Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 165
Devanagari script
जिघांसूनुपसंप्राप्तान्देवान्दृष्ट्वा स पावकिः । विससर्ज्ज मुखात्तत्र प्रवृद्धाः पावकार्चिषः
Transliteration
jighāṃsūnupasaṃprāptāndevāndṛṣṭvā sa pāvakiḥ | visasarjja mukhāttatra pravṛddhāḥ pāvakārciṣaḥ
Translation
ਮਾਰਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਪਾਵਕੀ ਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ।
Word by Word
जिघांसून्wishing to kill
जिघांसून्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → जिघांसु (कृदन्त, सन्-अर्थे इच्छार्थक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (देवान्)
उपसंप्राप्तान्having approached/come near
उपसंप्राप्तान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप+सम्+प्राप् (धातु) → उपसंप्राप्त (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण (देवान्)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः; क्त्वान्त अव्यय (gerund)
सhe
स:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
पावकिःPāvaki (fire-born/Agni’s one)
पावकिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अग्निसम्बद्धः (अग्नेः पुत्रः/अग्निरूपः)
विससर्जsent forth/let loose
विससर्ज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्सभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्गः वि-
मुखात्from (his) mouth
मुखात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
प्रवृद्धाःgrown, intensified
प्रवृद्धाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+वृध् (धातु) → प्रवृद्ध (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण (अर्चिषः)
पावक-अर्चिषःflames of fire
पावक-अर्चिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक) + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पावकस्य अर्चिषः)
Speaker
Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narration)
Visual Art Cues
Scene: Pāvaki (the fiery one/son of Fire) faces the advancing devas; from his open mouth burst fierce, elongated flames, curling like serpents, lighting the battlefield in orange-white glare.
Characters & Entities
D
DevasP
Pāvaki (epithet)FAQs
Hostility invites consequence; divine energy (tejas) responds instantly when dharma is threatened.
None is specified in this verse.
None.