Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

धर्मो बृहस्पतिश्चैव कपिलो गाधिनंदनः । बहुलत्वाच्च ये नोक्ता विविधा देवतागणाः

Transliteration

dharmo bṛhaspatiścaiva kapilo gādhinaṃdanaḥ | bahulatvācca ye noktā vividhā devatāgaṇāḥ

Translation

ਧਰਮ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਗਾਧੀ-ਨੰਦਨ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ) ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਦੇਵਗਣ—ਇੰਨੇ ਬਹੁਤ ਕਿ ਸਭ ਦੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਏ ਗਏ।

Word by Word

• धर्मः: Dharma
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed/also
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (particle)

• कपिलः: Kapila
• कपिलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गाधिनन्दनः: son of Gādhi
• गाधिनन्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गाधि (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गाधेः नन्दनः = ‘son of Gādhi’)

• बहुलत्वात्: because of multitude
• बहुलत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: बहुलत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ये: those who/which
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• न-उक्ताः: not mentioned
• न-उक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त) + न (निषेध)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/कर्मवाच्य-विशेषण (‘said’), निषेधपूर्वक (‘not said’)

• विविधाः: various
• विविधाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• देवतागणाः: groups of deities
• देवतागणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवतानां गणाः = ‘groups of deities’)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A dignified cluster of personified Dharma and great teachers: Bṛhaspati as radiant guru, Kapila as ascetic sage, Viśvāmitra as tapasvī—amid innumerable unnamed deities filling the horizon.

Characters & Entities

• Dharma
• Bṛhaspati
• Kapila
• Viśvāmitra (Gādhinandana)
• Devatāgaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Righteousness (Dharma), sacred wisdom (Bṛhaspati), and sage-traditions (Kapila, Viśvāmitra) converge in honoring Guha, showing unity of knowledge and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse emphasizes the vastness of the divine assembly.