Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19
Devanagari script
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनां नित्यवैरिणा । तस्मादयं सदा त्याज्यः कामऽहिरिव सत्तमैः
Transliteration
āvṛtaṃ jñānametena jñānināṃ nityavairiṇā | tasmādayaṃ sadā tyājyaḥ kāma'hiriva sattamaiḥ
Translation
ਇਸ (ਇੱਛਾ) ਨਾਲ—ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਦੀ ਵੈਰੀ ਹੈ—ਗਿਆਨ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਤ੍ਤਮ ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਕਾਮ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ।
Word by Word
आवृतम्covered, enveloped
आवृतम्:
Kriya-visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + वृ (धातु) → आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु—वृ (वृञ् वरणे) उपसर्गः—आ
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन
एतेनby this
एतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
ज्ञानिनाम्of the wise
ज्ञानिनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
नित्यवैरिणाby the constant enemy
नित्यवैरिणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनित्य + वैरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—नित्यः वैरी (कर्मधारयः)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्—अपादानार्थे अव्ययीभाववत् निपात-प्रयोगः (indeclinable ‘therefore/from that’)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb)
त्याज्यःto be abandoned
त्याज्यः:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootत्यज् (धातु) → त्याज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्/ण्यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘त्यक्तव्यः’ (to be abandoned)
कामःdesire
कामः:
Upameya (Compared term/उपमेय)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उपमेय)
अहिःa snake
अहिः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उपमान)
इवlike
इव:
Upama-dyotaka (Comparator/उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
सत्तमैःby the best people
सत्तमैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), बहुवचन; ‘सत्तम’ = श्रेष्ठजन
Speaker
Madana (Kāmadeva)
Visual Art Cues
Scene: A sage-like figure points to a luminous ‘jñāna’ lamp being covered by a dark veil labeled kāma; beside it a coiled serpent symbolizes desire to be cast away.
Characters & Entities
K
Kāmadeva (Kāma)J
Jñānins (the wise)FAQs
Desire obscures insight; the virtuous protect wisdom by abandoning craving as they would avoid a snake.
None; it is a universal ethical-spiritual teaching.
No external ritual; it prescribes inner renunciation and vigilance against kāma.