Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

तं तथाविधमालोक्य सोंतर्भेदाय यत्नवान् । भ्रमरध्वनिव्याजेन विवेश मदनो मनः

Transliteration

taṃ tathāvidhamālokya soṃtarbhedāya yatnavān | bhramaradhvanivyājena viveśa madano manaḥ

Translation

ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੰਤਰਲੀਨ ਧਿਆਨ-ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਕਾਮਦੇਵ ਭੌਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Word by Word

• तम्: him/that (as object)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• तथाविधम्: of such a kind
• तथाविधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तथा (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ√लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• अन्तर्भेदाय: for inner division/penetration
• अन्तर्भेदाय: Sampradāna (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अन्तर् (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; प्रयोजनम्

• यत्नवान्: effortful, intent
• यत्नवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यत्नवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्

• भ्रमरध्वनिव्याजेन: by the pretext of a bee’s humming
• भ्रमरध्वनिव्याजेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भ्रमर (प्रातिपदिक) + ध्वनि (प्रातिपदिक) + व्याज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; करणम्

• विवेश: entered
• विवेश: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि√विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• मदनः: Kāma (the god of love)
• मदनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A yogic Deva in stillness; a faint humming-bee sound becomes the vehicle for Kāma’s invisible approach, entering as a mental ripple.

Characters & Entities

• Kāmadeva (Madana)
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Temptation often approaches subtly through the mind; spiritual vigilance protects inner steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears; the narrative spotlights the sanctity of Śiva’s tapas rather than a geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is narrative, illustrating how distraction can arise through sensory suggestion.