾ (ਲਿੰਗ) ਉਸ ਥਾਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਸੁਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੀਜਾ (ਲਿੰਗ) ਉਸ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ—ਜੋ ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।”

Verse 52

इत्युक्त्वा विश्वकर्माणमाहूय प्राह पावकिः । त्रीणि लिंगानि शुद्धानि शीघ्रं त्वं कर्तुमर्हसि

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਵਕੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ: “ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿੰਗ ਘੜ ਦੇ।”

Verse 53

वचनाद्बाहुलेयस्य निर्ममे देववर्द्धकिः । त्रीणि लिंगानि शुद्धानि न्यवेदयत तानि च

ਬਾਹੁਲੇਯ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵ-ਕਾਰਿਗਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿੰਗ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।

Verse 54

ततो ब्रह्मादिभिः सार्धं विष्णुना शंकरेण च । पूर्वं संस्थापयामास पश्चिमायामदूरतः

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ—ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ।

Verse 55

प्रतिज्ञेश्वरमित्येव लिंगं परमशोभनम् । अष्टम्यां बहुले चात्र चैत्रे स्नात्वा उपोष्य च

ਉਹ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਲਿੰਗ ‘ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਯੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ…

Verse 56

पूजां च जागरं कृत्वा मुच्येत्पारुष्यपापतः । इत्याह स्कंदप्रीत्यर्थं स्वयं तत्र महेश्वरः

…ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਠੋਰਤਾ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪ ਇਹ ਕਿਹਾ।

Verse 57

ततो द्वितीयं लिंगं तु वह्निकोणाश्रितं तथा । स्थापयामास सरसो यत्र शक्तिर्विनिर्ययौ

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਲਿੰਗ ਵੀ ਅਗਨੀ ਦੇ ਕੋਣ, ਅਰਥਾਤ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ।

Verse 58

कपालेश्वरमित्येव लिंगं पापापहं शुभम् । शक्तिं च तामभिष्टूय स्थापयामास तत्र च

ਉਹ ਸ਼ੁਭ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ‘ਕਪਾਲੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 59

कपालेश्वरसांनिध्यं देवीं कापालिकेश्वरीम् । तत्र चोत्तरदिग्भागे शक्तिच्छिद्रं प्रचक्षते

ਕਪਾਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਂਨਿਧ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਪਾਲਿਕੇਸ਼ਵਰੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ‘ਸ਼ਕਤੀ-ਛਿਦ੍ਰ’ ਨਾਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਛੇਦ/ਦਰਾਰ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 60

पातालगंगा यत्रास्तिं सर्वपापहरा शिवा । तत्र स्नात्वा ददौ स्कंदः कृपयाभिपरिप्लुतः

ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਤਾਲ-ਗੰਗਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਵਾ ਆਪ—ਉੱਥੇ ਸਕੰਦ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ।

Verse 61

तदा तोयं तारकाय सहितः सर्वदैवतैः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਤਾਰਕਾ ਲਈ ਉਸ ਜਲ ਦਾ ਤਰਪਣ—ਪਵਿੱਤਰ ਅਰਘ੍ਯ—ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।

Verse 62

काश्यपेयाय वज्रांगतनयाय महात्मने । रुद्रभक्ताय सतिलमक्षय्योदकमस्त्विति

ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯ ਲਈ, ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਰੁਦ੍ਰ-ਭਕਤ ਲਈ—ਤਿਲ ਸਮੇਤ ਇਹ ਅਖੁੱਟ ਜਲ-ਅਰਪਣ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਇਉਂ ਉਸ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ।

Verse 63

ततो महेश्वरः प्रीतः प्राह स्कंदस्य श्रृण्वतः । चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे मधौ चैवात्र यो नरः । स्नात्वोपोष्य समभ्यर्च्य कपालेश्वरमीश्वरीम्

ਤਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਕੰਦ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਬੋਲੇ: ‘ਮਧੁ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕਪਾਲੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ…’

Verse 64

तेजोवधसमुद्भूतपातकेन स मुच्यते

ਉਹ ਤੇਜੋਵਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਾਪ—ਅਰਥਾਤ ਆਤਮਿਕ ਤੇਜ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਘੋਰ ਅਪਰਾਧ—ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 65

अस्यामेव तिथौ सोमः शिवयोगश्च तैतिलम् । षड्योगः शक्तिच्छिद्रेयो दिनं रुद्रं जपन्निशि । स्नात्वात्र सशरीरो वै रुद्रलोकं व्रजीष्यति

‘ਇਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸੋਮ (ਚੰਦਰਮਾ) ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਤਿਲ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤਿਛਿਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਛੇ-ਯੋਗ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਦਿਨ ਰੁਦ੍ਰ-ਜਪ ਕਰੇ, ਰਾਤ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਰੁਦ੍ਰ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।’

Verse 66

कपालेशस्य सांनिध्ये शक्तिच्छिद्रं हि कीर्त्यते । तस्य तुल्यं परं तीर्थं पृथिव्यां नैव विद्यते

‘ਕਪਾਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਾਂਨਿਧਿ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਕਤਿਛਿਦ੍ਰ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।’

Verse 67

इति श्रुत्वा रुद्रवाक्यं स्कंदः प्रीतोऽभवद्भृशम् । देवाश्च मुदिताः सर्वे साधुसाध्विति ते जगुः

ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਕੰਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ—“ਸਾਧੁ! ਸਾਧੁ!”