Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76
Devanagari script
स्रुतरक्तारुणः प्रांशुः पीडाचलितमानसः । चकंपे मारुतेनेव चोदितः किंशुकद्रुमः
Transliteration
srutaraktāruṇaḥ prāṃśuḥ pīḍācalitamānasaḥ | cakaṃpe māruteneva coditaḥ kiṃśukadrumaḥ
Translation
ਵਗਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਇਆ ਉਹ ਲੰਬਾ ਦੈਂਤ, ਦਰਦ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਥਿੜਕਣ ਲੱਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹਿੱਲਦਾ ਹੈ।
Word by Word
स्रुत-रक्त-अरुणःreddened with flowing blood
स्रुत-रक्त-अरुणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्रुत (स्रु-धातु, क्त कृदन्त) + रक्त (प्रातिपदिक) + अरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (स्रुतं रक्तं यस्य सः/रक्तेन अरुणः)
प्रांशुःtall
प्रांशुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रांशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पीडा-चलित-मानसःwhose mind was shaken by pain
पीडा-चलित-मानसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीडा (प्रातिपदिक) + चलित (चल्-धातु, क्त कृदन्त) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/तृतीया-तत्पुरुषभावः (पीडया चलितं मानसं यस्य)
चकंपेtrembled
चकंपे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मारुतेनby the wind
मारुतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
इवas if/like
इव:
Sambandha (Comparison marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative particle)
चोदितःimpelled/driven
चोदितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचुद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
किंशुक-द्रुमःa kiṃśuka tree
किंशुक-द्रुमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिंशुक (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (किंशुकस्य द्रुमः)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The demon stands tall yet wavering, body reddened by streaming blood; his posture sways like a kiṃśuka (flame-of-the-forest) tree buffeted by gusts.
Characters & Entities
K
Kālanemi (contextual)K
Kiṃśuka treeFAQs
Power without dharma is unstable; when struck by rightful force, arrogance shakes like a tree in a storm.
No tīrtha appears in this verse.
None.