Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

जनहास्यकरं सर्वं त्वयारब्धमसांप्रतम् । स्त्रीभावाद्भूतिसंपर्क्कः कथं चाभिमतस्तव

Transliteration

janahāsyakaraṃ sarvaṃ tvayārabdhamasāṃpratam | strībhāvādbhūtisaṃparkkaḥ kathaṃ cābhimatastava

Translation

ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਰੰਭ ਅਸਮੇਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਸਮਝਦੀ ਹੈਂ?

Word by Word

• जनहास्यकरम्: causing people’s laughter
• जनहास्यकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: जन + हास्य + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (जनस्य हास्यं करोति)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• आरब्धम्: undertaken/begun
• आरब्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: आ-रभ् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘undertaken’

• असांप्रतम्: improper/untimely
• असांप्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + सांप्रतम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (अयुक्त/अनुचित)

• स्त्रीभावात्: from womanhood/femininity
• स्त्रीभावात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्त्री + भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्त्रियाः भावः)

• भूतिसंपर्कः: contact/association with ashes (bhūti)
• भूतिसंपर्कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूति + संपर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (भूतेः संपर्कः)

• कथम्: how?
• कथम्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• अभिमतः: approved/desired
• अभिमतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभि-√मन् (धातु) + क्त (प्रत्यय) / अभिमत (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्

• तव: by you/your
• तव: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

A brahmacārin critic (implied to be Śiva in disguise) addressing Pārvatī

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Ascetics warn that Pārvatī’s actions invite laughter and question her desire to touch sacred ash; Pārvatī stands poised, absorbing insult, with bhasma and śūla imagery implied.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śiva (implied)
• Bhūti (vibhūti/sacred ash)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Social mockery and conventional notions of propriety are obstacles; sincere devotion transcends them.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

Only a reference to bhūti (sacred ash) as a Shaiva mark; no explicit ritual instruction appears.