Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 91

Devanagari script

रुद्रकुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा रुद्रेश्वरं विभुम् । यत्रतत्र मृतो वापि रुद्रलोकमवाप्नुयात्

Transliteration

rudrakuṃḍe naraḥ snātvā dṛṣṭvā rudreśvaraṃ vibhum | yatratatra mṛto vāpi rudralokamavāpnuyāt

Translation

ਰੁਦ੍ਰਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Word by Word

• रुद्रकुण्डे: in Rudra-kuṇḍa
• रुद्रकुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य कुण्डम्)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव-कृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव-कृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• रुद्रेश्वरम्: Rudreśvara (Lord Rudra)
• रुद्रेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य ईश्वरः)

• विभुम्: the all-pervading/mighty one
• विभुम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रुद्रेश्वरम्-विशेषणम्

• यत्रतत्र: wherever
• यत्रतत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र + तत्र (अव्यय-द्वन्द्ववत्)
• Form: देशवाचक-अव्यय-युग्म (wherever)

• मृतः: dead
• मृतः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नरः-विशेषणम्

• वा: or/even if
• वा: Sambandha (particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or/even)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)

• रुद्रलोकम्: Rudra’s world
• रुद्रलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य लोकः)

• अवाप्नुयात्: would attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudra-kuṇḍa (Rudrāvāsa) and Rudreśvara

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims concerned with death, destiny, and afterlife fruits

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim emerges from the kuṇḍa with wet hair and folded hands, facing the Rudreśvara liṅga; above, a subtle vision of Rudraloka—radiant Śiva realm—appears as a promise.

Characters & Entities

• Rudra-kuṇḍa
• Rudreśvara
• Rudra-loka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A single sincere tīrtha-bath and Śiva-darśana in Kāśī establishes a lasting spiritual destiny beyond the circumstances of death.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudra-kuṇḍa and the nearby Rudreśvara shrine in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) in Rudra-kuṇḍa and darśana of Rudreśvara.